جالپى, توتەنشە جاعداي رەجىمىندە كاسىپكەرلەر تاپ بولعان باستى پروبلەما – شارتتىق مىندەتتەمەلەردىڭ بۇزىلۋى, جالداۋ اقىسى, ەڭبەكاقى تولەۋ, كوممۋنالدىق قىزمەتتەر جانە تاعى باسقالارى. كاسىپورىن باسشىلارى قىزمەتكەرلەرىن بەلگىسىز ۋاقىتقا اقىسىز دەمالىسقا جىبەرۋگە, جۇمىسشىلاردى قىسقارتۋعا ءماجبۇر بولىپ وتىر. ەلىمىزدە شاعىن جانە ورتا بيزنەس سەكتورىندا 3 ميلليوننان استام ادام جۇمىس ىستەيتىنىن ەسكەرسەك, قانشا ادام جۇمىسسىز قالۋى مۇمكىن ەكەنىن ويلاۋدىڭ ءوزى قيىن.
پرەزيدەنتتىڭ مالىمدەمەسىندە ايتىلعان ماسەلەلەرگە قاراپ وتىرىپ, مەملەكەت بيزنەستىڭ وسى تەكتەس پروبلەمالارىنا قاتىستى جەدەل ءارى جان-جاقتى جاۋاپ بەردى دەپ سانايمىز. بارلىق سالىقتار بويىنشا مەرزىمىن ۇزارتۋ, نەسيەلەر بويىنشا دەمالىس, مەملەكەتكە تيەسىلى ءۇي-جايلاردى جالداۋ بويىنشا دەمالىس بەرىلدى. وسىلايشا, مەملەكەت بيزنەستىڭ قولدا بار قاراجاتىن جالاقى تولەۋگە جۇمساۋى ءۇشىن جاعداي جاسادى. كوپتەگەن ادام قازىرگى شەكتەۋلەر كەزىندە جالاقىسىن الدى.
«بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2025» باعدارلاماسى بويىنشا سالالىق شەكتەۋلەر ايتارلىقتاي كەڭەيتىلگەنى وتە ورىندى بولدى. ەندى ونى ساۋدا جانە قوعامدىق تاماقتاندىرۋ سالاسى دا پايدالانا الادى. ايتالىق, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ باسىم بولىگى وسى باعدارلاماعا قاتىسىپ, 6 % جەڭىلدىكپەن قارجىلاندىرۋعا قول جەتكىزە الادى. ءبىر كاسىپكەرگە ارنالعان كرەديتتىك قولداۋ كولەمى 7 ميلليارد تەڭگەگە دەيىن ارتتى.
قازىرگى تاڭدا بيزنەسكە ناقتى قولداۋ كورسەتىلۋدە. ماسەلەن, شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرى ءۇشىن سالىق جانە باسقا دا تولەمدەردى تولەۋ مەرزىمىن ۇزارتۋ قاراستىرىلدى. اتاپ ايتقاندا, بۇل سالىق پەن تولەمدەردىڭ بەس ءتۇرىن: جەكە تابىس سالىعىن, الەۋمەتتىك سالىقتى, مىندەتتى زەينەتاقى جارنالارىن, مىندەتتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جانە الەۋمەتتىك اۋدارىمداردى قامتيدى. كوپتەگەن سكەپتيك اۋدارىمداردىڭ باسىم بولىگى قىزمەتكەرلەر تولەۋى ءتيىس تولەمدەر دەگەن پىكىردە. ءىس جۇزىندە بارلىق قىزمەتكەر قولىنا الاتىن جالاقىنى عانا ويلايدى جانە ولار بيزنەس تولەپ جاتقان سالىقتارعا كوڭىل دە بولمەيدى. سوندىقتان توتەنشە جاعداي كەزىندە اعىمداعى اينالىمنان قاراجات الۋدى بارىنشا ازايتۋ وتە ماڭىزدى. اسىرەسە اڭگىمە جالاقىنىڭ 32%-ىنا قاتىستى بولسا.
پرەزيدەنت تاپسىرماسى بويىنشا, سالىقتىق ەسەپتەردى تاپسىرۋ كەيىنگە قالدىرىلىپ, سالىقتى تولەمەگەنى ءۇشىن ءوسىمپۇلدى ەسەپتەۋ دە توقتاتىلدى. بىراق ستاتيستيكالىق ەسەپتەر بويىنشا, كەيىنگە قالدىرۋ ۇسىنىلمادى. قىزمەتى توقتاپ تۇرعان ۇساق كاسىپورىندار ءۇشىن ەسەپتىلىكتى ۋاقىتىندا تاپسىرۋ مۇمكىن ەمەس! وسى ماسەلەگە قاتىستى مەن پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ءا.سمايىلوۆقا حات جولدادىم. بۇل حاتتا ستاتيستيكالىق ەسەپتىلىكتى تاپسىرۋدى كەيىنگە قالدىرۋدى, ياعني بۇكىل قازاقستان بويىنشا توتەنشە جاعداي اياقتالعانعا دەيىن توقتاتا تۇرۋدى سۇرادىم. جاقىن ارادا جاۋاپ بەرىلەدى دەپ كۇتىپ وتىرمىز.
مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلىپ جاتقان قولداۋ شارالارىنا قاراماستان, بيزنەسكە ءبىر قالىپتى جۇمىس قارقىنىن ساقتاپ قالۋ وڭاي ەمەس. بۇگىنگى تاڭدا «اتامەكەن» ۇكپ-نىڭ جەدەل شتابىنا كاسىپكەرلەردەن 15 مىڭنان استام ءوتىنىش ءتۇستى.
ازىرگە ەل ەكونوميكاسى شەككەن زارداپتى باعالاۋعا ءالى ەرتە, ويتكەنى پاندەميا اياقتالعان جوق. بۇگىن ءبىز ەكى جاعىمسىز جاعدايدى بايقاپ وتىرمىز: كوروناۆيرۋس جانە مۇناي باعاسىنىڭ تومەندەۋى. ەكونوميكاعا وسى ەكى فاكتوردىڭ قىسىمى بىردەن ءتۇستى.
سونىمەن قاتار 20% دەۆالۆاتسيا بولدى. وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, ەلىمىز يمپورتقا بارىنشا تاۋەلدى. ەكونوميكانىڭ يمپورتقا تاۋەلدى سالالارىنا وسى فاكتورلار اسەر ەتەدى. ولاردىڭ يمپورتپەن بايلانىستى شىعىندارى شامامەن 20%-عا وسەدى.
قازاقستان ءۇشىن كوپ نارسە شيكىزات نارىعىنداعى باعاعا بايلانىستى. دەگەنمەن, ءبىز پاندەميادان كەيىن ەكونوميكادا ايتارلىقتاي تومەندەۋ ورىن الادى دەگەن بولجام جاساپ وتىرمىز.
رۋستام ءجۇرسىنوۆ,
قازاقستان كاسىپكەرلەرىنىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى ۋاكىل
