نەلىكتەن قانت ديابەتىمەن اۋىراتىن ادامدارعا قاۋىپ ءتونۋى مۇمكىن؟ الماتىداعى كارديولوگيا جانە ىشكى اۋرۋلار عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى ەندوكرينولوگيا كۋرسىنىڭ جەتەكشىسى, مەديتسينا عىلىمىنىڭ كانديداتى لاۋرا دانياروۆانىڭ ايتۋىنشا, وسى ساناتتاعى ناۋقاستاردىڭ اۋرۋدىڭ دەكومپەنساتسياسى اياسىندا اعزانىڭ يممۋنولوگيالىق رەاكتيۆتىلىگى تومەندەۋى مۇمكىن. سوزىلمالى گيپەرگليكەميا (قانداعى قانتتىڭ كوبەيۋى) كەز كەلگەن ينفەكتسيالىق اگەنتتەردىڭ, سونىڭ ىشىندە ۆيرۋستىڭ دا ءوسۋى مەن دامۋىنا «قولايلى» قورەكتىك ورتا بولىپ تابىلادى. قانت ديابەتىمەن اۋىراتىن ادامداردا ۆيرۋستىق ينفەكتسيا ورشىگەن كەزدە, ونىڭ بارىسى قانداعى گليۋكوزا دەڭگەيىنىڭ اۋىتقۋى جانە قانت ديابەتى سالدارىنان اسقىناتىنى بەلگىلى.
«قانت ديابەتىمەن اۋىراتىن ادامدارعا كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىن جۇقتىرۋ قاۋپىن ازايتۋ ءۇشىن ساقتىق شارالارىن ساقتاۋ قاجەت», – دەيدى لاۋرا باقىتجانقىزى.
حالىقارالىق قانت ديابەتى فەدەراتسياسى قانت ديابەتىمەن اۋىراتىن ادامداردا كوروناۆيرۋستىڭ الدىن-الۋ جونىندەگى ۇسىنىستار جاريالاعان بولاتىن. ەڭ باستىسى – بۇل ءوزىن-ءوزى باقىلاۋ بولعاندىقتان, قانداعى گليۋكوزا دەڭگەيىن باقىلاۋعا ەرەكشە نازار اۋدارۋ كەرەك. تۇراقتى تۇردە باقىلاۋ – ول قانداعى جوعارى نەمەسە تومەن گليۋكوزا دەڭگەيىنەن تۋىندايتىن اسقىنۋلاردىڭ الدىن الۋعا كومەكتەسەدى, دەيدى ماماندار.
سونىمەن ماماندار تومەندەگىدەي كەڭەس بەرەدى:
– تۇماۋ بەلگىلەرى بولعان جاعدايدا (دەنەنىڭ قىزۋى, جوتەل, ەنتىگۋ), مىندەتتى تۇردە دارىگەرگە قارالۋ كەرەك.
– كەز كەلگەن ينفەكتسيا قانداعى گليۋكوزا دەڭگەيىن جوعارىلاتادى جانە سۇيىقتىققا دەگەن قاجەتتىلىكتى ارتتىرادى, سوندىقتان جەتكىلىكتى مولشەردە سۋ بار ەكەنىنە كوز جەتكىزىڭىز.
– ديابەتكە قارسى قاجەتتى ءدارى-دارمەكتەر جەتكىلىكتى ەكەنىنە كوز جەتكىزىڭىز.
– ەگەر بىرنەشە اپتا بويى وقشاۋلانۋىڭىز كەرەك بولسا, سىزگە نە قاجەت ەكەنىن ويلاڭىز.
– ەگەر جالعىز تۇراتىن بولساڭىز, سىزدە قانت ديابەتى بار ەكەنىن بىلەتىن سەنىم ارتۋعا بولاتىن ادامنىڭ بار ەكەندىگىنە كوز جەتكىزىڭىز, ويتكەنى اۋىرىپ قالساڭىز, سىزگە كومەك قاجەت بولۋى مۇمكىن.
دۇرىس تاماقتانۋ مەن فيزيكالىق بەلسەندىلىككە نازار اۋدارۋ كەرەك, سوندىقتان:
- گليكەميالىق يندەكسى تومەن تاعامداردى تاڭداپ, قۋىرىلعان تاعامداردى تۇتىنباۋعا تىرىسىڭىز;
- قانت, كومىرسۋلار مەن مايلارعا باي تاعامداردى تۇتىنۋدى شەكتەپ, مايى از بەلوكتاردى (بالىق, ەت, جۇمىرتقا, ءسۇت, بۇرشاق سياقتى) تاڭداڭىز;
- جاسىل جاپىراقتى كوكونىستەردى, جەمىستەردى ەكى نەمەسە ءۇش پورتسيامەن جەۋ كەرەك.
- تۇراقتى فيزيكالىق بەلسەندىلىك جالپى حالىق ءۇشىن, ال قانت ديابەتىمەن اۋىراتىن ادامدار ءۇشىن وتە پايدالى (ۇيدە جاتتىعۋلار جاساڭىز).
حالىقتىڭ بارلىق توپتارىنا كەڭىنەن تاراتىلاتىن ۇسىنىستار قانت ديابەتىمەن اۋىراتىندار جانە ولارمەن تىعىز بايلانىستاعى ادامدار ءۇشىن ەكى ەسە ماڭىزدى, سول سەبەپتەن:
- قولىڭىزدى مۇقيات جانە ۇنەمى جۋىڭىز;
- كەز كەلگەن زاتتى تازارتىپ, زارارسىزداندىرىڭىز;
- جەكە ىدىس-اياق, كوزىلدىرىك, سۇلگى جانە ت.ب. پايدالانىڭىز;
- جوتەلگەندە نەمەسە تۇشكىرگەندە اۋىز بەن مۇرىندى مايلىقپەن جابىڭىز;
- تىنىس الۋ اۋرۋى, جوتەل جانە ۇيدە تۇماۋ ءتارىزدى بەلگىلەرى بار كەز كەلگەن اداممەن بايلانىس جاساماۋعا تىرىسىڭىز.
