ءيا, شىنىمەن دە ەل باسىنا ۇلكەن سىناق ءتۇستى. كورشىلەس ەلدەرمەن شەكارا جابىلىپ, سىرتقى ەكونوميكالىق بايلانىستارعا ءبىراز شەكتەۋلەر قويۋعا تۋرا كەلدى. مەملەكەتتىك شەكارانىڭ جابىلۋى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە كەدەندىك تولەمدەر مەن سالىقتاردان تۇسەتىن قارجىنىڭ بىرنەشە ەسە ازايۋىنا جانە ەلىمىزدەگى يمپورتتىق تاۋارلارعا بەيىمدەلگەن ساۋدا ورىندارى مەن يمپورتتىق شيكىزاتقا تاۋەلدى بىرلەسكەن ءوندىرىس ورىندارىنا قاتتى سوققى بولىپ ءتيدى. سونداي-اق ءىرى ساۋدا, ويىن-ساۋىق جانە تاماقتاندىرۋ ورىندارىنىڭ, تاعى باسقا دا وبەكتىلەردىڭ ۋاقىتشا جابىلۋى ەلىمىزدە جۇمىسسىزدىق ماسەلەسىنىڭ كوبەيۋىنە سەبەپ بولدى. سونداي قيىندىقتارعا قاراماستان, بۇنداي جاۋاپتى كەزەڭدە سىرتقى شەكارانى جابۋ جانە ەلىمىز بويىنشا توتەنشە جاعدايدىڭ جاريالانۋىن پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ دەر كەزىندە قابىلدانعان سىندارلى شەشىمى دەپ ءتۇسىنۋىمىز كەرەك. مۇنداي جاعدايدا ۇلتتىق جانە مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىكتىڭ سالماعى مەن قۇندىلىعى الدەقايدا باسىم تۇراتىنىن ۇمىتپاۋىمىز قاجەت.
وسى ورايدا ەلىمىزدىڭ كوروناۆيرۋس قورشاۋىندا تۇرىپ, اتالعان ىندەتتىڭ وزگە ەلدەردەگىدەي ەتەك الۋىنا (قىتاي, اقش, يتاليا, يسپانيا, گەرمانيا, فرانتسيا, ۇلىبريتانيا, ت.ب. ەلدەرمەن سالىستىرعاندا) جول بەرمەۋىمىز الدىن الا پروفيلاكتيكالىق شارالاردى دەر كەزىندە ءتيىمدى ۇيىمداستىرا ءبىلۋىمىزدىڭ ناتيجەسى ەكەنى ءسوزسىز. ءدايىم سولاي بولعاي. بيلىك حالىق دەنساۋلىعىن قورعاۋعا باسا ماڭىز بەرە وتىرىپ, شەكتەۋ شارالارىنا بايلانىستى تۋىندايتىن الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى دەر كەزىندە شەشۋ ءۇشىن ىلكىمدى ءىس-قيمىلدار جاساپ جاتىر. وكىنىشكە قاراي ءدال وسىنداي سىن ساعاتتا ء«بىر جاعادان باس, ءبىر جەڭنەن قول» شىعارعاننىڭ ورنىنا, «جىعىلعانعا – جۇدىرىق» دەگەندەي, ەل بىرلىگىنە ىرىتكى سالۋعا جانە ەلدەگى يگى باستامالاردى اياقتان تارتىپ, سىزات تۇسىرۋگە تىرىساتىنداردىڭ دا تابىلىپ جاتقانى بار.
ايتالىق, قالىپتاسقان جاعدايداعى قيىندىقتاردى ەڭسەرۋگە 10 ميلليارد دوللاردان استام قارجى ءبولىندى. توتەنشە جاعدايعا بايلانىستى ءتيىستى پايدادان ايىرىلعان 1,5 ميلليوننان استام ادامعا 42 500 تەڭگەدەن كومەك كورسەتۋ, كوپبالالى وتباسىلارعا, مۇگەدەكتەر مەن ورتا جانە شاعىن بيزنەس وكىلدەرىنىڭ سالىق-نەسيە تولەمدەرىنە ءۇش اي ايىپپۇل مەن ءوسىمسىز (پەنياسىز) شەگەرىس بەرۋ, كوممەرتسيالىق جىلجىمالى م ۇلىك وبەكتىلەرىن پايدالانىپ وتىرعان ادامداردى ارەندالىق تولەمنەن بوساتۋ, باسقا دا الەۋمەتتىك كومەكتى قاجەت ەتۋشى سۋبەكتىلەرگە تۇرمىستىق ازىق-ت ۇلىك جيىنتىعىن تەگىن بەرۋ شارالارى دەر كەزىندە قابىلداندى. بۇعان قوسا كوروناۆيرۋسقا قارسى كۇرەستىڭ العى شەبىندەگى دارىگەرلەردى, قۇقىق قورعاۋ جانە باسقا قىزمەت ماماندارىن ماتەريالدىق ىنتالاندىرۋ شارالارى دا وتە ادىلەتتى شەشىم. سونىمەن قاتار ەلىمىزدەگى بەلگىلى بيزنەسمەندەر مەن مەتسەناتتار شامالارى كەلگەنشە پاتريوتتىق تانىتىپ, 41 ميلليون دوللار اقشانى ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان «Birgemiz» قوعامدىق قورىنا اۋداردى. سول-اق ەكەن باق پەن الەۋمەتتىك جەلىلەردە بار بولسا كورە المايتىن, جوق بولسا بەرە المايتىن پەندەلەر نەبىر الىپقاشپا سوزدەردى قارشا بوراتتى.
ءيا, كىم قانشا كومەك كورسەتسە دە, ءوزىنىڭ شاما-شارقىنا جانە ازاماتتىق پوزيتسياسىنا بايلانىستى جاسايدى. بۇنداي ازاماتتىق بەلسەندىلىكتى سىناعاننان گورى, راحمەت ايتقانىمىز الدەقايدا قايىرلى بولار ەدى. قازىرگىدەي قيىن-قىستاۋ كەزدە ميلليون دوللارلاپ اقشا اۋدارىپ جاتقاندارعا ءتىل تيگىزسەك, كومەك كورسەتۋگە نيەتتەنگەن باسقا ازاماتتار تارتىنىپ قالۋى دا مۇمكىن. شىنىمەن دە سولاي. وزدەرى تۇك بەرە المايدى. ال بەرگەن ادامدى سىناپ-مىنەگەنگە شەبەر-اق. ەگەر كومەك قولىن سوزعان مەتسەناتتارعا قولداۋ كورسەتىپ, بۇلاردان ۇلگى الۋ كەرەكتىگىن كوبىرەك ناسيحاتتاپ, ۇندەۋ تاستاپ جىبەرسە, ەل اراسىندا پاتريوتتىق شارالار بۇدان دا كوبەيەتىنىن ءسوزسىز ەدى. مىسالى, كورشىلەس قىتاي ەلىندەگى بيزنەسمەندەر مەن مەتسەناتتار ۋحاندا جانە باسقا دە ىندەتتىڭ ءورشىپ تۇرعان جەرلەرىندە كوروناۆيرۋس اتتى تاجالمەن بەتپە-بەت ارپالىسىپ جۇرگەن دارىگەرلەردىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايلارىن سىرتتاي زەرتتەگەن. «كىم جالعىزباستى انا, كىمنىڭ ءۇيى جوق, كىمنىڭ موينىندا كرەديت بار» دەگەن سياقتى. ءسويتىپ وزدەرى اقىلداسا كەلە دارىگەرلەردىڭ الەۋمەتتىك پروبلەمالارىن سىرتتاي شەشىپ تاستاعان. مىنە, ناعىز يدەولوگيا, ناعىز پاتريوتيزم دەگەنىمىز وسى. بىزدە دە سولاي ۇيىمداستىرۋعا نەگە بولماسقا؟ مىسالى, قالالىق اكىمشىلىكتەر ارقىلى اۋرۋحانا باسشىلارىنان سوندا قىزمەت ىستەيتىن جانە الەۋمەتتىك جاعدايى تىم اۋىرلاۋ دارىگەرلەردىڭ ءتىزىمىن الدىرتۋ كەرەك. سودان كەيىن ءتيىستى كوميسسيا قۇرىپ, بيزنەسمەندەر مەن مەتسەناتتاردى جيناپ, وسى ماسەلەلەردى شەشۋ جاعىن ۇسىنسا, نۇر ۇستىنە نۇر بولاتىنى ءسوزسىز. مىنە, سوندا عانا جينالعان اقشانىڭ قايدا جانە قانداي ماقساتتارعا جۇمسالىپ جاتقانىن ەستىگەن حالىقتىڭ كوزدەرى اشىلىپ, كوكىرەكتەرىنە ساۋلە قوناتىنىنا ەشبىر ءشۇبا جوق. بۇلاي جاساۋ ەل اراسىندا بيلىك پەن بيزنەس وكىلدەرىنە دەگەن سەنىم مەن قۇرمەتتى وياتا ءبىلۋدىڭ بىردەن ءبىر ءتيىمدى تەتىگى بولاتىنى اقيقات.
بۇل قيىندىقتاردان دا وتەرمىز. وسى ورايدا, جەڭىس تۇعىرىنا قولىمىز جەتكەن كەزدە ەشتەڭەنى ۇمىت قالدىرۋعا بولمايدى, ارينە. اسىرەسە رەسپۋبليكالىق دارەجەدە ۇلكەن ماراپاتتى شارالاردى ۇيىمداستىرۋ قاجەت. سونداي سالتاناتتى شارالاردى وتكىزۋ بارىسىندا كوروناۆيرۋس اتتى تاجالمەن بەتپە-بەت ايقاسقان دارىگەرلەر مەن باسقا دا مامانداردى جانە قۇقىق قورعاۋ ورگانى قىزمەتكەرلەرىن ماراپاتتاۋ شارالارى كەزىندە مەتسەناتتارىمىز بەن بيزنەسمەندەرىمىزدى دە شەت قالدىرماعانىمىز ابزال. مىسالى, كوروناۆيرۋس ىندەتىنەن ادامدارىمىز ەمدەلىپ شىعا باستادى. ولاردى اجال اۋزىنان امان الىپ شىعۋعا ايتارلىقتاي ات سالىسقان دارىگەرلەردىڭ نەگە اتىن اتاپ, ءتۇرىن تۇستەمەيمىز؟ حالىق ءبىلسىن بىزدە قانداي بىلىكتى ماماندار بار ەكەنىن. سەبەبى اتالعان ىندەتتىڭ ناقتىلى ەمى مەن ۆاكتسيناسى ءالى تابىلعان جوق. سوندىقتان دا ءبىزدىڭ دارىگەرلەرىمىز ەمدەۋ بارىسىندا قانداي وزىق تاجىريبەلەردى قولدانعانىن دا ايتا كەتۋ كەرەك. وسىلايشا بولاشاق ۇرپاقتىڭ بويىنا قانشاما ءتالىم مەن تاربيەنىڭ, سەنىم مەن مىرزالىقتىڭ جانە ادامگەرشىلىك پەن جاناشىرلىق سەزىمدەرىن سىڭىرە الامىز. ال ادامگەرشىلىك پەن ازاماتتىق, سەنىم مەن ءتارتىپ بار جەردە ەشقاشان جەڭىلىس پەن شەگىنىس بولمايدى.
بەكەن نۇراحمەتوۆ,
قازاقستان جۋرناليستەر وداعى س.بەردىقۇلوۆ اتىنداعى سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى
