جەرلەسىمىز مايداندا جاۋ توبەسىنە جاسىن ويناتىپ, «ستاليندىك سۇڭقار» اتانعان ۇشقىشتاردىڭ ءبىرى بولعان. ۆ.چكالوۆ اتىنداعى بوريسوگلەبسك ۇشقىشتار مەكتەبىن بىتىرگەن ول ايگىلى گەنەرال س.رۋدەنكو باسقاراتىن اۋە كۇشتەرىنىڭ 16-ارمياسى قۇرامىندا تاعى ءبىر شىمكەنتتىك ۇشقىش ميحايل پريدانتسەۆپەن بىرگە شايقاسادى. ەكى جەرلەستىڭ قىزمەت ەتەتىن پولكى سوعىستىڭ باسىندا-اق كوزگە ءتۇسىپ, الەكساندر سۋۆوروۆ جانە الەكساندر نەۆسكي وردەندەرىن العان اسكەري پولك بولاتىن. قازاقتىڭ قىران جىگىتى العاشقى ۇرىستاردىڭ وزىندە-اق نەمىستىڭ «حەنكەل» بومبالاۋشى ۇشاعىن اتىپ ءتۇسىرىپ, وزىمەن قاتار, پولك ۇشقىشتارىنىڭ دا داڭقىن ەسەلەيدى. ودان كەيىنگى شايقاستاردا دا كوپتەگەن ەرلىك جاساپ, كوزگە تۇسەدى. ءتىپتى ءوزىنىڭ دە ۇشاعى وتقا ورانىپ, جارالى كۇيىندە پاراشيۋتپەن سەكىرىپ, امان قالعان ساتتەرى دە كەزدەسكەن. الايدا راشيد جاراقاتى جازىلا سالا كوككە قايتا كوتەرىلىپ, جاۋمەن جان اياماي شايقاسقان. ەرلىك ەسكەرىلىپ, قازاق قىرانىنا العاشقى ناگرادا – جاۋىنگەرلىك قىزىل تۋ وردەنى بەرىلەدى. وسىنداي قىم-قيعاش ۇرىس ءجۇرىپ جاتقان كۇندەردىڭ بىرىندە اۋە كۇشتەرىنە قاراستى 16-ارميانىڭ قولباسشىسى گەنەرال-مايور س.رۋدەنكوعا 1-بەلارۋس مايدانىنىڭ قولباسشىسى گەورگي كونستانتينوۆيچ جۋكوۆ تەلەفون سوعىپ:
– ارمياڭدا قازاقستاندىق ۇشقىشتار بار ما؟ – دەپ سۇرايدى.
– ارينە بار, جولداس قولباسشى! – دەيدى گەنەرال.
– بولعاندا دا ول ناعىز قىران جانە قازاق بولۋى ءتيىس! كانە, اتى-ءجونىن ايت, – دەيدى مايدان قولباسشىسى.
– ونداي قازاق بار. ول – راشيد بەكەتوۆ. ناعىز ستاليندىك سۇڭقار! – دەپ ساڭق ەتە قالادى گەنەرال.
– ولاي بولسا, ءبىزدىڭ مايدانعا قازاقستان جۇمىسشىلارى جىبەرگەن جاڭا ۇشاقتى سالتاناتتى جاعدايدا سوعان تارتۋ ەتىڭىز, – دەپ ءامىر بەرەدى مايدان قولباسشىسى.
ءيا, بۇل ۇشاق سەمەي جۇمىسشىلارىنىڭ جەكە قارجىسىنا جاسالعان بولاتىن. سوندىقتان ولار مايدان قولباسشىلىعىنان قايتكەن كۇندە دە بۇل ۇشاقتى قازاق ۇشقىشىنا تابىستاۋدى وتىنەدى. مايدان قولباسشىسىنىڭ بۇل بۇيرىعى ەرتەسىنە-اق ورىندالادى. ارميا شتابىنان جەتكىزىلگەن سۋ جاڭا ۇشاق بۇكىل پولك الدىندا سالتاناتتى جاعدايدا قازاق ۇشقىشىنا, ياعني راشيد بەكەتوۆكە تاپسىرىلادى. باتىر ۇشقىش بۇل ۇشاقپەن ودان كەيىن دە جاۋ توبەسىنەن سان مارتە جاسىن ويناتىپ, كۇيرەتە سوققى بەرەدى. «ستاليندىك سۇڭقار» اتانعان ۇشقىش راشيد بەكەتوۆ جەڭىس كۇنىنە دە امان جەتىپ, مايدان جولىن گەرمانيادا اياقتايدى. ونىڭ ەرلىك ىستەرى ءى جانە ءىى دارەجەلى وتان سوعىسى مەن جاۋىنگەرلىك قىزىل تۋ, قىزىل جۇلدىز وردەندەرىمەن ماراپاتتالادى. ءبىراز ۋاقىت گەرمانيادا قىزمەتتە بولىپ, كەيىن تۋعان جەرى شىمكەنتكە ورالادى.
قازاقتىڭ ەرجۇرەك ۇلانىمەن ءبىر مايداندا بولعان ۇشقىشتاردىڭ ەستەلىگىندە ءراشيدتىڭ ناعىز قاھارمان ۇشقىش بولعاندىعى جايلى كوپ ايتىلادى. ءتىپتى ۋكراينا اسپانىنداعى شايقاسىنان كەيىن ونىڭ پولكىندا «بەكەتوۆشە ۇشىپ, بەكەتوۆشە شايقاسۋ» دەگەن تەرمين قالىپتاسقان ەكەن. بۇل مايدانداستارىنىڭ قازاق ۇشقىشىنا بەرگەن زور باعالارى بولسا كەرەك.
شىمكەنتتىك جۋرناليست ليۋدميلا كوۆالەۆا دا ۇشقىش جايىندا ءبىراز ەڭبەكتەنگەن ەكەن. ونىڭ «ستاليندىك سۇڭقارلار» اتتى ماقالاسىنان ءراشيدتىڭ اتا-اناسىنىڭ ەلگە بەلگىلى ادامدار بولعانىن باعامدادىق. ال ەرجۇرەك ۇشقىش جايلى جالپى مالىمەتتەر ازىرگە وسى عانا.
مۇحتار اتابەك,
جۋرناليست
شىمكەنت
