ناۋرىزباي

سول كەزدە باياناۋىل سوۆ­حوزى­نىڭ كومسومول ۇيىمىنىڭ جە­تەكشىسى قىزمەتىن اتقاراتىن اسەت جارماعامبەتوۆكە قوجا­نا­سىر ءرولىن ويناۋ جۇكتەلدى. ال­عاش­قى مەرەكەدە دە وسى ءرولدى ءساتتى الىپ شىققان اۋەسقوي اكتەر بۇل جولى دا ەرەكشە دا­يىن­دال­دى. وتكىر ازىلدەرىن, ۇتىم­دى قال­جىڭ­دارىن, استارلى سوز­دەرىن ازىرلەدى.

انە-مىنە دەگەنشە ورتالىق الاڭدا ۇلكەن دۋمان باستالادى. جاۋاپتى رولگە بەكىتىلگەن اكتەر الاڭعا بارۋعا ەرتە قامدانادى. بىراق...

سول «بىراعىن» «قوجەكەڭنىڭ» ءوز اۋزىنان تىڭدايىق:

«سول جىلى ءبىز تۇڭعىشى­مىز­دى كۇتىپ جۇرگەن ەدىك. ناۋ­رىز مەرەكەسى تويلانار كۇنى, تاڭعى ساعات 7-لەر شاماسىندا جۇبايىم ايگۇلدىڭ تولعاعى باس­تالدى. ساسقانىمنان, «ناۋ­رىز مەرەكەسى ءوتىپ السىن. شى­داي تۇر!» دەپپىن. بىراق ۇيدەگى انام سەزىپ قويىپ, كەلىنىن تەز­دەتىپ پەرزەنتحاناعا جەتكىزۋ كە­رەكتىگىن ايتتى. مەن انام مەن جارىمدى پەرزەتحاناعا اپارىپ تاستادىم دا, ورتالىق الاڭعا قايتىپ كەلدىم».

الاڭعا ورالا سالا اسەت ۋا­حيت ۇلى ءوز رولىنە بەرىلە كىرى­سىپ كەتەدى. بارىن سالىپ, جينالعان قاۋىمنىڭ كوڭىلىن كوتەرەدى. قوجەكەڭ ء«وزىمىزدىڭ كۇندەلىكتى ءومىرىمىزدى, ءوز پوسەل­كەمىزدە ورىن الىپ وتىرعان كەيبىر كەمشىلىكتەر مەن كەلەڭسىز كورىنىستەردى تىلگە تيەك ەتەدى».

مەرەكە ابدەن قىزعان شاقتا, ساعات 11.00 شاماسىندا, ء«سۇ­يىنشى!» حابار جەتىپ, دۇنيەگە اتۇستار كەلگەنى بەلگىلى بولادى. شارانىڭ ۇيىمداستىرۋشىسى, ءارى قازىلار القاسىنىڭ توراعا­سى قايرات ابەنوۆ اقساقال ميكروفون ارقىلى حابارلاپ, «قو­جاناسىردىڭ تۇڭعىشى دۇنيە­گە كەلدى!», دەپ حالىقتان ءسۇيىنشى سۇرايدى. قىران-توپان كۇلكىگە باتىپ, ءماز-مەيرام بولىپ تۇرعان قاۋىم, بارلىعى ستسەناري بويىنشا شىعار دەپ ويلاپ, العاشقى بەتتە تۇسى­نە دە, سەنە دە قويمايدى. بىراق, قايرات مۇزاپار ۇلى ءسوزدى «قو­جەكەڭنىڭ» وزىنە بەرىپ, حا­لىقتى سەندىرەدى. سول كەزدە جينالعان قاۋىم: «باتىردىڭ باۋى بەرىك بولسىن! وسىنداي مەرەكەدە دۇنيەگە كەلگەن سابيگە «ناۋرىزباي» دەپ ات قويايىق» دەيدى الاقاندارىن شاپالاق­تاپ. مەرەكەگە جينالعان جۇرت­تىڭ ال­دىندا جاسى جۇزگە كەلگەن اعاش شەبەرى قارابەك اقساقال جاس سابيگە باتا بەرەدى.

تۇڭعىشى دۇنيە ەسىگىن اشقان ازامات شاتتىقتان شالقىپ تۇرىپ, كوپشىلىكتىڭ الدىندا قايتا ءسوز الادى. العىسىن جاۋ­دىرادى. بىراق, جۇبايىمەن بىرگە پەرزەنتحاناعا بارعان اناسىنىڭ, تۇڭعىش نەمەرەسىن ءوزى قارسى العان اياۋلى اجەنىڭ سول توپتىڭ ورتاسىنا كەلگەنىن دە بىلمەي قالادى. اياۋلى انا, ارداقتى اجە قۋانىشتان قانات­تانىپ, قالىڭ قاۋىمعا الىپ-ۇشىپ جەتكەنى سول ەكەن.

«مەن كوڭىلىم كوتە­رى­لىپ, قۋانىشىم تاسىپ «تۇڭ­عى­شىم­نىڭ ەسىمى سىزدەردىڭ قالاۋ­لارى­ڭىزبەن ناۋرىزباي بولسىن! بالاما ايتقان تىلەك­تەرىڭىز قا­بىل بولسىن!», دەدىم. بۇل ءسات­تىڭ بارلىعىن ءۇنسىز عانا تاماشا­لاپ تۇرعان انام «بۇعان بالا قاي­دان كەلىپتى!» دەپ رەنجىپ قالىپ­تى. سويتسەم, قازاقى ءجون-جورال­عى, سالت بويىنشا تۇڭعىش بالا اتا­سى مەن مەن اجەسىنە تيەسىلى ەكەن عوي. مەنىڭ بۇل ارەكەتىمە انام كوپكە دەيىن رەنجىپ ءجۇردى. مەن دە ءوزىمنىڭ بىلمەستىگىمە قىسى­لىپ ءجۇردىم», دەيدى اسەت ۋاحيت ۇلى.

وسىنداي كەرەمەت جاع­دايدا ءومىر ەسىگىن اشقان ناۋ­رىزبايدى 1993 جىلى وتكەن ناۋ­رىز مەرەكەسىندە سول كەز­دەگى مادەنيەت ءبولىمىنىڭ باسشىسى اسقار لەكەروۆ ارنايى قۇتتىقتاپ, شاپان جاۋىپتى. 

«كوپ تىلەۋى – كول» دەگەن­دەي سول كەزدەگى قۋانىش ۇس­تىندە ايتىلعان حالىقتىڭ تى­لەگى قابىل بولىپ, باتاسى دا­رىپ, ناۋرىزباي ەلى مەن جە­رىنىڭ ماقتانىشىنا اينالدى. باياناۋىلداعى زەيتىن اقى­شەۆ اتىنداعى مەكتەپتە, سوسىن پاۆلودار قالاسىنداعى ىبىراي التىنسارين اتىنداعى №3 گيمنازيادا ۇزدىك وقىدى. «بولاشاق» باعدارلاماسىمەن انگليانىڭ مانچەستەر ۋنيۆەر­سيتەتىندە ءبىلىم الدى. ول بۇ­گىندە شەت ەلدە العان ءبىلىمى مەن جيناعان تاجىريبەسىن تۋعان ەلى­نىڭ دامۋىنا جۇمساپ كەلەدى. وتانى­نا ادال ازامات, وتباسىنا قور­عان وتاعاسى قازىرگى ۋاقىتتا پاۆ­لودار قالاسىندا قىزمەت ىستەيدى.

ەلامان قابدىلاشىم

پاۆلودار وبلىسى,

باياناۋىل اۋدانى