– نۇر-سۇلتان جانە الماتى قالالارىندا اعىمداعى جىلدىڭ 19 ناۋرىزىنان باستاپ كارانتين رەجىمى ەنگىزىلدى. مۇنداي رەجىمدى بۇزعانى ءۇشىن بۇگىنگى تاڭدا زاڭنامادا قانداي جاۋاپكەرشىلىك كوزدەلگەن؟
– كارانتيندى ەنگىزۋ – حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋ جانە ۆيرۋستىڭ ودان ءارى تارالۋىنا جول بەرمەۋ جونىندەگى شارا. كارانتين رەجىمىن قامتاماسىز ەتۋ جانە بەلگىلەنگەن شارالار مەن شەكتەۋلەردى ساقتاۋ ماقساتىندا اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستە توتەنشە جاعدايدىڭ جاريالانۋىنا بايلانىستى رەجىمدى بۇزعانى نەمەسە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ تالاپتارىن ورىنداماعانى, سونداي-اق جەرگىلىكتى كومەندانتتىڭ زاڭدى بۇيرىقتارى مەن وكىمدەرىن ورىنداماعانى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك كوزدەلگەن.
مۇنداي ارەكەتتەر ەسكەرتۋ جاساۋعا نەمەسە 10 اەك كولەمىندە (26 510 تەڭگە) ايىپپۇل سالۋعا نە 15 تاۋلىككە دەيىن اكىمشىلىك قاماۋعا الۋعا اكەپ سوعادى.
– ادامدار كوروناۆيرۋس اۋرۋىن جاسىرعان جاعدايدا قانداي جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلەدى؟
– اينالاسىنداعىلارعا قاۋىپ توندىرەتىن اۋرۋلارمەن اۋىراتىنداردىڭ جۇقتىرۋ كوزىن جانە باسقا ادامداردىڭ وسى اۋرۋلاردى جۇقتىرۋ قاۋپىن تۋعىزاتىن ولارمەن بايلانىستا بولعان ادامداردى جاسىرعانى ءۇشىن دە 5 اەك (13 255 تەڭگە) كولەمىندەگى ايىپپۇل تۇرىندە اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىك قاراستىرىلعان.
– توتەنشە جاعداي كەزىندە ەلدە بىرقاتار شەكتەۋ ەنگىزىلدى. اتاپ ايتقاندا, وتباسىلىق مەرەيتوي, ۇيلەنۋ تويلارىن وتكىزۋگە تىيىم سالىندى. مۇنداي شەكتەۋلەردى بۇزعان جاعدايدا قانداي جاۋاپكەرشىلىك تۋىندايدى؟
– ويىن-ساۋىق, توي وتكىزگەندەردىڭ سوڭى ەسكەرتۋ جاساۋعا نەمەسە 10 اەك (26 510 تەڭگە) كولەمىندە ايىپپۇل سالۋعا نە 15 تاۋلىككە دەيىن اكىمشىلىك قاماۋعا الۋعا اكەپ سوعادى. بۇل قالاعا كىرىپ-شىعۋدىڭ ەرەكشە رەجىمىن بۇزۋ جاعدايلارىنا دا قاتىستى.
– قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ كەزىندە ەڭبەك تولەمى قالاي جۇزەگە اسىرىلادى؟
– تاراپتاردىڭ كەلىسىمى بويىنشا جانە وندىرىستىك پروتسەسس مۇمكىندىك بەرگەن جاعدايدا كارانتين كەزىندە جۇمىس بەرۋشى قاشىقتان جۇمىس ىستەۋدى بەلگىلەۋگە قۇقىلى.
قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ جۇمىس بەرۋشى ورنالاسقان جەردەن تىس جەردە جۇمىس بارىسىندا اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالاردى قولدانا وتىرىپ, ەڭبەك پروتسەسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ ەرەكشە نىسانى بولىپ تابىلادى.
بۇل جاعدايدا, جۇمىستى جۇزەگە اسىرۋ شارتتارى, جۇمىس ۋاقىتىن ەسەپكە الۋ, شىعىستار تاراپتاردىڭ كەلىسىمى بويىنشا بەلگىلەنەدى (جۇمىس بەرۋشىنىڭ اكتىسىمەن, ەڭبەك شارتىمەن), ال ەڭبەك اقى تولەۋ ناقتى جۇمىس ىستەگەن ۋاقىت ءۇشىن جۇرگىزىلەدى.
– قىزمەتكەرلەر كارانتيندە بولعان ۋاقىتتا ەڭبەك تولەمى قالاي جۇرگىزىلەدى؟
– كارانتيندەگى بارلىق قىزمەتكەرلەرگە مەديتسينالىق مەكەمەدە نەمەسە ءۇي وقشاۋلاۋىندا بولۋىنا قاراماستان ۋاقىتشا ەڭبەككە جارامسىزدىق پاراقتارى بەرىلەدى.
ەڭبەككە ۋاقىتشا جارامسىزدىق تولەمى زاڭناماعا سايكەس جۇرگىزىلەدى. ونىڭ مولشەرى 15 اەك-تەن ارتىق ەمەس.
– تولىق ەمەس جۇمىس كۇنىنە كوشكەن جاعدايدا ەڭبەك تولەمى قالاي جۇرگىزىلەدى؟
– بۇل جاعدايدا قىزمەتكەرگە ەڭبەك اقى جۇمىس بەرۋشىنىڭ جۇمىس ۋاقىتىن ەسەپكە الۋ قۇجاتىندا بەلگىلەنگەن ناقتى جۇمىس ىستەگەن ۋاقىتى ءۇشىن تولەنەدى.
بۇل رەتتە, قىزمەتكەردىڭ تولىق ەمەس جۇمىس ۋاقىتى جاعدايىندا اتقاراتىن جۇمىسى جىل سايىنعى تولەنەتىن ەڭبەك دەمالىسىنا, ەڭبەك وتىلىنە جانە كودەكس, ەڭبەك, ۇجىمدىق كەلىسىمشارت, كەلىسىمدەرمەن بەلگىلەنگەن ەڭبەك سالاسىنداعى باسقا دا قۇقىقتارىنا شەكتەۋ قويمايدى.
– مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر ءۇشىن قاشىقتىقتان جۇمىس قالاي قولدانىلادى؟
– مەملەكەتتىك ورگاندار قالىپتى جۇمىس رەجىمىن جالعاستىرا بەرەدى. جەكەلەگەن قىزمەتكەرلەر قاشىقتىقتان جۇمىس ىستەۋ رەجىمىنە كوشكەن.
قىزمەتكەردى قاشىقتىقتان جۇمىس ىستەۋگە اۋىستىرۋ قاجەتتىلىگىن جۇمىس بەرۋشى (مەملەكەتتىك ورگان) ءوزى انىقتايدى.
قاشىقتىقتان جۇمىس ىستەۋ كەزىندە ەڭبەكاقى تولەۋ مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر ورىندايتىن جۇمىستىڭ سيپاتىنا, كولەمىنە جانە ناتيجەلەرىنە قاراي قالىپتى ەڭبەك جاعدايلارى كەزىندەگى سياقتى جۇرگىزىلەدى.
سونىمەن بىرگە, قاشىقتىقتان جۇمىس ىستەۋ قىزمەتكەر ءۇشىن وتەماقى جانە ىنتالاندىرۋ سيپاتىنداعى تولەمىنە, جىل سايىنعى تولەنەتىن ەڭبەك دەمالىسىنىڭ ۇزاقتىعىنا, ەڭبەك ءوتىلىنىڭ ەسەپتەلۋىنە جانە ەڭبەك سالاسىنداعى باسقا دا قۇقىقتارىنا شەكتەۋ قويمايدى.
– ءوندىرىستى توقتاتا تۇرۋ كەزەڭىندە قىزمەتكەرلەرگە تولەم قالاي جۇرگىزىلەدى؟
– بۇنداي جاعدايدا تولەماقى ەڭبەك, ۇجىمدىق كەلىسىمشارتتارىمەن, ەڭبەك اقىنىڭ تومەنگى دەڭگەيىندە بەلگىلەنەدى(42 500 تەڭگە).
الايدا, بوس تۇرىپ قالۋ تولەمى جۇمىس بەرۋشى مەن قىزمەتكەردىڭ اراسىنداعى كەلىسىم بويىنشا ەڭبەك اقىنىڭ تومەنگى دەڭگەيىنەن جوعارى بولۋى مۇمكىن.
– تولەنەتىن ەڭبەك دەمالىسى قالاي بەرىلەدى؟
– كەزەكتى ەڭبەك دەمالىسىن بەرۋ بەلگىلەنگەن تارتىپكە سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى (دەمالىستار كەستەسىنە سايكەس نەمەسە تاراپتاردىڭ كەلىسىمى بويىنشا كەستەدەن تىس).
– سالىقتاردى تولەۋ بويىنشا مەرزiمدى ۇزارتۋدى بەرۋ ءتارتىبى مەن شارتتارى قالاي قالىپتاسادى؟
– سالىق كودەكسىنە سايكەس سالىق تولەۋشىگە ەڭسەرىلمەيتىن كۇش سالدارىنان زيان كەلتىرۋ (الەۋمەتتىك, تابيعي, تەحنوگەندىك, ەكولوگيالىق سيپاتتاعى توتەنشە جاعدايلار, اسكەري ءىس-قيمىلدار جانە ەڭسەرىلمەيتىن كۇشتىڭ وزگە دە ءمان-جايلارى) سالىقتاردى تولەۋ بويىنشا كەيىنگە قالدىرۋ ءۇشىن نەگىز بولىپ تابىلادى.
وسى نەگىز بويىنشا كەيىنگە قالدىرۋدىڭ قولدانىلۋ كەزەڭىندە بەرەشەك سوماسىنا ءوسىم ەسەپتەلمەيدى.
سالىقتاردىڭ جانە (نەمەسە) تولەماقىلاردىڭ سومالارىن ءبىر مەزگىلدە تولەي وتىرىپ, كەيىنگە قالدىرۋ 6 ايدان اسپايتىن مەرزىمگە بەرىلەدى.
كەيىنگە قالدىرۋ سالىق تولەۋشىنىڭ جانە (نەمەسە) ءۇشىنشى تۇلعانىڭ مۇلكىن كەپىلگە جانە (نەمەسە) بانك كەپىلدىگىمەن بەرىلەدى.
كەيىنگە قالدىرۋ تۋرالى ماسەلەنى قاراۋ ءۇشىن سالىق تولەۋشى تىركەۋ ورنى بويىنشا مەملەكەتتىك كىرىستەر باسقارماسىنا بەلگىلەنگەن نىسان بويىنشا سالىق مىندەتتەمەسىن ورىنداۋ مەرزىمدەرىن وزگەرتۋ تۋرالى سالىقتىق ءوتىنىشتى ۇسىنۋى قاجەت.
قۇجاتتاردىڭ تىزبەسى سالىق كودەكسىنىڭ 51-بابىنىڭ 3-تارماعىندا كورسەتىلگەن.
كەيىنگە قالدىرۋ:
- تولەم كوزىنەن ۇستالاتىن سالىقتار;
- اكتسيزدەرگە;
- ەاەو-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ اۋماعىنان يمپورتتالاتىن تاۋارلارعا ققس;
- قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق قورىنا ەسەپتەلەتىن سالىقتار بويىنشا بەرىلمەيدى.
– توتەنشە جاعداي كەزىندە ەلدە سالىق بەرەشەكتەرىن ءوندىرىپ الۋ بويىنشا قانداي دا ءبىر كەيىنگە قالدىرۋ شارالارى قاراستىرىلعان با؟
– توتەنشە جاعداي كەزىندە سالىق بەرەشەگىن ءوندىرىپ الۋ شارالارى سالىق زاڭناماسىنا سايكەس قولدانىلادى.
«ەكونوميكانى تۇراقتاندىرۋ جونىندەگى ودان ارعى شارالار تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جارلىعىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى بيزنەستى قولداۋ ءۇشىن شارالار قاراستىرۋدا.
– سالىق دەكلاراتسيالارىن تاپسىرۋ مەرزىمى اۋىستىرىلا ما؟
– توتەنشە جاعدايدىڭ ەنگىزىلۋىنە بايلانىستى 2020 جىلدىڭ 30 ساۋىرىنە دەيىن سالىق ەسەپتىلىگىنىڭ مىناداي نىساندارىن ەلەكتروندى تۇردە ۇسىنۋ مەرزىمى ۇزارتىلادى:
1) كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعى بويىنشا دەكلاراتسيا (100.00, 110.00, 150.00 نىساندار);
2) جەكە تابىس سالىعى بويىنشا دەكلاراتسيا (220.00, 240.00 نىساندار));
3) جەكە تابىس سالىعى جانە م ۇلىك بويىنشا دەكلاراتسيا (230.00 نىسان));
4) كولىك قۇرالدارى سالىعى, جەر سالىعى جانە م ۇلىك سالىعى بويىنشا دەكلاراتسيا (700.00 نىسان);
5) قورشاعان ورتاعا ەميسسيا ءۇشىن تولەماقى بويىنشا دەكلاراتسيا (870.00 نىسان););
6) جالداۋ (پايدالانۋ) شارتتارىنىڭ ءتىزىلىمى (871.00 نىسان).
– توتەنشە جاعداي جانە كارانتين كەزىندە ادىلەت ورگاندارىنىڭ جۇمىس ءتارتىبى قانداي؟
– ادىلەت ورگاندارىنىڭ ادەتتەگىدەي جۇمىس ىستەيدى. جەكەلەگەن قىزمەتشىلەر عانا قاشىقتىقتان جۇمىس ىستەۋ رەجىمىنە اۋىستىرىلدى. سونىمەن قاتار, ادىلەت ورگاندارى كورسەتەتىن مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ كوپشىلىگى ەلەكتروندىق ۇكىمەت پورتالى ارقىلى ەلەكتروندىق فورماتتا جۇزەگە اسىرىلاتىنىڭ ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك.
– توتەنشە جاعداي كەزىندە اتقارۋشىلىق قۇجاتتاردى ورىنداۋ ءتارتىبى قانداي؟
– اتقارۋشىلىق قۇجاتتاردى ورىنداۋ ءتارتىبى قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس ادەتتەگى تارتىپپەن ورىندالادى.
سونىمەن بىرگە اتقارۋشىلىق ارەكەتتەردى جاساۋدى قيىنداتاتىن نەمەسە مۇمكىن ەمەس ەتەتىن ءمان-جايلار بولعان كەزدە ءوندىرىپ الۋشى نەمەسە بورىشكەر, نە سوت ورىنداۋشىسى ءىستى قاراعان سوتتىڭ الدىنا نەمەسە ورىنداۋ ورنى بويىنشا سوتتىڭ الدىنا ورىنداۋ ءتاسىلى مەن ءتارتىبىن وزگەرتۋ تۋرالى ماسەلە قويۋعا قۇقىلى.
سوت ورىنداۋدى كەيىنگە قالدىرۋ نەمەسە مەرزىمىن ۇزارتۋ, سونداي-اق بەرىلگەن سومالاردى يندەكستەۋ تۋرالى ماسەلەنى اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ تاراپتارىنىڭ ءوتىنىشى بويىنشا شەشەدى.
– اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ تاراپتارى نۇر-سۇلتان قالاسىنان تىس جەردە بولسا, كارانتين جاعدايىندا سوت ورىنداۋشىسىنىڭ ءىس-ارەكەتىنە قالاي شاعىمدانۋعا بولادى؟
– جوعارعى سوت اقپاراتتىق جۇيەسىنىڭ سوت كابينەتىنىڭ مۇمكىندىكتەرىن پايدالانا وتىرىپ شاعىمدانۋعا بولادى.
– ەگەر سوت ورىنداۋشى ءوز جۇمىسىن توتەنشە جاعداي رەجىمى كەزەڭىندە توقتاتسا, ءبىز قاجەتتى اقپاراتتى قالاي الامىز؟
– اقپاراتتى ۇسىنۋ شتاتتىق رەجىمدە ۇيالى بايلانىس ارقىلى جانە سوت ورىندالۋىنىڭ اقپاراتتىق جۇيەسىنىڭ مۇمكىندىكتەرىن پايدالانۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى.
– توتەنشە جاعداي كەزىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ شەكاراسىن كەسىپ ءوتۋ ءتارتىبى قانداي؟
– توتەنشە جاعداي رەجىمى كەزىندە ەلدىڭ اۋماعىنا كىرۋ جانە ودان شىعۋ شەكتەلگەن. شەتەلدە جۇرگەن قازاقستان ازاماتتارى عانا ەلگە كىرە الادى.
شەكتەۋلەر تەك شەت مەملەكەتتەردىڭ ازاماتتارىنا قاتىستى قولدانىلادى.
