دەگەنمەن, ازايدى دەپ ارقانى كەڭگە سالۋعا بولمايدى. اۋىلدىق جەرلەردە ورىستەگى مالدى وڭاي ولجا ساناپ, ايداپ كەتەتىندەر ءالى دە كوپ. بىلتىر ۇرلىق ارال اۋدانىندا 2,8%, قارماقشىدا 9,1%, جاڭاقورعاندا 38,6 پايىزعا وسكەن.
جۋىردا بۇل ماسەلە وبلىس اكىمى قۋانىشبەك ىسقاقوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا وتىرىسىندا قارالدى.
بىلتىر وبلىستا بىرەۋدىڭ اق ادال مالىن ۇرلاپ, ارام جولمەن پايدا تاۋىپ جۇرگەن 28 قىلمىستىق توپ ۇستالدى. بەل اۋىرتىپ بەينەتتەنبەي-اق اقشاعا قارىق بولعان ولاردىڭ 73 ەپيزودتى قۇرايتىن قىلمىسقا قاتىسى بارلىعى انىقتالدى.
كوميسسيا وتىرىسىندا وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى سەرىك شالقاروۆ قىلمىستىڭ نەگىزگى سەبەپتەرىنە توقتالدى. ارينە ۇرلىقتى بولدىرماۋ, بولعان جاعدايدا قىلمىستى اشىپ, كىنالىنى انىقتاۋ – پوليتسيانىڭ مىندەتى. بىراق تۇرعىنداردىڭ سالعىرتتىعى ۇرلىققا سەبەپ, مالعا شىعىن بولىپ وتىر.
– بىلتىر 402 ۇرلىق تىركەلسە, سونىڭ 117-سىندە مالدى قورادان الىپ كەتكەن. ال 285 دەرەك نەمەسە 70 پايىزى مالدىڭ ورىستە قاراۋسىز جايىلۋىنان بولىپ وتىر. وسىعان دەيىنگى كوميسسيا وتىرىستارىندا ءار اۋىلدا مىندەتتى تۇردە باقتاشى بەلگىلەۋدى ۇسىنعان ەدىك, بىراق اۋدان, اۋىل اكىمدەرى ونى قولعا الۋعا اسىعار ەمەس. تاعى دا ايتامىز, بۇعان جۇمىسسىز ازاماتتاردى تارتۋعا بولادى. سوندا ۇرلىق تا ازايادى, جۇمىسسىزدىق كورسەتكىشى دە تومەندەيدى, – دەيدى سەرىك حاسەن ۇلى.
ول وبلىس كولەمىندەگى 144 اۋىلدىق وكرۋگتىڭ 35-ءى عانا باقتاشى ۇستاپ وتىرعانىن ايتىپ ءوتتى. قىزىلوردا قالاسى, قارماقشى, جاڭاقورعان, شيەلى اۋداندارىنداعى اۋىلداردا ءىشىنارا بولسا دا ورىستەگى مالدى قاداعالاۋ بار. ال ارال, قازالى, جالاعاش, سىرداريا اۋداندارىندا بۇعان مۇلدە كوڭىل بولىنبەيدى. «ايداي سالدان از ءولدى, كورە سالدان كوپ ءولدى» دەيتىن قامسىزدىقتان تىيىلماساق, ۇرلىققا توقتام بولۋى ەكىتالاي.
قۇقىق قورعاۋشىلار مال ۇرلىعىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدەرىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كوتەرىپ, اكىمدىكتىڭ ءبىر قىزمەتكەرىنە باقتاشىلار جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋ فۋنكتسياسىن جۇكتەۋدى ۇسىنىپ وتىر. ءتىپتى تۇرعىندار اراسىنان ەرىكتى تۇردە پوليتسياعا كومەكتەسەتىن «ساقشى-سارباز» سياقتى قۇرىلىم جاساقتاۋ دا ارتىق ەتپەس ەدى.
ايتپاقشى, مالىن الدىرعانداردىڭ پوليتسياعا كەش حابار بەرۋى دە قىلمىستىڭ دەر كەزىندە اشىلۋىن قيىنداتادى. پوليتسەيلەر بىلتىرعى 402 دەرەكتىڭ 178-ءىن تاۋلىك ىشىندە حاباردار ەتسە, 96 ۇرلىققا بايلانىستى 10 كۇن ىشىندە ارىز جازىلعان. 60 ۇرلىق جايلى ءبىر ايدان كەيىن حابارلاپتى. ارادا 4-5, ءتىپتى 7 جىل وتكەننەن كەيىن دە ىزدەۋ سالعاندار بار ەكەن.
كوپ جاعدايدا ۇستالعان قىلمىسكەرلەر تەرگەۋ جانە سوت پروتسەسى بارىسىندا جابىرلەنۋشىگە مال قۇنىن وتەپ, قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىكتەن بوساتىلىپ كەتەدى. بىلتىر وسىنداي سەبەپپەن 51 قىلمىستىق ءىس وندىرىستەن توقتاتىلعان.
ۇرلاندى دەگەن مالى اۋىل ىرگەسىندەگى ورىستەن تابىلىپ جاتقان جاعدايلار دا بار. وتكەن جىلى وسىنداي 131 قىلمىستىق ءىس توقتاتىلدى. ارينە ەڭ الدىمەن مال-جاننىڭ اماندىعى قىمبات. بىراق ونى ىزدەۋگە كولىكپەن شىققان جەكە قۇرامنىڭ ەڭبەگى زايا كەتەدى. باعىپ وتىرعان ت ۇلىگىنىڭ قايدا جۇرگەنىن بىلمەيتىن تۇرعىندار كەسىرىنەن مەملەكەت قارجىسى دا شىعىن بولىپ وتىر.
كوميسسيا وتىرىسىندا وبلىس اكىمى قۋانىشبەك ىسقاقوۆ وڭىردە مال سويۋعا ارنالعان 38 پۋنكت بار ەكەنىن, بىراق مالدى ۇيدەن سويىپ, ەتىن بازارعا شىعاراتىنداردىڭ ازايماي وتىرعانىن ايتتى.
– ۇرلىقى مال دا وسىلاي ەتكە اينالىپ كەتىپ وتىرعانىنا ەشكىم كەپىلدىك بەرە المايدى. ونىڭ ۇستىنە مۇنداي ورىندار ءوز قىزمەتىن سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتاردى ساقتاماي, كاسىپكەرلىك سۋبەكتى رەتىندە تىركەلمەي اتقارۋدا. سوندىقتان مەملەكەت باسشىسىنىڭ مال ۇرلىعىنىڭ قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋ, ونىڭ الدىن الۋ جانە پروفيلاكتيكالىق جۇمىستاردى كەشەندى تۇردە جۇرگىزۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ورىنداۋىمىز ءۇشىن جوسپار قاجەت, – دەدى ءوڭىر باسشىسى.
وتىرىستا وبلىس اكىمى ۇرلىقتى بولدىرماۋ ءۇشىن رەيدتىك جۇمىستاردى جيىلەتۋ, قىلمىس كوپ بولاتىن اۋماقتاردا پوليتسيا بەكەتتەرىن ورناتۋ جولدارىن قاراستىرۋ, مۇددەلى ورگاندارمەن بىرلەسىپ, ەت ونىمدەرىن ساتۋ, ساتىپ الۋمەن جانە وڭدەۋمەن اينالىساتىن ورىنداردى زاڭنامالارعا سايكەس رەتكە كەلتىرۋ بويىنشا ۇسىنىستار بەرۋدى تاپسىردى.
قىزىلوردا وبلىسى
