STEM – وقىتۋدىڭ بىرىكتىرىلگەن ءتاسىلى. بۇل ءبىلىم بەرۋ ءادىسى بالالارعا الەمنىڭ كەز كەلگەن جەرىندە, ءاربىر ارەكەتتە, بارلىق پاندە, بۇكىل سالادا, ءتىپتى سانادا عىلىمنىڭ بار ەكەنىن كورسەتۋدى, زەرتتەۋگە ۇيرەتۋدى كوزدەيدى. قازىر STEM الەمدىك ءبىلىم بەرۋدىڭ باستى ترەندتەرىنىڭ بىرىنە اينالدى جانە وسى باعىتتاعى ماماندارعا سۇرانىس كوپ. سەبەبى ءار سالاعا ساراپتاي الاتىن, بولاشاقتى بولجاپ, بۇگىنىن باعامدايتىن قىزمەتكەر كەرەك. الەمدەگى الدىڭعى قاتارلى ەلدەر STEM بويىنشا ءبىلىم بەرۋدى مەملەكەتتىك باعدارلامالارىنا ەنگىزگەن.
«ميراس» حالىقارالىق مەكتەبىنىڭ 9-سىنىبىندا وقيتىن اسەل ادىلبەكقىزى بيولوگيا ساباعىندا 2 جىلدان بەرى «اكۋاپونيكا» ءادىسىن زەردەلەۋمەن اينالىسىپ كەلەدى. «اكۋاپونيكا» (Aquaponics) اكۋاريۋمدەگى سۋدى بىرنەشە مارتە تازارتىپ, قايتا قولدانۋعا نەگىزدەلگەن.
– «اكۋاپونيكا» – اكۋا مادەنيەت پەن گيدروپونيكانىڭ قوسىلۋىنان تۋعان. گيدروپونيكا – وسىمدىكتەردى توپىراقسىز وسىرۋگە باعىتتالعان ءتاسىل. اكۆاريۋمدەگى بالىقتار شىعاراتىن قالدىقتاردىڭ قۇرامىندا اممياك جانە ميكروەلەمەنتتەر بولادى. وسى اممياك جانە ميكروەلەمەنتتەرى بار سۋدى وسىمدىكتەرگە تارتامىز. ال توپىراقسىز ءوسىپ جاتقان وسىمدىكتەر اممياك پەن ميكروەلەمەنتتەردى تىڭايتقىش سەكىلدى قولدانادى. وسىمدىكتەر قاجەتتى زاتتاردى سۋ قۇرامىنان بويىنا سىڭىرگەندە سۋ باستاپقى قالپىنا كەلىپ, تازارادى. سول تازارتىلعان سۋ قايتادان اكۆاريۋمدەگى بالىقتارعا كەلەدى, – دەيدى ءا.ادىلبەكقىزى. زەرتتەۋشىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل ادىسپەن جۇمىس ىستەگەندە اكۋاريۋمدەگى بالىقتاردىڭ سۋىن اۋىستىرىپ وتىرۋدىڭ قاجەتى جوق. بالىقتارعا جەم شاشۋدان باسقا ەشقانداي فيزيكالىق كۇشتىڭ كەرەگى بولمايدى, ياعني سۋ وزدىگىنەن تازارتىلىپ تۇر جانە وسىمدىكتەر توپىراقسىز ءوسىپ, وزدىگىنەن سۋارىلىپ جاتىر.
ال باس قالاداعى №81 گيمنازيانىڭ 6-سىنىپ وقۋشىسى ەرجۇمان ارلان فورۋمعا روبوتتەحنيكا قوسىمشا پانىنەن ازىرلەگەن دابىل قاققىش قۇرىلعىسىن تانىستىرۋعا كەلىپتى. ول مۇعالىمىمەن بىرگە قۇراستىرعان قۇرالىن جەر ءۇي ماكەتىنىڭ قاقپاسىنا ورنالاستىرعان. ۇرى قاقپادان وتۋگە ارەكەتتەنسە, لازەر جانىپ, دەرەۋ قۇرىلعىعا بەلگى بەرەدى, سول ساتتە دابىل قاعىلادى. وقۋشى بۇل قۇرالىنىڭ باتارەيا كومەگىمەن قۋاتتالاتىنىن جانە قازىرگى قولدانىستاعى دابىل قاققىش قۇرىلعىلارعا قاراعاندا وڭاي قۇراستىرىلاتىنىن ايتتى. قۇرال ادەتتەگى تەحنيكالىق زاتتار دۇكەنىندە ساتىلاتىن Arduino ماتەريالدار جيناعىنان قۇراستىرىلعان.
مۇندا ءوز ونىمدەرىن, ەڭبەكتەرى مەن جوبالارىن تانىستىرۋعا كەلگەن وقۋشىلار ءار پانگە كىرىكتىرىلگەن STEM ءبىلىم بەرۋدىڭ ناتيجەسى بويىنشا جيعان داعدىلارىن تاجىريبەدە, ياعني بەلگىلى ءبىر يگىلىككە قولدانۋعا ارەكەتتەنىپ ءجۇر. ءبىرى قولونەرگە قىزىعۋشىلىعى ارقىلى ەكولوگيكالىق تازا سومكەلەر تىگۋدى قولعا الىپتى. اقيقاتىندا, بۇل – ەڭبەك پانىندە ورىندايتىن تاپسىرما. بىراق ەكولوگيالىق تازا سومكەنىڭ قانداي بولاتىنىن ءبىلۋ ءۇشىن وعان قاجەتتى ماتەريالداردى زەرتتەۋ كەرەك جانە عىلىمي نەگىزىنە تەرەڭدەۋگە تۋرا كەلەدى. ەندى ءبىر قاتىسۋشى اسكەري مەكتەپتىڭ ءبىلىم الۋشىسى رەتىندە قورعانىستىڭ جاڭا جۇيەسىن ىسكە قوسۋعا تالپىنىپ ءجۇر. تاعى ءبىر وقۋشىلار توبى الەمدىك ادىستەردى قولدانىپ سۋ تازارتقىشتىڭ ۇلگىسىن ازىرلەۋدە. ال كەلەسى ءبىرى ەكولوگيالىق تازا ماشينا جاساۋ جولىندا ەڭبەكتەپ جاتىر.
ءبىلىم جانە عىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى رۇستەم بيعاري ۆەدومستۆودا STEM تەحنولوگياسىن ەلىمىزدەگى مەكتەپتەردىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە ەنگىزۋ جولدارىن قاراستىراتىن ارنايى كەڭەس قۇرىلاتىنىن جەتكىزدى.
– كەلەسى جىلدان باستاپ بارلىق وبلىستا STEM زەرتحانالارىن اشۋ ءۇشىن 5 جىلعا 30 ملرد تەڭگە بولىنەدى. بۇل قاراجات زەرتحانالاردى جابدىقتاۋعا جۇمسالادى. ال بيىل ءار وڭىردەگى وكىلدەرىمىزبەن, ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىمەن STEM ءبىلىم بەرۋ بويىنشا جۇمىستىڭ بارىسى تالقىلاندى. ءبىر مەكتەپتە 3 پاننەن STEM زەرتحانالارىن اشۋدى كوزدەپ وتىرمىز, – دەدى ر.بيعاري.
فورۋم اياسىندا STEM ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ماسەلەلەر مەن مۇمكىندىكتەر تالقىلانىپ, نۇر-سۇلتان قالاسىندا جۇمىس ىستەپ جاتقان زەرتحانالارداعى STEM-جوبالارىنىڭ كورمەسى قويىلدى. ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى بەدەلدى سپيكەرلەر بايانداما جاساپ, STEM تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ بويىنشا شەبەرلىك سىنىپتار وتكىزدى.
