باعىنا بالاعان, تىرلىگىم دەپ ساناعان بايتاعىندا قازاق جۇرتى ءبىر كەزدەرى ازشىلىققا ۇرىنىپ, كوپكە جاۋدىرەي قاراپ, جاپالاق تىرلىك كەشسە, قازىر ۇلتىمىز, ىرگەلى جۇرتىمىز كيەلى توپىراعىندا 65 پايىز مەجەگە جەتىپ, كەمى جەتىلىپ – بۇۇ ولشەمىنە دەن قويساق, ۇلتتىق سيپاتقا يە بولىپ ۇلتتىق مەملەكەت دەۋگە ءتىل كەلە باستادى. مۇنى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سوزىمەن ايتساق: «بابالارىمىز ءتىرى بولۋ ءۇشىن ءبىر بولسا, ءبىز ءاردايىم ءىرى بولۋ ءۇشىن ءبىر بولۋىمىز كەرەك. ءبىز ءبارىمىز ءبىر اتانىڭ – قازاق حالقىنىڭ ۇلىمىز. ءبارىمىزدىڭ دە تۋعان جەرىمىز بىرەۋ – ول قاسيەتتى قازاق دالاسى».
باعىنا بالاعان, تىرلىگىم دەپ ساناعان بايتاعىندا قازاق جۇرتى ءبىر كەزدەرى ازشىلىققا ۇرىنىپ, كوپكە جاۋدىرەي قاراپ, جاپالاق تىرلىك كەشسە, قازىر ۇلتىمىز, ىرگەلى جۇرتىمىز كيەلى توپىراعىندا 65 پايىز مەجەگە جەتىپ, كەمى جەتىلىپ – بۇۇ ولشەمىنە دەن قويساق, ۇلتتىق سيپاتقا يە بولىپ ۇلتتىق مەملەكەت دەۋگە ءتىل كەلە باستادى. مۇنى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سوزىمەن ايتساق: «بابالارىمىز ءتىرى بولۋ ءۇشىن ءبىر بولسا, ءبىز ءاردايىم ءىرى بولۋ ءۇشىن ءبىر بولۋىمىز كەرەك. ءبىز ءبارىمىز ءبىر اتانىڭ – قازاق حالقىنىڭ ۇلىمىز. ءبارىمىزدىڭ دە تۋعان جەرىمىز بىرەۋ – ول قاسيەتتى قازاق دالاسى».
وسى قازاق دالاسىندا ەل بولعالى بەرى تورتكۇل دۇنيەنىڭ ءار تۇكپىرىنە يتەلگىنىڭ تەپكىسىندەي ۇستەم تەپكىدەن باس ساۋعالاپ كەتكەن قانداستارىمىز تالاي رەت اڭساپ كەلىپ تابىستى, تانىستى. ياعني 5 ميلليوننان اسا باۋىرلارىمىز, ءاربىر سىرتتاعى ءۇشىنشى قازاق قازاق توپىراعىنا تابانى ءتيىپ شۇكىر دەپ شۇيىركەلەستى, بارىسىپ كەلىستى, اعىلىپ اتاجۇرتىنا ورالعاندار دا از بولمادى. بۇل ۇلتتىق دەموگرافيامىزدىڭ دامۋىنا دا زور سەپتىگىن تيگىزدى.
ۇلكەندەردىڭ اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى جاس ۇرپاقپەن دە جالعاستىرۋ, ولارعا بابالارىنىڭ تابان ءىزى قالعان جەرگە شاقىرىپ ىزدەيتىن ەلى, جوقتايتىن جۇرتى بار ەكەنىن بىلگىزۋ ماسەلەسى وسىدان 10 جىل بۇرىن قولعا الىنعان ەدى. مۇنىڭ ارعى جاعىندا وزگە مەملەكەتتىڭ جەرىنە كىندىك قانى تامىپ, سول ەلدىڭ ونەگەسىن كورىپ, ءتىلىن مەڭگەرىپ, ءبىلىمىن الىپ جۇرگەن ۇل-قىزدى تاۋەلسىز وتانىمەن تانىستىرۋ, قاسيەتتى قازاق ءتىلىنىڭ نارىمەن سۋسىنداتۋ جونىندەگى كەلەلى وي جاتقان بولاتىن. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «شەتەلدە تۇراتىن وتانداستاردى قولداۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى تۋرالى» جارلىعى مەن ۇكىمەتتىڭ ارنايى قاۋلىسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا «قازاقستان – اتا جۇرتىم, قاسيەتىم – انا ءتىلىم» اتتى حالىقارالىق وليمپيادا ۇيىمداستىرىلدى. شىنىندا, ءارتۇرلى الىپبيمەن جازاتىن, ءبىلىم ستاندارتى دا بىزدەن بولەك, وقۋ قۇرالدارى دا وزگەشە جاستاردى اتا جۇرتىنا شاقىرۋ جۇمىسىنا العاش باس-كوز بولعان, ءوز ەلىمىزدەگى ۇرپاققا جاعداي جاساي وتىرىپ, شەتەلدەردەگى قازاق دياسپوراسىنىڭ بالالارىن دا نازاردان تىس قالدىرماۋ نيەتىن العا شىعارعان ۇلت جاناشىرلارى, سول تۇستاعى ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ج.كۇلەكەەۆ پەن «دارىن» رەسپۋبليكالىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىنىڭ بۇرىنعى, قازىرگى ديرەكتورلارى ت.بيتۋوۆا مەن ش.قيراباەۆا بولعانىن ايتا كەتۋ ورىندى دەپ بىلەمىز.
تۇڭعىش ءبىلىم سايىسى ەلوردادا باستالدى. ودان كەيىنگى قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىنە ارنالعان وليمپيادالار كورىكتى كوكشەتاۋدا, كيەلى تۇركىستاندا, جەر ءجانناتى جەتىسۋدا, تۇركى الەمىنىڭ تامىر تارتقان جەرى شىعىستا, تاريحي تارازدا, جايىق جاعاسىنداعى ورالدا, الاتاۋ باۋرايىنداعى الماتىدا, قاسيەتتى باياناۋىل باۋرايىندا جالعاسىپ, ون جىلدان كەيىن استاناعا ورالدى.
بيىلعى 10-شى وليمپيادا ۇلكەن سىلكىنىس تۋعىزدى. وعان وليمپيادا وتكەن بارلىق وڭىرلەردەن ارنايى ازاماتتار شاقىرىلىپ, سىي-قۇرمەت كورسەتىلدى. 40-تان اسا مەملەكەتتەردە كۇن كەشىپ جاتقان قانداستارىمىزدىڭ 102 ۇل مەن قىزى 12 مەملەكەتتەن كەلىپ, ايبىندى استانامىزبەن تانىستى. بۇرىن قىتاي, موڭعوليا, رەسەي, فرانتسيا, وزبەكستان, قىرعىزستان, تۇركىمەنستاننان كەلسە, بۇل جولى ەۋروپالىق قازاقتار ۇلكەن ىنتا-ىقىلاس تانىتتى. گەرمانيا, اۆستريا, گوللانديا, ۆەنگريا مەملەكەتتەرىنىڭ وقۋشىلارى كارى قۇرلىقتاعى زيالى قازاق ابىلقايىم كەسىجىنى, ال قىتاي مەملەكەتىندە تۇراتىن وقۋشىلار 75 جاستاعى قوزىقان سابىردى جەتەلەپ جەتىپتى.
مەملەكەتىمىزدىڭ التىن ارقاۋى تىلىمىزگە ارنالعان ءبىلىم سايىسىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ءسوز العان اكادەميك ومىرزاق ايتباي ۇلى انا ءتىلدى قاسيەت تۇتپاعان جەردە تاۋەلسىزدىگىمىز ەشقاشان دا باياندى بولا المايدى. ونى باياندى ەتۋ – تەك قازاقستاندا تۇراتىنداردىڭ عانا ەنشىسى دەسەك قاتەلەسەمىز. الىس-جاقىن شەتەلدەردە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ميلليونداعان باۋىرلارىمىزدى دا قاتارعا تارتا وتىرىپ, ءتىلدىڭ مەرەيىن اسىرۋعا ءتيىستىمىز. ءبىز سول ءۇشىن دە وسىنداي ءبىلىم سايىسىن ۇيىمداستىرىپ كەلەمىز, دەسە, ابىلق ايىم كەسىجى شەتەلدەگى قانداستارىمىز ءبىر زاماندارى قازاق ەلىنە بارۋ ارمان بولىپ قالا ما دەپ قاباقتارى ءتۇسىپ, كوڭىلدەرى الەيىم-تالەيىم بولسا, ءتاۋ ەتەر تاۋەلسىزدىكتەن كەيىن ولەۋسىرەگەن ءۇمىت وتى لاۋلاپ جانعانىن, ارقا سۇيەر مەملەكەتتەرىنىڭ بار ەكەنىن, سول مەملەكەتتىڭ ءتىلىن ءبىلۋ ارقىلى ۇلەس قوسۋ جولىن قاراستىرىپ جاتقانىن, اسىرەسە, جاستاردىڭ, ونىڭ ىشىندە اعىلشىن ءتىلىن جەتىك مەڭگەرگەن مامانداردىڭ قۇلشىنىسى بولەك ەكەنىن, پاريجدە, لوندوندا, كەلندە, شۆەيتساريادا, تاعى سول سياقتى جەرلەردە قازاق ءتىلى كۋرستارى ۇيىمداستىرىلىپ جاتقانىن, ءبىر وكىنىشتىسى, وقۋ قۇرالدارىنىڭ, ادىستەمەلەردىڭ, ءتىل ۇيرەتەتىن مامانداردىڭ كەمشىندىگىنەن كەيدە ءۇزىپ الاتىنىن تىلگە تيەك ەتىپ, مىنا وليمپياداعا ءدان ريزا ەكەنىن جەتكىزدى.
بۋداپەشت قالاسىنىڭ تۇرعىنى توماش پالچو, ءبىز ءبارىمىز – قىپشاقپىز. مەن قازاق دەسە, ىشكەن اسىمدى جەرگە قويامىن. وسىدان بەس جىل بۇرىن قازاق تۋرالى ماعلۇماتتى قوڭىر ماندوكي ورتالىعىنان العان ەدىم. سودان باستاپ قازاق تىلىنە, ونەرىنە, اسىرەسە, قوڭىر ءۇندى قوڭىر دومبىراسىنا ىقىلاسىم ەرەكشە اۋدى, قازىر قۇرمانعازى كۇيلەرىن, حالىق اندەرىن ورىنداپ ءجۇرمىن, دەپ قازاقتىڭ قاسىرەتىن باياندايتىن «قاراتاۋدىڭ باسىنان كوش كەلەدى» دەپ باستالاتىن «ەلىم-ايدى» ايتقاندا زال ءىشى كۇڭىرەنىپ كەتكەنى انىق. اسىرەسە, ۇلكەندەر جاعى تولقىماي قالمادى.
بيىلعى وليمپياداعا 8-سىنىپتان باستاپ 12-سىنىپ ارالىعىنداعى وقۋشىلار قاتىستى. وعان قاتىسقان 102 ۇمىتكەر 3 تۋر بويىنشا سىنعا ءتۇستى. ءبىرىنشى تۋر – جازباشا بولسا, ەكىنشى تۋر – تەستىلەۋ تاسىلىندە, ءۇشىنشى تۋر – شىعارماشىلىق, ياعني ءار وقۋشىنىڭ سويلەۋ مانەرىنە ارنالدى. پروفەسسور ديقان قامزابەك ۇلى, ايتۋلى ۇستاز قانيپا بىتىباەۆا, اقىن اقۇشتاپ باقتىگەرەەۆا, روزا باتتال, بەلگىلى عالىمدار دانداي ىسقاق, قۇلبەك ەرگوبەك, تۇرسىنبەك بايمولداەۆ, ت.ب. باستاعان قازىلار القاسى وقۋشىلاردىڭ جۇمىستارىن سارالاي كەلىپ, ءبىرىنشى دارەجەلى ديپلومدى قىتايدان كەلگەن 11-سىنىپ وقۋشىسى ماقسات گىميىڭنۇرلىعا جانە 12-سىنىپ وقۋشىسى ماحاببات تىلەپالدىعا, موڭعوليادان كەلگەن اسەمگۇل ادىلبەككە بەرسە, ەكىنشى دارەجەلى ديپلومدى 5 ادام, ءۇشىنشى دارەجەلى ديپلومدى 7 ادام يەلەندى. وسى ارادا مىنا ءبىر دايەكتەردى العا تارتا كەتسەك دەيمىز. العاشقى وليمپياداعا 57 بالا قاتىسسا, 10 جىلدان كەيىنگى ءبىلىم سايىسىنا تىلەك بىلدىرگەندەر 102-گە جەتتى. جالپى, 10 جىل ىشىندە 500-دەن اسا تالاپكەرلەر قازاق ەلىنە كەلدى. ولاردىڭ 120-دايى جەڭىمپاز دەپ تانىلىپ, وتانىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الىپ, مامان بولىپ شىعۋدا. الدىڭعى تولقىندار قالاعان ينستيتۋتتارى مەن ۋنيۆەرسيتەتتەرىن ءبىتىرىپ, ازات وتانىنا قىزمەت ەتۋمەن قاتار, شاڭىراق كوتەرىپ, ۇلتتىق دەموگرافيامىزعا ءوز ۇلەستەرىن قوسۋدا. ءبىر قۋانارلىعى, ولار وزگە ەلدە, وزگە تىلدە وقىسا دا اتاجۇرتىنا كەلگەننەن كەيىن زەيىن قويىپ, ىزدەنۋدىڭ ناتيجەسىندە كوشكە ىلەسىپ كەتكەنىنە, ءتىپتى, وزاتتار قاتارىنان تابىلىپ, جوعارى ستيپەنديا الۋعا قول جەتكىزىپ جۇرگەنىنە كۋامىز.
شەتەلدىك وقۋشىلار كۇن ساناپ قۇلپىرعان استانانىڭ ءتورت قۇبىلاسىمەن تۇگەل تانىسىپ, كوكشەتاۋ وڭىرىنە بارىپ, ابىلاي حان الاڭىنا تاعزىم ەتىپ, بۋراباي كولىن, اسەم تابيعاتتى تاماشالادى. پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ حالىقارالىق ىستەر, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ باستاعان حالىق قالاۋلىلارى وليمپياداعا كەلگەن وقۋشىلاردى قابىلداپ, اق تىلەكتەرىن بىلدىرسە, دارىندى جاستار بۇل كەزدەسۋدىڭ ءومىر بويى ەستەرىندە جۇرەتىنىن ايتىپ, ولەڭ جىرلارىن وقىپ, ءان اۋەلەتتى. گەرمانيادان كەلگەن سافيە اقدەنيز مەن قازاق جەرىنىڭ تابيعاتىنا تامسانىپ قانا قويماي, مىنانداي ۇلكەن قابىلداۋعا شەكسىز ريزا بولدىم. ادەمى استانا مەنى وزىنە باۋراپ, كەل دەپ تۇرعان سەكىلدى. گەرمانياداعى باۋىرلارىما وسى اسەرىمدى قالاي جەتكىزەر ەكەنمىن دەپ تە ويلانىپ ءجۇرمىن. ءوز ەلىڭنىڭ, ءوز وتانىڭنىڭ بارى قانداي جاقسى, دەيدى. ال گوللانديادان كەلگەن ارمان ەرول ۇلى مەنىڭ اتالارىم ءۇندىستان, پاكستان اسىپ تۇركياعا بارعان ەكەن. اكەم گەرمانيادا ومىرگە كەلسە, مەنىڭ كىندىك قانىم گوللانديا جەرىنە تامىپتى. ۇشاقتان تۇسكەندە بويىمدى ءبىر قۇدىرەتتى كۇش بيلەدى. قازاق جەرى, قازاق ەلى دەگەندى اندا-ساندا ەستيتىنبىز. ال ول ەلدى كورۋ, توپىراعىنا تابانىڭ تيۋ ءبىر عالامات ەكەن! بويىمدى ەرەكشە ىستىق سەزىم كەرنەدى. قازاق تاريحىن, بابالار تاريحىن بىلسەم دەگەن ىقىلاسىم شەكسىز. مەن عانا ما دەسەم, قاسىمداعىلار دا سونداي كۇي كەشىپتى. شەتەلدەگى جاعدايىمىز جامان ەمەس. اكەمنىڭ جەكەمەنشىك ماشينا پاركى, مەيرامحاناسى بار. بىراق, قازاق جەرى, قازاق ەلى بولەك ەكەن, دەيدى.
ەندى ءبىر ءسات اتاجۇرتىم دەپ كەلگەن وقۋشىلاردىڭ شىعارماسىنا كوز جۇگىرتىپ كورەلىكشى. وزبەكستاننان كەلگەن اسەم ەسىرگابوۆا: «مەن دە قازاق دالاسىنىڭ, قازاق ۇلتىنىڭ ءبىر بالاسىمىن. مەنىڭ ءتىلىم – قازاق ءتىلى, رۋحىم قازاق, قانىم قازاق, جانىم قازاق قايسار قىزدىڭ ءبىرىمىن, انا ءتىلىم باردا, مەن ماڭگىلىك ءتىرىمىن», دەپ تولعانىپتى. ال ماسكەۋ قالاسىنىڭ تۇرعىنى, 9-سىنىپ وقۋشىسى نارگيز مەدەۋوۆا: «مەن ماسكەۋ قالاسىندا ومىرگە كەلىپپىن. بىراق قازاق ەلى دەسە جۇرەگىم ءدىر ەتە تۇسەدى. تەلەديداردان ءبىر جاقسى حابارلار ەستىسەم, سونى دوستارىما جەتكىزگەنشە اسىعاتىنىم بار. سەنىڭ وتانىڭ – رەسەي دەسە, مەن ونى ايتقان دوستارىما جوق – مەنىڭ وتانىم قازاق ەلى. ەلورداسى – استانا دەيتىن ەدىم. سول استانانى تۇڭعىش كورگەندە, اتا-اناما بارعان سوڭ ەلگە كەتەيىكشى دەگىم كەلگەنىن جاسىرا المايمىن. سوندىقتان دا شىعار, ورىس ورتاسىندا جۇرسەم دە ءتىلىمدى ۇمىتپاي كەلە جاتقانىم», دەپتى.
مۇنداي ۇلتىن سۇيگەن پاتريوت قىزدىڭ ءۇنىن قازاق توپىراعىندا تۋىپ, ءبىلىم الىپ, قازاق تىلىنەن گورى ورىس ءتىلىن اسپەتتەيتىن قاراكوز قانداستارىمىز بەن ولاردىڭ ۇل-قىزى دا ەستىسە عوي, اتتەڭ! سوڭعى جىلدارى تۇركىمەنستان مەملەكەتىندە تۇراتىن قانداستارىمىز دا بۇل وليمپياداعا قاتىسا باستادى. بيىل 3 وقۋشى كەلگەن ەكەن. ولاردىڭ جەتەكشىسى ح.سارسەنباەۆا, ول جاقتا تۇرىپ جاتقان قانداستاردىڭ دا قازاق جۇرتىنا دەگەن ءىلتيپاتى ەرەكشە ەكەنىن العا تارتتى.
وسى ارادا تاۋلى التايدى مەكەن ەتىپ جاتقان قانداستارىمىزدىڭ ءبىر يگىلىكتى ءىسى تۋرالى ايتا كەتۋدى پارىز سانايمىز. ول «تاۋلى التاي قازاقتارى» اتتى ەنتسيكلوپەديا ەدى. بەزەندىرىلۋى دە, الار تاعىلىمى دا مول كىتاپتا, سول جەردە تۇرىپ جاتقان باۋىرلاستارىمىز تۋرالى مول ماعلۇمات بەرىلىپتى. العى سوزىندە تۇركى حالىقتارىنىڭ التىن بەسىگى التايدا, مۇزتاۋدىڭ ەتەگىندەگى تىرلىك-تىنىستارى تۋرالى ايتىپ, «ءبىر ءتۇپ قايىڭ شوعىنداي قازاقپىز. ءداستۇرىمىزدى, ءتىلىمىزدى, ءدىلىمىزدى جانە ءدىنىمىزدى ساقتاپ, بالا ءوسىرىپ, قىز ۇزاتىپ, كەلىن ءتۇسىرىپ وتىرمىز. كەلەشەك جاستار تاريحىن ءبىلسىن, تەگىن ۇقسىن, ءبىرىن-ءبىرى ۇمىتپاي ءجۇرسىن, اۋىز بىرلىكتە بولسىن, دەپ «ميراس» قازاق مادەنيەت ورتالىعى وسى ەنتسيكلوپەديانى شىعاردى», دەپتى. بۇل ىرگەلى ەڭبەكتىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى, تاۋلى التاي مەن قازاق مەملەكەتىن ۇشتاستىرا بىلگەنىندە جاتىر. ەنتسيكلوپەديا ۇلى ابايمەن اشىلىپ, قازاقتىڭ ارىستارى ايتىلىپ, جەر مەن ەل تاريحىنان دا ماعلۇماتتار تاراتىلعان. تاۋلى التايدىڭ تاريحى, وندا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان باۋىرلاردىڭ اراسىنان اتقا مىنگەن ابزالدارى, ەل بىرلىگىن ساقتاعان اسىلدارى, ۇرپاق وسىرگەن اياۋلى انالارى – ءبارى-ءبارى قامتىلىپتى. ۇلتتىق ءداستۇر, سالت-سانا دا شەت قالماپتى.
سول التايدا ءپاتريوتيزمنىڭ ۇلگىسىن كورسەتىپ جۇرگەن ساپابەك ماۋسىمباەۆ دەگەن قازاق بار. ول – بايقامىت ەلدى مەكەنىندەگى قازاق ورتا مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى. بار بولعانى 21 قازاق بالاسىمەن ءبىلىم ۇياسىن ساقتاپ وتىر. تاياۋدا وتكەن وليمپياداعا قاتىسىپ, مەكەنىنە بارعان سوڭ رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ ءبىر قىزمەتكەرى وليمپيادانىڭ بارىسىن سۇراپ ءبىلىپتى. ول ءبىلىم سايىسى تۋرالى سۇيسىنە ايتقاندا, الداعى ۋاقىتتا جوق-جىتىككە قارايلاساتىنىن جەتكىزىپتى. سوعان قاراعاندا قازاق ءتىلىنىڭ كيەسى ولاردى دا ويلاندىرعان بولۋ كەرەك.
شىركىن, الداعى ۋاقىتتا وسى ءتىل مەن ادەبيەت وليمپياداسىن وزگە ۇلتتىڭ بالالارى دا قاتىساتىن دارەجەگە جەتكىزىپ, باسقا دا, اسىرەسە, جاراتىلىستانۋ پاندەرى بويىنشا جالعاستىرىپ جاتساق, ەلدىك دارەجەمىز ارتار ەدى. قازىر اعىلشىن تىلىنەن, ورىس تىلىنەن, وزگە دە تىلدەردەن حالىقارالىق ءبىلىم سايىستارى ءوتىپ جاتادى. ءبىر كەزدەرى قازاق مەملەكەتىنىڭ مەملەكەتتىك تىلىنەن التى قۇرلىقتا وليمپيادا وتسە, ەلدى تانىتۋدىڭ, تانۋدىڭ ۇلگىسى بولار ەدى. جاقىندا جوعارىدا ايتقان ابىلقايىم كەسىجى حابارلاسىپ, ەۋروپاعا بارعاننان كەيىنگى جەردە قازاق ەلىنە كەلىپ قايتقان جاستاردىڭ رۋحى قاتتى ويانعانىن, اتا-انالارىنا مەنىڭ مەملەكەتىم, ءتىلىم بار ەكەن عوي. سول تۋرالى بىزگە جان-جاقتى ايتپاعان ءسىزدەر كىنالىسىزدەر. ءبىز ءوزىمىز سەكىلدى ءبىلىم سايىسىنا كەلگەن قانداستارىمىزبەن قازاق ءتىلىندە سويلەسە المادىق. وعان سىزدەر جاۋاپتىسىزدار. ەندى قازاق تىلىندە سويلەسەتىن بولايىق, قازاقشا وقۋعا جاعداي جاساڭدار, دەپ جاتىر. ولار تەك وزدەرىنىڭ عانا ساعىنىش سەزىمىن وياتىپ قويماي, وزگەلەردىڭ دە ساناسىنا ساۋلە تۇسىرە باستادى. ءبىزدىڭ وتانىمىز بار ەكەن, سوعان بارايىق دەپ سىلكىنىس جاساۋدا. قازىر ەۋروپاداعى باۋىرلار ويلانىپ قالدى. ولاردى ويلاندىرعان ۇلكەندەر ەمەس, قازاق جەرىنە بارىپ قايتقان 13 ۇل مەن قىز. وسىندايدان شىعار اتام قازاقتىڭ: «ءۇلكەننىڭ مىڭىنا بەرگەنشە, بالانىڭ ءبىرىنە بەر», دەيتىنى دەيدى, قاتتى تەبىرەنىس ۇستىندە.
شىنىندا, بالا كەزدە العان اسەر, كورگەن كورىنىس, ەستىگەن ءسوز ويدان كەتكەن بە, سانادان وشكەن بە؟
ون جىلدان بەرى ءوتىپ كەلە جاتقان وليمپيادانىڭ العاشقى جىلدارى جەڭىمپاز دەپ تانىلعاندارى بىردەن گرانتقا يە بولىپ جاتاتىن. سوڭعى كەزدەرى بۇل ءبىر قيىن ءتۇيىن ماسەلەگە اينالعان سەكىلدى. ءوز ەلىمىزدەن شىققان حالىقارالىق وليمپيادانىڭ جۇلدەگەرلەرى كەشەندى تەستكە كىرمەيدى, بىردەن گرانتقا قول جەتكىزەدى. ال حالىقارالىق دەگەن اتى بار «قازاقستان – اتا جۇرتىم, قاسيەتىم – انا ءتىلىم» دەگەن ءبىلىم سايىسى مۇنداي مۇمكىندىكتەن ايىرىلىپ قالعان ءتارىزدى. وسى وليمپياداعا قاتىسقان شەتەلدىك جەڭىمپازدار كەشەندى تەس
