ساياسات • 28 قاڭتار، 2020

ماڭىزدى مىندەتتەرگە باسىمدىق بەرىلەدى

24 رەت كورسەتىلدى

ەلوردادا اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ كەڭەيتىلگەن القا وتىرىسى ءوتتى. وندا 2019 جىلى اتقارىلعان جۇمىستار قورىتىندىلانىپ، بيىلعى مىندەتتەر بەلگىلەندى. وتىرىسقا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى بەردىبەك ساپارباەۆ، ءماجىلىس دەپۋتاتى قۋانىش سۇلتانوۆ، اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى داۋرەن اباەۆ قاتىستى.

جيىندا الدىمەن ءسوز العان ۆەدومستۆو باسىشىسى اتقارىلعان جۇمىستارمەن قاتار، تىڭ جوبالار مەن جۇيەلى جوسپارلاردى العا تارتتى.

– اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ قۇرىلعانىنا ءبىر جىلعا جەتەر-جەتپەس قانا ۋاقىت بولدى. مەن ءوز كەزەگىمدە 2020 جىلعا نەگىز­دەل­گەن باسىم باعىتتار مەن نەگىزگى ماقساتتارعا توقتالعىم كەلەدى. ءبىز جەتەكشىلىك ەتەتىن بارلىق باعىتتاردى دامىتۋ بويىنشا ناقتى جوسپارىمىز بەن ستراتەگيامىز بار. ماڭىزدى شارالار جوسپارلانۋدا. اقپارات سالاسىنا توقتالار بولساق، وزدەرىڭىز بىلەتىندەي پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇ­جى­رىمداماسىن ەنگىزۋ تۋرالى تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. وسى ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن مينيسترلىك بىر­قاتار جوسپار قۇردى، – دەدى د.اباەۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا، بىرىنشىدەن، حالىقپەن كەرى بايلانىس ارنالارىنىڭ جۇمىستارىنا جۇ­يەلى تۇردە مونيتورينگ جۇرگىزۋ جانە تالداۋ جا­ساۋ قاجەت. بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندار حا­لىق­پەن جۇمىس جۇرگىزۋ بويىنشا جاۋاپتى بولىم­شە تاعايىنداپ، ولار تىكەلەي ءبىرىنشى باس­شىعا با­عىنۋى ءتيىس. ەكىنشىدەن، مەملەكەتتىك ورگان­­دار اقپاراتتىق قىزمەتىنىڭ بەلسەندىلىگىن ارت­تىر­عانى ءجون. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باق وكىل­دەرىمەن بايلانىسىنىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋ­دىڭ جاڭا كريتەريلەرىن ەنگىزۋ جوسپارلانۋدا. ۇشىنشىدەن، مەملەكەتتىك ورگاندار مەن زاڭ جو­با­لارىن قارايتىن جۇمىس توپتارىنىڭ، قوعام­دىق كەڭەستىڭ وتىرىستارىن ونلاين كورسەتۋ جالعاسادى.

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ اقپارات سالاسىن دامىتۋدىڭ 2020-2023 جىلدارعا ارنالعان ۇلتتىق ستراتەگيا­لىق جوسپارىن قۇرۋ تۋرالى تاپسىرما بەرگەنىن ايت­قان مينيستر، قۇجات اياسىندا وتاندىق باق-تىڭ باسە­كەگە قابىلەتتىلىگىنە بايلانىستى جۇمىستار قول­عا الىناتىنىنا توقتالدى. وسىعان بايلانىستى بىرقاتار شا­را ازىرلەنۋدە. بىرىنشىدەن، مەملەكەتتىك اقپا­رات ساياساتىن ىسكە اسىرۋ جۇمىسى جالعاسادى. بۇل ءۇشىن مەملەكەتتىك اقپاراتتىق تاپسىرىس تە­تىك­تەرى قايتا قارالادى. نارىقتىق باعانى ەن­گىزۋ­دە سانعا ەمەس، ساپاعا ءمان بەرىلەدى. حالىق ارا­سىندا سۇرانىسقا يە مۋلتيمەديالىق كون­تەنتتىڭ جاريالانعان سانى ەمەس، عالامتور جەلى­سىندەگى تارالىمىنا قولداۋ بىلدىرىلەدى. ەكىن­شىدەن، كوممەرتسيالىق تەلەارنالار مەن راديو ستان­سالاردىڭ تسيفرلى ەفير تارالىمى ءوز باعى­تىن تابۋعا قولداۋ كورسەتىلەدى.

سونداي-اق مەملەكەتتىك ساياسات تاپسىرىسىن ورىنداۋدا تەلەارنالار مەن ينتەرنەت رەسۋرستاردىڭ اۋديتوريالارىن مەدياباعالاۋ ءۇشىن 2021 جىلى ارنايى جۇيە قۇراستىرىلماق. وسىلايشا ينتەرنەت-تەلەارنالاردى رەت­تەۋ بويىنشا نورمالار ازىرلەنەدى. وتكەن جىلى مينيسترلىك باق سالاسىنداعى زاڭنامانى جانە اقپاراتقا قولجەتىمدىلىكتى وڭتايلاندىرۋ ماق­ساتىندا جوبا دايىندادى. وندا بىرقاتار ماسە­لە قامتىلعان.

وتىرىستا راديوحابارلاردى تاراتۋ ماسەلەسى دە نازاردان تىس قالمادى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قاۋىپ­سىزدىك كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا راديوحابار­لاردى دامىتۋعا ەرەكشە كوڭىل بول­گەن بولاتىن. بۇل رەتتە راديوحابارلار تاراتۋدى دامىتۋدىڭ جول كارتاسىن ازىرلەپ بەكىتۋ، سونى­مەن قاتار تسيفرلى راديونى ەنگىزۋدىڭ كون­تسەپ­تۋالدىق تاسىلدەرىن انىق­تاۋ جۇمىسى اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى نۇرگۇل ماۋ­بەرلينوۆاعا جۇكتەلدى.

– بىلتىر «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ 100 جىل­دىق مەرەيتويى اتاپ ءوتىلدى. بيىل «كازاح­ستانسكايا پراۆدا» گازەتى مەن «قازاقپارات» حالىق­ارا­لىق اقپارات اگەنتتىگىنە 100 جىل تولادى. وسى مەرەيتويلاردى دا ءوز دەڭگەيىندە وتكىزۋ كەرەك. بىراق ءبىر ەسكەرەتىن دۇنيە، مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي، اعارتۋشىلىق باعىتىنداعى شارالارعا باسىمدىق بەرىلۋى كەرەك، – دەدى د.اباەۆ.

مينيستر «قازمەديا» ورتالىعىنىڭ تەحنولو­گيا­لىق يادروسىن جاڭارتۋ مەن وتباسىلىق-گەن­دەرلىك ساياساتتى دامىتۋ جوسپارىنا دا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا، 2030 جىلعا دەيىن وتباسىلىق-گەندەرلىك ساياساتتىڭ ەكىنشى كەزەڭىن جۇزەگە اسىرۋعا كىرىسۋ قاجەت. بۇل جۇمىس كوپ بالالى وتباسىلاردى، جالعىزباستى انالاردى قولداۋ شارالارىن كۇشەيتۋدى، داعدارىس ورتالىقتارىنىڭ، الەۋمەتتىك قىزمەتتەردىڭ جۇمىسىن جەتىلدىرۋدى كوزدەيدى. سونداي-اق مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭ جوباسىن ازىرلەۋ دە ماڭىزعا يە.

جاستارعا ارنالعان ارت-حابتىڭ دا ماڭىزى زور. ەكسپو پاۆيلونىنداعى بۇل شىعار­ما­شى­­لىق الاڭ جاستارعا ارنالعان بىرەگەي زاما­­ناۋي باسقوسۋ ورنى بولماق. وندا جاستار ءوز جو­بالارى مەن باستامالارىن قولعا الادى. سونى­مەن قاتار «زەرە» جاستار تانىمدىق لاگەرى، بەسىن­شى رەسپۋبليكالىق اكەلەر فورۋمى جانە حالىق­ارا­لىق ساراپتامالىق فورۋم، قازاقستان مەن رەسەي ۆولونتەرلىك كەڭەسىنىڭ قۇرىلۋى دا نازاردا بولادى.

مينيستر «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى­نىڭ امباسسادورلارى جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ قا­­جەتتىگىن العا تارتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، اتال­­عان باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋدىڭ تيىم­دى­لى­گى بويىن­شا ساراپتامالىق بايانداما جاساۋ كوز­د­ەلۋ­دە. «قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرىنىڭ» تانى­مال­دىلىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا «2gis» كارتاسىنا بىرقاتار نىساننىڭ ورنالاسۋ ورنى ەنگىزىلەدى. بۇل جۇمىستار ءالى دە جالعاسادى.

ءدىن ماسەلەسىنە قاتىستى دا شارالار جوس­پار­لانعان. ياعني سالانى دامىتۋ بويىنشا ستراتەگيالىق ورتامەرزىمدى جوس­پار ازىرلەۋ قاجەت­تىگى بار، ويتكەنى 2017-2020 جىل­دارعا ار­نال­عان تۇجىرىمدامانىڭ مەرزىمى اياقتالادى.

د.اباەۆ «جۋسان» وپەراتسياسى ارقىلى وتانعا ورالعان قىز-كەلىنشەكتەردى 100 پايىز وڭالتۋ تۋرالى ءسوز قوزعادى. مينيستر بۇل تەك پسيحو-ەموتسيونالدىق كەڭەس قانا ەمەس، الەۋمەتتىك قولداۋ ەكەنىن دە ايتتى. سونداي-اق وسى جىلى ءدىن­تانۋشىلار فورۋمى، الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى سەزى حاتشىلىعىنىڭ ءحىح وتىرىسى ۇيىمداستىرىلادى.

د.اباەۆ قانداستاردى قولداۋدى جالعاستىرۋ ماقساتىندا الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق قولداۋ شارالارى كەشەنىنىڭ ناقتى پايىمداۋىن ازىرلەۋ قاجەتتىگىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا، الدا وتان­داستار فورۋمى مەن شەتەلدەگى قازاقتاردىڭ كىشى قۇرىل­تايىن جوعارى دەڭگەيدە وتكىزۋ مىندەتى تۇر. 12 ەل­دە قازاق ءتىلىن ۇيرەتۋگە قاتىستى 31 ونلاين سا­باق جۇرگىزۋ مەن 7 مەملەكەتتە قازاقتىڭ مادە­ني-ىس­كەرلىك ۇيلەرىن اشۋ قاجەتتىلىگى بار. «قان­داس» ستاتۋسىن ء«بىر تەرەزە» قاعيداتى بو­يىنشا بەرۋ قىزمەتىن ىسكە قوسۋ قاجەتتىگى دە كۇن تارتىبىندە تۇر.

القا ءماجىلىسى بارىسىندا نەگىزگى بايانداماشىلاردى تىڭداعاننان كەيىن ب.ساپارباەۆ الدىمەن «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلا­ما­سىنىڭ ىسكە اسۋ بارىسىنا توقتالدى.

– وسىدان ءۇش جىل بۇرىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن جاريالاعاندا نەگىزگى ماقسات رەتىندە حالقىمىزعا ءتان ادەت-عۇرپىمىزدى، مادەنيەتىمىزدى، سالتىمىزدى دارىپتەۋ ارقىلى ەل بىرلىگىن نىعايتۋعا ۇلكەن كوڭىل بولگەن ەدى. بۇل باعىتتا اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلدى، – دەدى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى.

«رۋحاني جاڭعىرۋعا» قاتىستى پايىمىن ب.ساپارباەۆ «تۋعان جەر» باعدارلاماسىمەن ساباقتاستىردى.

– «تۋعان جەر» باعدارلاماسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى – جاستاردى، ازاماتتاردى ءوزىنىڭ وتانىن سۇيۋگە تاربيەلەۋ، ولاردىڭ پاتريوتتىق سەزىمىن ءارى قاراي ارتتىرۋ. ەلباسى وسىدان ەكى جىل بۇ­رىن «اۋىلىم – التىن بەسىگىم» اكتسياسىن باس­تاعان بولاتىن. بۇل قوس باستامانىڭ مەملەكەت بولاشاعى ءۇشىن ءمانى زور، – دەدى ب.ساپارباەۆ.

پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى مەملە­كەت­تىك ورگانداردىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىن ۇيلەستىرۋ بو­يىنشا دۇرىس باستاما كوتەرىلگەنىن دە اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، ءباسپاسوز قىزمەتتەرى مەم­لەكەتتىك ورگانداردىڭ اتقارىپ جاتقان جۇ­مىستارىن  حالىققا جەدەل جەتكىزۋى كەرەك.

– باق – بيلىك پەن قوعام اراسىنداعى التىن كوپىر. اقپارات – ۋاقتىلى ءھام شىندىقتىڭ شىراعدانى بولعان كەزدە عانا ماڭىزعا يە. ەگەر باق وكىلدەرى تۇرعىندارعا دۇرىس ءارى ۋاقتىلى اقپارات بەرەتىن بولسا، ولار دا بيلىك، ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار تاراپىنان اتقارىلىپ جاتقان جۇ­مىستان حاباردار بولار ەدى. وسى ورايدا جۇ­مىستى جەتىلدىرۋ قاجەت دەپ ويلايمىز، – دەدى ب.ساپارباەۆ.

وتىرىس سوڭىندا قاتىسۋشىلار وزدەرىن تولعاندىرعان سۇراقتارىن جولداپ، ويلارىن ورتاعا سالدى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

اتىراۋدا 9 بالانى يت تالادى

ايماقتار • بۇگىن، 19:57

ۇقساس جاڭالىقتار