ء«ال-ۋاتان» سارايىندا وتكەن رەسمي كەزدەسۋدە پرەزيدەنت ق.توقاەۆتى شەيح مۇحاممەد بەن زايد ءال ناحايان قارسى الدى. سودان كەيىن ەكى مەملەكەتتىڭ ءانۇراندارى ورىندالدى.
كەلەسى كەزەكتە مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆ پەن ءباا تاق مۇراگەرى شەيح مۇحاممەد بەن زايد ءال ناحايان بىرلەسكەن سۋرەتكە ءتۇسىپ, دەلەگاتسيا مۇشەلەرىن ءوزارا تانىستىردى. سالتاناتتى راسىمنەن كەيىن پرەزيدەنت قۇرمەتتى قوناقتار كىتابىنا ەستەلىك قولتاڭباسىن قالدىردى.
«ەلىڭىز بەن ء«ال-ۋاتان» سارايىنداعى جىلى قابىلداۋىڭىز ءۇشىن شىنايى العىسىمدى بىلدىرەمىن. قازاقستان مەن بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنىڭ دوستىعى مەن باۋىرلاستىق قارىم-قاتىناستارى نىعايا بەرسىن. امىرلىكتەر حالقىنىڭ ىرىسى مەن بەرەكەسى باياندى بولۋىنا تىلەكتەسپىن!
ىزگى نيەتپەن, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ», دەلىنگەن قۇرمەتتى قوناقتار كىتابىندا جازىلعان تىلەكتە.
بۇدان سوڭ مەملەكەتتەر باسشىلارى ەكىجاقتى كەلىسسوزدەر وتكىزدى. مارتەبەلى مەيماندى قۇرمەتپەن قارسى العان شەيح مۇحاممەد بەن زايد ءال ناحايان ءسوز الىپ, وسى ساپارى ءۇشىن ق.توقاەۆقا العىس ءبىلدىردى.
«جوعارى مارتەبەلى پرەزيدەنت مىرزا. ەلىمىزگە, بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى اۋماعىنا قوش كەلدىڭىز. بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى پرەزيدەنتى شەيح حاليفا يبن زايد ءال ناحاياننىڭ سىزگە جولداعان ىستىق ىقىلاستى لەبىزىن بىلدىرگىم كەلەدى. امىرلىكتەردىڭ باسشىسى ساپارىڭىزعا زور تابىس تىلەيدى», دەدى مۇراگەر حانزادا.
سونىمەن قاتار شەيح مۇحاممەد بەن زايد قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا دا ەل پرەزيدەنتىنىڭ سالەمىن جەتكىزدى.
«امىرلىكتەردىڭ پرەزيدەنتى جانە مەنىڭ ىستىق سالەمىمدى جاڭا قازاقستاننىڭ نەگىزىن قالاۋشى, جاقىن دوسىم, جوعارى مارتەبەلى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا جەتكىزۋدى سۇرايمىن. امىرلىكتەردىڭ نەگىزىن قالاۋشى شەيح زايد بەن سۇلتان ءال ناحايانمەن وتە جاقىن قارىم-قاتىناستا بولدى. ەكى ەل اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتۋعا, كەڭەيتۋگە زور ۇلەس قوستى. قازىرگى ۋاقىتتا ءوزارا قارىم-قاتىناستارىمىز وتە جوعارى دەڭگەيدە دەپ ايتا الامىز», دەدى شەيح مۇحاممەد بەن زايد.
وسى ورايدا, مىنا نارسەنى ايتا كەتكەن ءجون. قازىرگى تاڭدا بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنىڭ پرەزيدەنتى – شەيح حاليفا بەن زايد ءال ناحايان. الايدا ونىڭ دەنساۋلىعى ناشارلاۋىنا بايلانىستى, مارتەبەلى مەيمانداردى كۇتىپ الۋ, ءابۋ-ءدابيدىڭ كۇندەلىكتى تىرشىلىگىنە قاجەتتى شەشىم قابىلداۋ سەكىلدى ماڭىزدى جۇمىستاردى اتقارۋ ءابۋ-ءدابيدىڭ تاق مۇراگەرى, ءباا-ءنىڭ نەگىزىن قالاۋشى شەيح زايد بەن سۇلتان ءال-ناحاياننىڭ ءۇشىنشى بالاسى شەيح مۇحاممەد بەن زايدكە جۇكتەلگەن.
سونداي-اق شەيح مۇحاممەد بەن زايد قازاقستانمەن ىقپالداستىقتى دامىتۋدىڭ ماڭىزىنا توقتالىپ, ءوزارا ارىپتەستىكتىڭ سونى تۇستارىن اتاپ كورسەتتى.
ء«بىز بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى قازاقستانمەن ىقپالداستىقتى دامىتۋعا ەرەكشە ماڭىز بەرەمىز. ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ بارلىق باعىتى مەن مۇمكىندىگى مول. وسى رەتتە, 2019 جىلعى قىركۇيەكتە ءابۋ-دابيدە وتكەن قازاقستان مەن امىرلىكتەردىڭ ۇكىمەتارالىق كوميسسياسىنىڭ جۇمىسى ناتيجەلى اياقتالدى. كەيىنگى جىلدارى قازاقستان مەن امىرلىكتەر اراسىنداعى ساۋدا اينالىمى ءوسىپ كەلەدى. امىرلىكتەر قازاقستاننىڭ اراب الەمىندەگى تاۋار اينالىمى بويىنشا ەڭ ءبىرىنشى ساۋدا ارىپتەسى سانالادى. قازاقستان امىرلىكتەر ينۆەستيتسياسىن تارتۋ بويىنشا ورتالىق ازيا ەلدەرى ىشىندە نەگىزگى ەلگە اينالدى», دەدى تاق مۇراگەرى.
شەيح مۇحاممەد بەن زايد ءوز ەلىنىڭ تۇڭعىش عارىشكەرى اسپان الەمىنە قازاق دالاسىنان ۇشقانىنا ەرەكشە ەكپىن بەردى. ەستەرىڭىزدە بولسا, بىلتىر بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنىڭ تۇڭعىش عارىشكەرى حاززاا ءالي ءال-مانسۋري زاڭعار كوككە «بايقوڭىر» عارىش ايلاعىنان ۇشقانى ەسىمىزدە. جەرگە امان-ەسەن ورالعان ءال-ءمانسۋريدى العاش قۇشاعىندا ايالاعان دا سارىارقانىڭ سايىن دالاسى ەكەنىن ارابتار ءالى كۇنگە تامسانا اڭگىمەلەيدى.
«وسى رەتتە جوعارى مارتەبەلى ەكى ەل اراسىنداعى عارىش سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. وتكەن جىلى امىرلىكتەردىڭ تۇڭعىش عارىشكەرى قازاقستانداعى بايقوڭىر عارىش ايلاعىنان حالىقارالىق عارىش ورتالىعىنا اتتاندى», دەدى شەيح مۇحاممەد بەن زايد.
بۇدان كەيىن ايماقتاعى احۋالدىڭ قازىرگى جاعدايىنا توقتالىپ, امىرلىكتەردىڭ نەگىزگى ساياساتى ايماقتاعى ماسەلەلەردى بەيبىت جولمەن شەشۋ, تولەرانتتىلىقتى نىعايتۋ, حالىقارالىق ارەنادا ءوزارا بەيبىتشىلىكتە ءومىر ءسۇرۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«امىرلىكتەر مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمى شەڭبەرىندە تىعىز ارىپتەستىك ورناتتى. ەكى ەل وسى ۇيىمنىڭ بەدەلىن ارتتىرۋ بويىنشا بىرلەسىپ جۇمىس اتقارادى.
قازاقستاننىڭ يسلام الەمىندەگى ورنى ەرەكشە. جوعارى مارتەبەلى پرەزيدەنت مىرزا! ەلىمىزگە حوش كەلدىڭىز. وسى ساپارىڭىز ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى جوعارى دەڭگەيگە كوتەرەتىنىنە كامىل سەنەمىن», دەپ ءسوزىن تۇيىندەدى تاق مۇراگەرى.
وسىدان كەيىن قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءسوز الىپ, قوناقجايلىق كورسەتكەنى ءۇشىن العىسىن ءبىلدىردى.
«بۇل مەنىڭ پرەزيدەنت رەتىندە اراب الەمىنە تۇڭعىش ساپارىم. سوندىقتان, بۇل ساپار قازاقستاننىڭ ءسىزدىڭ ەلگە ۇلكەن ءمان بەرىپ وتىرعانىن اڭعارتادى. وسى مۇمكىندىكتى پايدالانىپ, سىزگە تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ىستىق لەبىزىن جەتكىزگىم كەلەدى. شىن مانىندە, ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ ارقاسىندا كوپتەگەن جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدىك», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
ق.توقاەۆ ارىپتەسىنىڭ سوزىمەن كەلىسەتىنىن ايتا وتىرىپ, ەكى ەلدىڭ بايلانىسى شىنايى دوستىق, ءوزارا تۇسىنىستىك پەن سەنىمگە نەگىزدەلگەنىن جەتكىزدى.
«ەكى ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناستار تاريحىنىڭ تامىرى تەرەڭ. ءبىزدى شىنايى دوستىق, ءوزارا سەنىم مەن تۇسىنىستىك بايلانىستىرادى. سوندىقتان قارىم-قاتىناستارىمىزدىڭ كەلەشەگى زور. مەنىڭ ساپارىمنىڭ نەگىزگى ماقساتى – ەكى مەملەكەتتىڭ ىنتىماقتاستىعىنا تىڭ سەرپىن بەرۋ. ءبىز ۇلكەن جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدىك, بىراق ءبىر ورىندا توقتاپ قالۋعا بولمايدى. العا جىلجۋىمىز كەرەك. مەن وسى ساپارعا ەرەكشە ءمان بەرەمىن جانە ۇلكەن ۇمىتپەن قارايمىن», دەدى پرەزيدەنت.
كەلەسى جىلى امىرلىكتەردىڭ قۇرىلعانىنا 50 جىل تولماق. ال قازاقستان 2021 جىلى تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعىن اتاپ وتەدى. وسىنى ەسكە تۇسىرگەن مەملەكەت باسشىسى بۇل قازاقستان ءۇشىن اسا ماڭىزدى تاريحي مەجە دەپ مالىمدەدى.
«ديپلوماتيالىق قاتىناستار ورناعان 28 جىلدا نۇر-سۇلتان مەن ءابۋ-دابي كوپقىرلى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتىپ, مازمۇندى ءارى اشىق ساياسي ديالوگ قالىپتاستىردى. اسىرەسە ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستارىمىز قارقىندى دامىپ كەلەدى. ەكى ەل كاسىپكەرلەرى بەلسەندى جۇمىس ىستەۋدە. بۇگىنگى تاڭدا 350-گە جۋىق بىرلەسكەن كاسىپورىن قۇرىلدى. مىسالى, ەلوردامىز نۇر-سۇلتان قالاسىندا سالىنىپ جاتقان ءابۋ-دابي پلازا كەشەنى – وسىنداي تابىستى بايلانىستاردىڭ جارقىن كورىنىسى», دەدى ق.توقاەۆ.
كەزدەسۋ بارىسىندا مۇناي-حيميا, اۋىل شارۋاشىلىعى, كولىك-لوگيستيكا, قارجى جانە ينۆەستيتسيا سالالارىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدار مەن ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرى قاراستىرىلدى. ەكىجاقتى كەزدەسۋ اياقتالعاننان كەيىن, كەلىسسوزدەر قورىتىندىسى بويىنشا بىرقاتار مەملەكەتارالىق كەلىسىمگە قول قويىلدى.
اتاپ ايتساق, قازاقستان ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى مەن ءباا ەنەرگەتيكا جانە ونەركاسىپ مينيسترلىگى اراسىندا مۇناي-حيميا ونەركاسىبى سالاسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك پەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا, قازاقستان ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگى مەن ءباا ەكونوميكا مينيسترلىگى اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمعا, «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ قارجىلىق قىزمەت كورسەتۋدى رەتتەۋ جونىندەگى كوميتەتى مەن ءباا ورتالىق بانكى اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى.
اباي اسانكەلدى ۇلى,
«Egemen Qazaqstan» – ءابۋ-دابيدەن (بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى)
