قوعام • 15 قاڭتار, 2020

ەل-جۇرت ارىزى – ەڭبەكاقى قارىزى

210 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

الماتى وبلىسىندا ەڭبەكاقى تولەۋگە قاتىستى زاڭ تالابىن بۇزۋ مەن جالاقى قارىزى بويىنشا قۇزىرلى ورگاندارعا جۇگىنگەن ادامداردىڭ سانى ارتقان.

ەل-جۇرت ارىزى – ەڭبەكاقى قارىزى

ونىڭ ىشىندە پروكۋراتۋرانىڭ ارالاسۋىمەن عانا مىڭنان اس­تام جۇمىسشىنىڭ ەڭبەك داۋى شەشىمىن تاۋىپتى. ال ەڭبەكاقى قارىزىنا قاتىستى وتەلگەن قارجى كولەمى 150 ملن تەڭگەنى قۇرادى. بۇل دەرەكتەر پروكۋراتۋرانىڭ 2019 جىلدى قورىتىندىلاعان القا ماجىلىسىندە جاريا بولدى. وبلىس پروكۋرورى ازامات جىل­ىباەۆتىڭ ايتۋىنشا, وت­كەن جىلى ايماقتاعى قىل­مىس جاع­دايى تۇراقتى دەڭ­گەيدە بولعان. جالپى, قۇقىق بۇزۋ­شى­لىق سيپاتى 22,2 پايىزعا ازايىپ, جىل باسىنان بەرى 21 528 وقيعا تىركەلگەن.

– ادام قۇقىعى مەن زاڭنىڭ ساقتالۋىن قاداعالاۋ ماقساتىندا جۇرگىزىلگەن ىستەر ادىلەتتىڭ ورناۋى مەن قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋدا ءوز جەمىسىن بەرىپ كەلەدى. ماسەلەن, وتكەن جىلى پروكۋرورلاردىڭ ارالاسۋىمەن  72 ادامعا قاتىستى شىعارىلعان سوت شەشىمى قايتا قارالىپ, زاڭ مارتەبەسى ۇستەمدىك قۇردى. ناتي­جەسىندە 34 ادامنىڭ قۇقىعى قور­عالدى. قاداعالاۋدىڭ ارقاسىندا وبلىس كولەمىندە ۋاقىتشا ۇس- ت­ال­­عان 30 ادامعا قاتىستى ءىس توق­­تاتىلىپ, زاڭسىز قامالعان 40 ادام اقتالدى, – دەيدى وبلىس پرو­كۋرورى ازامات جىلقىباەۆ.

جالپى, پروكۋراتۋرانىڭ ەسەپ­كە الۋ-تىركەۋ ءتارتىبى بويىن­شا جۇرگىزىلگەن تەكسەرۋىنىڭ نا­تيجەسىندە 64 قىلمىستىق قۇ­قىق بۇزۋشىلىق ەسەپكە الىنعان ەكەن. اسىرەسە, قاداعالاۋ اكتىسى نە­گىزىندە تۇرعىنداردى اۋىز سۋمەن, تابيعي گازبەن, ەلەكتر ەنەر­گياسىمەن جانە جىلۋ ەنەرگياسىمەن قامتاماسىز ەتۋ بو­يىنشا ۋاقىتشا وتەمدىك تا­ريف­تەر ەنگىزىلىپ, 306 مىڭ ادام­­نىڭ قۇقىعى  قورعالعان. سون­­داي-اق قاداعالاۋشى ورگان­نىڭ تەكسەرۋىنەن كەيىن جالپى اۋماعى 48,1 مىڭ گەكتار بولاتىن پايدالانىلماعان جەر تەلىمى انىقتالىپ, مەملەكەتكە قايتارىلدى. اتقارۋ ءوندىرىسى بو­يىنشا دا بەرەشەك تۇلعالاردان 920,3 ملن تەڭگە قارىز وندىرىلگەن. وبلىستىق پروكۋراتۋرانىڭ ىق­پال ەتۋىنەن كەيىن زاڭ بۇزعان 2 مىڭنان استام ادام ءارتۇرلى جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلىپ, مەم­لەكەت پايداسىنا وندىرىلگەن اق­شالاي كىرىستىڭ جالپى كولەمى 1 ملرد تەڭگەگە جەتكەن ەكەن.

ايتپاقشى, وبلىس پروكۋراتۋراسى وڭىردەگى وتەلمەگەن ايىپپۇل كولەمىنىڭ ازايماي وتىرعانىنا الاڭداۋلى. ماسەلەن, 2018 جىلى اتقارۋشى ءوندىرىس بويىنشا قارىز سوماسى 6,5 ملرد تەڭگەگە جەتسە, 2019 جىلى بۇل كورسەتكىشتىڭ 19 پايىزى عانا وندىرىلگەن ەكەن. ياعني, ارعى جىلداردىڭ بەرە­شەگىن ءوندىرىپ الۋ ءىسى بيىل دا جالعاسادى. ويتكەنى جاڭا جىلعا وتكەن قارىز كولەمى 6,4 ملرد تەڭ­گەنى قۇرايدى. ماماندار ايىپ­پۇل قارىزىنىڭ جىل سايىن وسۋىنە ازاماتتاردىڭ جەكە جا­ۋاپكەرشىلىگىنىڭ تومەندىگى مەن سوت ورىنداۋشىلاردىڭ جەت­كىلىك­تى جۇمىس ىستەمەۋى سەبەپ بولىپ وتىر دەگەن پىكىردە.

جالپى, ايىپپۇل قارىزىمەن نەگىزىنەن جەكە سوت ورىنداۋشى­لارى اينالىسۋى ءتيىس ەكەن. الاي­دا, 2011 جىلدان بەرى جۇيەگە ەنگىزىلگەن جەكە سوت ورىن­داۋ­شىلار قىزمەتى بۇل سەنىمدى اقتاپ وتىرعان جوق. ءتىپتى اتقارۋ ءىسى بويىنشا بو­رىش­كەرگە قاتىستى قاتاڭ شارا­لاردى قاساقانا جۇ­زەگە اسىر­ماۋ دەرەكتەرى دە كەزدەسۋدە. تەكسەرۋ ناتيجەسىندە سوت ورىنداۋشىلاردىڭ 1 500 ات­قارۋ پاراعى بويىنشا  ءىس قوز­عاۋدان زاڭسىز باس تارتقانى انىق­تال­عان. نەگى­زىنەن بۇل جاعداي كو­لىك سالىعىن تولەۋدەن جال­تار­­عاندارعا قاتىستى بولعان. بو­­رىشكەردىڭ كولىگى مەن مۇل­كىنە قاتىستى بۇعاتتاۋ شارا­سىنا قا­­تىستى كوزجۇما قاراعان 406 وقي­عا تىركەلدى.

سونداي-اق سوت شەشىمىمەن سا­لىق قارىزىن وتەمەگەن تۇل­عا­لار­دىڭ شەتەلگە شىعۋىنا قو­يىلعان توسقاۋىل شارالارى دەر كەزىندە اتقارىلماي وتىر. مى­سالعا, وتكەن جىلى 74 000 بورىشكەرگە قاتىستى شەشىم ورىندالماي, مەملەكەتكە قارىز ادامدار ەل شەكاراسىن ەش كە­دەرگىسىز كەسىپ وتكەن ەكەن.

 

الماتى وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار