01 تامىز, 2013

استىرتىن ايلالار ايقاسى

480 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

سوناۋ 1969 جىلى ەكى الىپ ەل اراسىندا, ياعني جالاڭاشكول وزەنى­نىڭ ماڭىندا كۇردەلى قاقتىعىس بولعا­نى بەلگىلى. سول كەزدە كەڭەستىك بارلاۋ قىزمەتى كورشىلەر ۇلكەن تويتارىس جاساۋعا دايىندالىپ جاتىر دەگەن حابار الادى. كوكپ ساياسي بيۋروسىندا وعان قارسى وراسان سوققى جاساۋ جاعى دا قاراستىرىلادى. الايدا, كەڭەستىك بارلاۋشىلار, ونىڭ ىشىندە سول كەزدە قازاقستان بارلاۋىن باسقارعان ابدىعالي بايعارين تاراپىنان جۇرگىزىلگەن اگەنتۋرالىق-جەدەل جانە اقپاراتتىق جۇمىستارى ارقاسىندا كسرو ساياسي باسشىلىعى سوققى جاساۋ ويلارىنان باس تارتتى. بارلاۋشىلار تۇراقتى تۇردە ءار قىلت ەتكەن جاعداي بارىسى تۋرالى باسشىلارىن قۇلاقتاندىرىپ وتىرعان. بۇل دەرەك سەنىمدى دە ناقتى بولعانىن ۋاقىت كورسەتتى.

 

ابديگالي بايگارين بارلاۋشىسوناۋ 1969 جىلى ەكى الىپ ەل اراسىندا, ياعني جالاڭاشكول وزەنى­نىڭ ماڭىندا كۇردەلى قاقتىعىس بولعا­نى بەلگىلى. سول كەزدە كەڭەستىك بارلاۋ قىزمەتى كورشىلەر ۇلكەن تويتارىس جاساۋعا دايىندالىپ جاتىر دەگەن حابار الادى. كوكپ ساياسي بيۋروسىندا وعان قارسى وراسان سوققى جاساۋ جاعى دا قاراستىرىلادى. الايدا, كەڭەستىك بارلاۋشىلار, ونىڭ ىشىندە سول كەزدە قازاقستان بارلاۋىن باسقارعان ابدىعالي بايعارين تاراپىنان جۇرگىزىلگەن اگەنتۋرالىق-جەدەل جانە اقپاراتتىق جۇمىستارى ارقاسىندا كسرو ساياسي باسشىلىعى سوققى جاساۋ ويلارىنان باس تارتتى. بارلاۋشىلار تۇراقتى تۇردە ءار قىلت ەتكەن جاعداي بارىسى تۋرالى باسشىلارىن قۇلاقتاندىرىپ وتىرعان. بۇل دەرەك سەنىمدى دە ناقتى بولعانىن ۋاقىت كورسەتتى.

دەگەنمەن, سوندا دەيمىز, ەگەر بارلاۋشى قاتەلەسكەن بولسا, وندا اراداعى جاعداي قالاي باعىت الار ەدى؟ بەلگىسىز. بەلگىلىسى بارلاۋشىنىڭ دا بارلاۋشىسى بار دەگەندەي, قاجەتتى تالاپ دەڭگەيىنەن تابىلعان جانسىزداردىڭ ءبىر وڭدى ءىسى عانا ەل قاجەتىنە مىڭداعان پايدا قوساتىنى بولىپ تۇر. ولاردىڭ ءومىر بويى باسىن وققا دا, وتقا دا بايلاپ, تەك تىڭشىلىقپەن تىندىرىمدى ەڭبەك ەتكەندەرىنىڭ ىسىنە ساي ەلىمىزدىڭ سىرتقى بارلاۋ دەڭگەيىنىڭ قانشالىقتى ساتىعا كوتەرىلگەندىگىن دە قازىر انىقتاۋعا مۇمكىندىك تۋادى.

ارينە, بارلاۋدىڭ قانات جايۋىن ەلىمىزدىڭ وركەندەۋىمەن بىرگە جالپى دامۋ ۇردىسىنە قوساتىندار دا بار. بىراق بىزدەگى بارلاۋ قىزمە­تىمىز ەل ەگەمەندىگىنەن بۇرىن قالىپ­تاس­قاندىعىن, ونىڭ ەرتەرەك بەلگىلى ءبىر باعىت الىپ, ساياسي قالىپقا تۇسكەندىگىن استە ۇمىتۋعا بولماس. ال ونىڭ ورىسىنە تاۋەلسىزدىگىمىز جاڭا كۇش بەرىپ, سوعان ساي بار جيىلعان تاجىريبە ءبىر ارناعا توعىتىلىپ ورا­­سان قۋاتقا اينالدى دەسەك ايداي انىق كەلەدى. مىنە, بۇل باعىتتاعى اتقا­رىلعان ىزگىلىكتى ىستەردى سارالاۋ با­رىسىندا, ونىڭ باسى-قاسىندا ءجۇر­گەن نەمەسە ءالى دە ات تىزگىنىن ۇستاپ تۇرعان جانسىزداردى اتتاپ ءوتۋ مۇمكىن ەمەس.

ويتكەنى, شەت ەلدە بارلاۋ ىسىمەن اينالىسۋ قيامەتتىڭ قيامەتى. ونداعى قيىندىقتارعا شىداۋدىڭ ءوزى ءبىر بولەك دەسەك, سول قيىندىقتاردى وتكەرۋ ءۇشىن قاجەتتى بىلىكتىلىك پەن بىلىمدىلىكتى يگەرۋدىڭ ءوزى ءبىر توبە عوي. وسىنداي سىناقتارعا ابدەن سىنالىپ, شىڭدالا كىرىسكەن جانە ونىڭ ءبارىن كوزدەلگەن تالاپقا ساي باستان وتكەرىپ, بيىكتەرگە كوتەرىلە بىلگەن ابدىعالي بايعارين ەدى. ول بۇل ومىردەن وزىپ كەتتى, بىراق ونىڭ بارلاۋ جولىندا سالعان تىڭ ءىزى دارالانىپ قالدى.

ونى كوزكورگەندەر كەز كەلگەن قىسىلتاياڭ جاعدايدان ۋاقىتىلى امال تاۋىپ شىعا الاتىن كاسىبي, ءوز ءىسىنىڭ بىلگىرى, بارلىق دەڭگەيدەگى ادامدارمەن ءتىل تابىسا الاتىن جانە وعان قاجەتتى اقپاراتتاردى مولىنان بىلەتىن جوعارى ينتەللەكتۋالدى, جان دۇنيەسى باي ادام ەدى دەيدى. ول ءوزىن تەك رۋحاني, مادەني, بىلىكتىلىك جاعىنان عانا بايىتىپ قويماي, دەنە شىنىقتىرۋدان دا الدا بولعان ەكەن. سوندىقتان بولسا كەرەك, ول وتكەن عاسىردىڭ سوناۋ الپىسىنشى جىلدارى مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك كوميتەتى (مقك) سەمەي وبلىسى بويىنشا باسقارما ءبولىمىنىڭ باستىعى بولىپ جۇرگەندە كسرو مقك باس باسقارماسىنا كەنەتتەن شاقىرتىلىپ, شىعىس ەلدەرىنىڭ بىرىنە ۆيتسە-كونسۋل رەتىندە بارۋىنا تاپسىرما جۇكتەلگەن ەكەن. ونىڭ ارتىندا جوعارى جاقتىڭ ءجۇز ويلانىپ, مىڭ تولعانىپ بارىپ ءبىر ادامعا سەنىم بىلدىرگەندىكتەن ارتقان استىرتىن مىندەتى تۇردى.

ءيا, جاسىرىپ قايتەمىز, ول كەزدەگى جاعداي وتە كۇردەلى ەدى. سوندىقتان وسى ءبىر كەزەڭدە بۇل ەلدە جۇمىس ىستەۋ, اسىرەسە, بارلاۋ ىسىمەن اينالىسۋ تىپتەن قاۋىپتى بولاتىن. ويتكەنى, قارسى تاراپتىڭ دا بارلاۋ قىزمەتى قاراپ جاتپاعانى بەلگىلى. ولاردىڭ تالاي شەتەلدىك بارلاۋ­شىلاردى اشكەرەلەپ, ءولىم جازاسىنا دا كەسكەندەرى بار-تۇعىن. بىراق جوعارىدا ايتقانىمىزداي, ءوز ءىسىنىڭ بىلگىرى ابدىعالي بايعاريندى بۇل قاتەرلەر اينالىپ ءوتىپ جاتتى. ول نە ىستەپ, نە قويۋ كەرەكتىگىن جاقسى ءبىلدى. ءبىر عانا دەرە

سوڭعى جاڭالىقتار

رەفەرەندۋم–2026. ونلاين-مارافون

رەفەرەندۋم • بۇگىن, 12:00