ميفولوگيالىق جازبالاردا دا ەجەلگى ادامداردىڭ بويىنىڭ بەس مەترگە دەيىن بارعانى جونىندە مالىمەتتەر بار. كوزبەن كورمەگەن سوڭ مۇنىڭ ءبارىن اڭىزعا بالاساق تا, بۇگىنگى تاڭدا ارحەولوگتەر ادامزات ءۇشىن ءالى دە بەيمالىم كوپتەگەن جاڭالىق اشۋدا. ادام تاڭعالارلىق جاڭالىقتار ەرتە زامانداعى ادامداردىڭ قانداي بولعانى جونىندە ءتۇرلى قورىتىندى جاساۋعا جەتەلەيدى.
جۋىردا جۋالى اۋدانىنىڭ «بۋرنووكتيابرسكوە» قالاشىعىنان ەجەلگى ادامنىڭ ۇلكەن باسسۇيەگى تابىلعان بولاتىن. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, بۇل ادام ءبىزدىڭ زامانىمىزعا دەيىن ءومىر سۇرگەن. الايدا, ونىڭ ناقتى كەزەڭىن بۇگىندە ۋكراينا مەملەكەتىنىڭ عالىمدارى ارنايى زەرتحانادا انىقتاۋ ۇستىندە ەكەن. اتالعان «بۋرنووكتيابرسكوە» جاي عانا كونە قالاشىق ەمەس, ەجەلگى باركۋاب قالاسى بولۋى دا مۇمكىن دەگەن بولجامدار بار. ءتىپتى, ونىڭ ەكى مىڭ جىلدان استام تاريحى بار تاراز قالاسىنان دا كونە ەكەنى ءارى شاھاردان اسا ۇزاق ەمەس ەكەنى ايتىلادى. جالپى, باركۋاب قالاسى تۋرالى مالىمەتتەر اراب دەرەكتەرىندە كەزدەسەدى. بۇل قالا 1895 جىلدان بەرى زەرتتەلىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار ايگىلى ورىس عالىمى ۆاسيلي بارتولد ءوز ەڭبەكتەرىندە باركۋاب قالاسى تۋرالى كەڭىنەن تولعاپ, ونىڭ تاريحي مەكەن ەكەنىن انىقتاعان.
«بۋرنووكتيابرسكوە» قالاشىعىنان تابىلعان بۇل باسسۇيەك تۋرالى دا ءتۇرلى بولجامدار بار. ارحەولوگ ەسكەندىربەك تورەبەكوۆ باسسۇيەك بۇرىن قاڭعى كوسەمىنىڭ سارايى بولعان جەردەن تابىلعانىن ايتادى. تاريحي دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, كەزىندە مۇندا ءومىر سۇرگەن حالىقتىڭ دەنى ەگىن شارۋاشىلىعىمەن اينالىسقان. ال قازبا جۇمىستارى كەزىندە ماماندار بۇل جەردەن 3500 ارتەفاكتىنى قۇمنىڭ اراسىنان ارشىپ العان. جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ جوسپارى بويىنشا اتالعان قالاشىقتى بولاشاقتا تۋريستىك ورتالىققا اينالدىرۋ كوزدەلىپ وتىر ەكەن. كەلەشەكتە كونە تاريحي مەكەن ەلىمىزدىڭ ساكرالدى ورىندار كارتاسىنا دا ەنگىزىلۋى مۇمكىن.
نەگىزىنەن باركۋاب قالاسىنداعى قازبا جۇمىستارىنىڭ جاڭا كەزەڭى وتكەن جىلى باستالعان بولاتىن. قازبا جۇمىستارى بارىسىندا بۇل جەردەن تاعى دا ادامنىڭ ۇلكەن باسسۇيەگى تابىلعان ەدى. ءتىپتى, عالىمدار بۇل باسسۇيەكتى اتاقتى كير پاتشانىڭ باسسۇيەگى بولۋى دا مۇمكىن دەگەن بولجام جاساعان. الايدا, باسسۇيەكتىڭ بولمىسى مەن ءبىتىمى كەيبىر عالىمداردىڭ باسقاشا تۇجىرىم جاساۋىنا دا ىقپال ەتكەن. كەزىندە مۇنداي ۇلكەن باسسۇيەك ەجەلگى مىسىر ايماعىنان دا تابىلعان ەكەن. بۇگىنگى تاڭدا بۇل باسسۇيەكتى قىتاي ەلىنىڭ عالىمدارى زەرتتەۋدە. مۇنداي دەرەكتەرگە قاراپ, بۇگىنگى جۋالى اۋماعىندا ەرتە زاماندا الىپ ادامدار ءومىر سۇرگەن دەگەن دە بايلام جاساۋعا بولادى.
جامبىل وبلىسى
