ەجەلگى پارسى ۇعىمىندا باعدات ءسوزى – «باعا» – قۇداي, «داد» – سىي, ياعني, «قۇدايدىڭ بەرگەن سىيى» دەگەن ماعىنا بەرسە كەرەك. ەندى ءبىر دەرەكتە 762 جىلى ماديناتۋس سالام (بەيبىت قالا) دەگەن اتپەن حاليف مانسۇر تۇرعىزعان دەسەدى. ءتاڭىرىنىڭ تالكەگى سول, بۇل كۇنى باعداتتى نە «قۇدايدىڭ بەرگەن سىيى», نە «بەيبىت قالا» دەۋگە اۋىز بارمايدى. كەيىنگى ەكى ايدا يراك استاناسىندا كەمى 100-دەن استام ادام كوز جۇمدى. تەرروريزمگە قاتىسى بار دەگەن كۇدىكپەن قاماۋدا وتىرعاندارى قانشاما. وكىنىشتىسى سول, اراسىندا قازاقستاندىق ازاماتتار دا بار.
جۋىردا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسى نەگىزىندە «رۋسافا» وپەراتسياسى قولعا الىندى. بۇل گۋمانيتارلىق اكتسيا جوعارىدا اتالعان 14 بالانى وتانعا ورالتۋدى ماقسات تۇتقان بولاتىن. ءۇش جارىم جىل انالارىمەن بىرگە تەمىر توردىڭ تاقسىرەتىن تارتقان بالالاردى قايتارۋ وڭايعا سوقسىن با؟ وزگە مەملەكەتتىڭ ىشكى ساياساتىنا ارالاسۋدان اۋىر نە بار؟
سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ەرەكشە تاپسىرمالار جونىندەگى ەلشىسى ستانيسلاۆ ۆاسيلەنكونىڭ ايتۋىنشا, اۋىر جۇمىس اتقارىلىپتى. سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى ۇكىمەتتىك ەمەس قۇرىلىمدار ءھام مەملەكەتتىك ورگاندارمەن, حالىقارالىق ۇيىمدارمەن بىرلەسە وتىرىپ, ءبىر جىلعا سوزىلعان كەدەرگىسى كوپ كۇردەلى كەلىسسوز جۇرگىزدى.
الدىمەن, بالدىرعانداردىڭ قازاقستاندىق ازاماتتار ەكەنىن دالەلدەۋ ءۇشىن دنك ساراپتاماسىن جاساۋعا تۋرا كەلگەن. اتا-اناسىنان ايرىلىپ, جەتىم قالعانداردىڭ ەلدەگى اعايىن-تۋىستارى ىزدەستىرىلدى. سىناما الىندى. سوڭىندا بالالاردى تۋعان توپىراعىنا قايتارۋ جونىدە سوت شەشىمى شىقتى.
سوت شەشىمى شىقتى ەكەن دەپ, انا قۇشاعىنان اجىراتىپ الۋ دا ادامدىققا جاتپاس ەدى. الايدا بەيبىت ءومىردىڭ بەرەكەسىن بەلۋاردان قان كەشىپ بارىپ ۇعىنعان انالار بالالارىنىڭ اشىق اسپان استىندا عۇمىر كەشۋىنە ەش قارسىلىق تانىتپادى. ءتىپتى بۇل وپەراتسيا انالار مەن تۋعان-تۋىستارىنىڭ ءوتىنىشى نەگىزىندە ىسكە اسقانىن العا تارتار ەدىك.
ءدىني ەكسترەميزم ەتەك جيناماي تۇرىپ, تاياۋ شىعىستا تاتۋلىق ورنايدى دەۋگە سەنىم جوق. ماسەلەن, ءبىر كەزدەرى Əبۋ ناسىر əل-فارابي ءىلىم ىزدەپ بارعان شام شاھارىنا قانداستارىمىز اجال ىزدەپ بارىپ ءجۇر. ءال-فارابي مەن سۇلتان بەيبارىستىڭ قابىرى دە وسى سيريا استاناسىندا. الاساپىراندا قۇلدىققا ساتىلىپ, كەيىن سۇلتان دارەجەسىنە كوتەرىلگەن ءباھادۇر بەيبارىس! وتانداستارىمىزدىڭ كوڭىل كوكجيەگىندە بابا بەينەسى سۇلتاندىعىن تارك ەتىپ, تۋعان توپىراعىنا امان-ساۋ ورالعان قالپىندا ساقتالسا كەرەك. وسىدان وتىز جىل بۇرىن تۇسىرىلگەن وتاندىق كينونىڭ كوركەمدىك شىندىعى – وسى. دەسە دە, تاريحي شىندىق بابا قابىرى داماسك قالاسىندا ەكەنىن ايعاقتاپ وتىر. ال ەندى ايدىڭ-كۇننىڭ امانىندا تاياۋ شىعىسقا اعىلىپ, اجال ىزدەپ جۇرگەندەرگە نە دەۋگە بولادى؟ بالكىم, كۇندەردىڭ كۇنى بەيبارىس سىندى سۇلتان بولىپ ورالامىز دەي مە ەكەن؟!
ول بەلگىسىز. بەلگىلىسى – ءۇش جارىم جىل كۇرىش پەن قارا سۋدى ازىق ەتكەن, بەسىكتەن بەلى شىقپاي جاتىپ اناسىنان اجىراعان 14 بالانىڭ وتانعا ورالعانى. ورالماعانى, قاڭعىعان وق پەن جاسىرعان مينانىڭ قۇربانى بولعانى قانشاما؟! بۇل – العاش رەت اتقارىلعان وپەراتسيا ەمەس. ەل بيلىگى بۇعان دەيىن دە ءۇش مارتە «جۋسان» وپەراتسياسىن قولعا الىپ, باس-اياعى 400 بالانى قازاقستانعا قايتاردى.
ايتپەگەندە, بالدىرعاندار تاعدىرى نە بولارى ەدى دەگەن ساۋال دا قىلاڭ بەرمەي قويمادى. يراك مەملەكەتىنىڭ زاڭى بويىنشا, مۇنداي بالالار جەتىمدەر ۇيىنە جىبەرىلەدى ەكەن. «رۋسافا» وپەراتسياسى قولعا الىنباعاندا, قازاق بالالارى دا جەتىمدەر ۇيىندە جاۋتاڭداپ قالارى حاق! ون ءتورت تاعدىر ويراننان امان قالدى. اتامەكەنگە جەتىپ, اعايىنىمەن قاۋىشتى.
ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان ورالعان اتالارىمىز توككەن قان مەن كورگەن سۇمدىقتارى جايلى جاق اشپاۋشى ەدى. «سەندەر كورمەڭدەر» دەپ قىسقا قايىراتىن-تۇعىن. اقيقاتىندا, «قارياسى بار ءۇيدىڭ قازىناسى بار». جىل ساناپ, «قازىنا» قاتارى دا سيرەپ بارادى. ەستيار اتالار ازايعان سايىن «استانا بىزدىكى» دەپ قارۋ اسىنعاندار بەينەسى الەۋمەتتىك جەلىدە جەلدەي ەسەتىندى شىعاردى. قارۋ اسىنۋ, جات ەلدە جارىلىپ ءولۋ ۇلگىگە اينالعانى ما؟ ء«دىنى بار دا, ۇلتى جوق, ساقالى بار دا, مۇرتى جوق. تەكە ساقال, قىرما مۇرت, ەل تۇبىنە سول جەتەر». بۇدان سوڭ ءماشھۇر ءجۇسىپتىڭ اۋليەلىگىنە تاڭدانباي كورىڭىز. بالاعى كەلتەنىڭ بالاسى نە بولماق؟ قارعايىن دەسەڭ, ء«ار قازاق – مەنىڭ جالعىزىم» (سابىر اداي). قارعامايىن دەسەڭ...
قۇدايسىز ۇكىمەتتىڭ قىل ارقانى الاش «موينىن» الپىس سەگىز جىل ارمانسىز قيىپ كەلدى. ءتاڭىرىنى تارك ەتىپ, جاراتقانعا جالبارىنۋدان قالدىق. سويتكەن كەڭەس وكىمەتىنىڭ دە شاڭىراعى وپىرىلىپ ورتاسىنا ءتۇستى. قۇداي جوق ەمەس, بار بولىپ شىقتى. ەندى قايتپەك كەرەك؟ ابدىراپ قالعان وتانداستارىمىز اسىل دىنگە اعىلسىن-اي كەلىپ. العاشىندا قۋاندىق. الايدا بوركىمىزدى اسپانعا اتقاندا تازىمىز كورىنىپ قالارىن كىم ءبىلىپتى. اق-قارانى اجىراتىپ جاتپاي, الىس-جاقىننان اعىلعان ميسسيونەرلەردىڭ ايتقانىن اسىرەسە جاستار قاۋىمى اۋزىنىڭ سۋى قۇرىپ تىڭدايتىندى شىعاردى. ءتيىستى ورگانداردىڭ سان سوعىپ قالعان ءساتى دە وسى. ەندىگى كۇنى «جاۋ كەتكەن سوڭ قىلىشىڭدى تاسقا شاپتىڭ» نە, شاپپادىڭ نە. بالكىم, «اۋىرىپ ەم ىزدەگەنشە, اۋىرماۋدىڭ جولىن ىزدەپ», اسقىنعان دەرتتىڭ الدىن الۋدى جۇيەلى جولعا قويۋ قاجەت پە ەدى؟ تاياۋ شىعىستا قارۋ اسىنىپ, تاۋ-تاس اراسىنا جاسىرىنعان ەت-جاقىندارىمىزعا ەلەڭدەمەس ءۇشىن ەڭ الدىمەن قازاق قوعامىندا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, ۇلتتىق ءداستۇردى مۇرات تۇتقان يدەولوگيامىزدى مىقتاپ قولعا الۋ كەرەك-اق! ايتپەگەندە, ماڭدايتەر, ەتكەن ەڭبەكتىڭ ء«بالدۋ, ءبالدۋ – ءبارى وتىرىك»...
