سونىڭ ءبىر كورىنىسى رەتىندە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل ۇلتتىق بيۋروسىنىڭ مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2019 جىلعى 13 ماۋسىمداعى جارلىعىمەن قايتا جاساقتالىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى بولىپ قۇرىلعانىن ايتساق بولادى. ياعني, بۇرىندارى ۇلتتىق بيۋرو مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ قۇرامىنداعى ۆەدومستۆو بولسا, پرەزيدەنت جارلىققا سايكەس, اگەنتتىك سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىلدا ەرەكشە كەشەندى قۇزىرەتتەرگە يە بولعان تاۋەلسىز قۇقىق قورعاۋ ورگانى بولدى.
بۇل جەردەگى باستى ماقسات, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەستى كۇشەيتۋگە جانە ونىڭ الدىن الۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. اگەنتىكتىڭ بارلىق باستامالارى ادىلدىك, پاراساتتىلىق, سەنىم قۇندىلىقتارى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى. ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزدىڭ نەگىزگى ءتىنى – ادىلدىك. ادىلدىكتىڭ باستى ولشەمى —ادام قۇقىقتارى تەڭدىگىنىڭ جۇزەگە اسۋى. ۇلى اقىن اباي «كىمدە-كىمنىڭ ادىلدىگى جوق بولسا, ونىڭ ۇياتى دا جوق» دەگەن ەكەن. ەكىنشى ۇستانىم – پاراسات. پاراساتتىلىق ۇعىمى اقىلدىلىق پەن بىلىمپازدىق, مادەنيەتتىلىك, كورەگەندىلىك, زەردەلىلىك ماعىناسىندا قولدانىلادى. پاراساتتى ادامعا ادامگەرشىلىك, يناباتتىلىق, مەيىرىمدىلىك, ىزگىلىك, ادەپتىلىك, ۇستامدىلىق قاسيەتتەرى ءتان بولادى. كوپتى كورگەن, كوپ بىلەتىن مۇنداي ادام سويلەيتىن ءار ءسوزىن ويلانىپ, اقىل تارازىسىنا سالىپ ايتادى. ءۇشىنشى باعىت – سەنىم. ول ادامنىڭ بەلگىلى ءبىر مالىمەتتەردى, قۇبىلىستاردى, ويلار مەن كوزقاراستاردى, پىكىرلەردى ەش كۇمانسىز قابىلداپ, مويىنداۋىندا كورىنەتىن پسيحيكانىڭ ەرەكشە كۇيى. ياعني, سەنىم – ادامنىڭ جىگەرىن ارتتىرىپ, بولاشاققا قۇلشىندىراتىن قۇبىلىس. وسى كورسەتىلگەن قۇندىلىقتاردى ءاربىر تۇرعىننىڭ بويىندا قالىپتاستىرۋ ارقىلى سىبايلاس جەمقورلىق دەڭگەيىن ايتارلىقتاي تومەندەتۋگە بولادى. وعان الەمدىك تاجىريبەدە سىبايلاس جەمقورلىقتى قابىلداۋ يندەكسىن جۇرگىزەتىن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ زەرتتەۋلەرى دالەل بولىپ وتىر. الەمدىك تاجىريبە سىبايلاس جەمقورلىق دەڭگەيىن تومەندەتۋ ءۇشىن جازالاۋ شارالارىنان الدىن الۋ شارالارىنا كوشۋ قاجەتتىگى زامان تالابى ەكەنىن كورسەتتى.
بۇل تۋرالى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ «سىندارلى قوعامدىق ديالوگ – قازاقستاننىڭ تۇراقتىلىعى مەن وركەندەۋىنىڭ نەگىزى» اتتى جولداۋىندا ەرەكشە اتاپ ءوتتى. وسى تۇرعىدا, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى ناقتى شارالار قابىلداپ, قوعام اراسىندا ءتيىمدى ينستيتۋتتار قۇرۋدا. ونىڭ ءبىرى, قازاقستاننىڭ بارلىق وبلىستارىندا سىبايلاس جەمقورلىقتان ادا وڭىرلەر – ادالدىق الاڭدارى قۇرىلدى. ءوز كەزەگىندە, الماتى وبلىسىندا «جەتىسۋ – ادالدىق الاڭى» جوبالىق كەڭسەسى اشىلىپ, بەلسەندى جۇمىستار اتقارۋدا. باستى ماقسات – تۇرمىستىق سىبايلاس جەمقورلىقتى جويۋ جانە ازاماتتار ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋ.
بۇگىنگى كۇنى ءبىزدىڭ وبلىس كولەمىندە بارلىق اۋدان ورتالىقتارى مەن قالالاردا جوبالىق كەڭسەلەر اشىلىپ, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مادەنيەتتى دارىپتەپ, مەملەكەتتىك بيلىك ينستيتۋتتارىنا ازاماتتاردىڭ سەنىمىن نىعايتۋ باعىتتارىندا ءوز جۇمىستارىن جۇرگىزىپ كەلەدى. اتاپ ايتساق, الماتى وبلىسىنىڭ 20 اۋدان ورتالىقتارى مەن قالالارىندا «ادالدىق الاڭى» كەڭسەلەرى, اۋىلدىق وكرۋگتەردە 232 كەڭسە بۇرىشتارى اشىلدى.جىل باسىنان بەرى جوبالىق كەڭسە الاڭىندا مەملەكەتتىك ورگان ءبىرىنشى باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن ونلاين-كونفەرەنتسيالار, قوعامدىق قابىلداۋلار, تۇرعىنداردىڭ تۇرمىس دەڭگەيىن كوتەرۋگە ىقپال ەتەتىن «Smart-تالدىقورعان», «جەر كارتاسىنىڭ گەواقپاراتتىق پورتالى», «مەكتەپ Sitcen» سياقتى جوبالار مەن باعدارلامالاردىڭ تانىستىرىلىمى ءوتتى. پاراساتتىلىق پەن ادالدىق قاعيداتتارىن ناسيحاتتايتىن 20-دان اسا الەۋمەتىك بەينەروليكتەر ازىرلەنىپ, حالىق كوپ شوعىرلاناتىن ورىنداردا ترانسلياتسيالاندى. الماتى وبلىسىندا 776 مەكەمە باسشىلارى ءبىرىنشى قاباتقا كوشىرىلىپ, ناتيجەسىندە 1500 شارشى مەتر وزگە قاجەتىلىكتەر ءۇشىن قولدانىمعا بەرىلدى. «Open Space» فورماتىنا 96 مەكەمە باسشىسى اۋىستى.
اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار از ەمەس. ونىڭ ىشىندە جاستارمەن جۇرگىزگەن جۇمىستاردى ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ «ەركىن ەلدە وسكەن ۇرپاقتىڭ رۋحى ءاردايىم بيىك بولۋى ءتيىس. جاستارى جالىن جۇرەكتى, ءورشىل نامىستى, بيىك رۋحتى بولسا – ول ەلدىڭ ەڭسەسى دە بيىك بولادى. ءورشىل, نامىسشىل جاس وتانشىل, پاتريوت كەلەدى, حالقىنا, ءوز ۇلتىنا ادال قىزمەت ەتۋگە ۇمتىلادى», - دەپ اتاپ وتكەن بولاتىن. بۇل باعىتتا وبلىسىمىزدا «جەتىسۋ – ادالدىق الاڭى» جوبالىق كەسەسىنىڭ «جاستار» قوزعالىسى قۇرىلىپ, قوعامدا پاراساتتىلىق پرينتسيپتەرىن قالىپتاستىراتىن «كونۆەرتتە تەك حات بولۋى ءتيىس», «اشىق اسپان استىنداعى مادەني ارباتتا», «قان وتكىزىپ, ءومىر سىيلا», «پاراساتتىلىق جولىندا» سياقتى اكتسيالار وتكىزدى. بۇل اكتسيالار جاستاردى ءبىلىم جولىنا سالىپ, ءتۇزۋ جولدان تايدىرماي, بويىنداعى قابىلەتىن دامىتۋعا ۇلەس قوستى.
سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مادەنيەتتى مەكتەپ تابالدىرىعىنان قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا وقۋشىلار اراسىندا «ادال ۇرپاق» ەرىكتى مەكتەپ كلۋبتارى قۇرىلىپ, وقۋشىلار سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى باعىتتالعان ءىس-شارالار ۇيىمداستىردى. وسىلايشا ەلىمىزدىڭ ناعىز ۇلتجاندى ۇرپاعى بولىپ تاربيەلەنىپ كەلەدى. ياعني, قازاقستاننىڭ بولاشاعى وسىنداي ۇلتجاندى, ءبىلىمدى, ادال ءارى پاراساتتى جاستاردىڭ قولىندا.
دانيار تۇرعانباەۆ,
سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى
الماتى وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى
