جۇمىس ساپارى قىزىلجار اۋدانىنداعى ەڭبەك كۇشى مول وڭىرلەردەن قونىس اۋدارۋشىلارعا ارنالعان تۇرعىن ۇيلەردى ارالاۋدان باستالدى. بۇل ۇيلەر ءونىمدى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا سالىنۋدا. بيىل وبلىسقا 688 وتباسى قونىس اۋداردى. 2060 ادامنىڭ 1031-ءى جۇمىسقا قابىلەتتى جاستا بولسا, 935-ءى – جەتكىنشەك, 57-ءسى – ستۋدەنت, 37-ءسى – زەينەتكەر. وبلىستىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ كەشەندى جوسپارى نەگىزىندە 2142 ءۇيدىڭ قۇرىلىسى قاراستىرىلعان. 428 ءۇي بيىل سالىندى. ەكى جاتىن بولمە, قوناق بولمە جانە اس ءۇي, بارلىعى 120 شارشى مەتردى قۇرايدى.
بەردىبەك ساپارباەۆ قىزىلجار اۋدانىنىڭ بايتەرەك اۋىلىندا سالىنعان ۇيلەردى ارالاپ, قونىستانۋشىلارمەن اڭگىمەلەستى. ءۇيدىڭ جىلى ەكەنىن ايتقان رۋسلان ناسىروۆ بۇل اۋىلعا مامىر ايىندا ايەلى جانە ەكى بالاسىمەن تۇركىستان وبلىسى قازىعۇرت اۋدانىنان قونىس اۋدارىپ كەلگەن ەكەن. ءوز شەشىمىنىڭ دۇرىس ەكەندىگىنە كوزى جەتكەن وتاعاسى وسى اۋىلدا تۇراقتاپ قالماق.
«بۇل ءوڭىردىڭ توپىراعىن العاش دوسىما قوناققا كەلىپ باسقان بولاتىنمىن. مەنى كوشۋگە كوندىرگەن سول. جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنا بارىپ, قانداي بوس جۇمىس ورىندارى بار ەكەنىن سۇرادىم. ونداعى ماماندار بارلىعىن ءتۇسىندىردى, شارتتاردى قۇلاعدار ەتتى. بىرنەشە جۇمىس ورنىن ۇسىنىپ, تاڭداۋعا مۇمكىندىك جاسادى. باسپانا ماسەلەسى وڭاي شەشىلەتىنىن ايتتى. ءبىز – جاس وتباسىمىز. قول جەتكىزۋگە ءتيىستى جوسپارىمىز دا كوپ. بايتەرەك بىزگە ۇنادى. ادامدارى كەڭپەيىلدى, كومەك قولىن سوزۋعا قاشاندا دايىن, – دەيدى رۋسلان ناسىروۆ.
جاڭا ۇيلەر جىلى, جارىق, قولايلى. تۇرعىنداردىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ وتىر.
جۇمىس توبى اتباسىن تىرەگەن كەلەسى نىسان – جەرگىلىكتى مەكتەپتە, بايتەرەك اۋىلىنىڭ تۇرعىندارىمەن كەزدەسۋ ءوتتى. تۇرعىندار اۋىلىنىڭ ءبىر ورىندا تۇرماي دامىپ, كوركەيىپ كەلە جاتقاندىعىن ايتتى. سۋ, كوممۋنيكاتسيا ماسەلەسىندە ەش قيىندىق جوق. ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارىنا تەك بالاباقشانىڭ جەتىسپەيتىندىگىن ايتىپ, وسى ماسەلەگە قولعابىس جاساۋدى ءوتىندى.
ۆيتسە-پرەمەر بەسكول اۋىلىندا دا بولدى. اۋدان اكىمدىگىندە جۇمىس توبىنىڭ حالىقپەن كەزدەسۋى ۇيىمداستىرىلدى. ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى ءبىرجان نۇرىمبەتوۆ كوپ بالالى جانە از قامتىلعان وتباسىلاردى قولداۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرى تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى ايتىپ بەردى.
بەردىبەك ساپارباەۆ جۇمىس توبىنىڭ باستى مىندەتى حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن باعالاۋ جانە پروبلەمالىق ماسەلەلەردى شەشۋگە جاردەمدەسۋ دەپ اتاپ كورسەتتى. اسىرەسە ءبىلىم جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ سياقتى ماڭىزدى الەۋمەتتىك سالالارعا ەرەكشە توقتالدى.
پەتروپاۆل
