رۋحانيات • 20 قاراشا، 2019

تاربيە مەن وقىتۋدىڭ ساباقتاستىعى

140 رەتكورسەتىلدى

«قازاقستان تاريحى» ءپانىنىڭ باستى ەرەكشەلىكتەرىنە توقتالار بولساق، ءبىرىنشى ماقسات – قازاقستان تاريحىن پروتسەسس تۇرعىسىندا، اتاپ ايتقاندا، وسى تەرريتوريادا ورىن العان تاريحي پروتسەستەردىڭ بىرىزدىلىگى مەن بىرتۇتاستىعىن ساقتاپ، سپيرالدىق دامۋ نەگىزىندە ءبىرتۇتاس تاريحي فاكتىلەردى قابىلدايتىن الەم كارتاسىن وقۋشىعا يگەرتۋ بولدى. ەكىنشى ماقسات – ەجەلگى داۋىردەن بۇگىنگە دەيىنگى، اتاپ ايتقاندا 1 ملن جىل بۇرىن جانە XXI عاسىر ارالىعىن قامتيتىن ۇزاق مەرزىمدى تاريحتىڭ الەۋمەتتىك، مادەني، ساياسي، ەكونوميكالىق قالىپتاسۋ جانە دامۋىنىڭ نەگىزگى كەزەڭدەرىن وقىتىپ قانا قويماي، ۇلى دالا كوشپەلىلەر وركەنيەتى مەن قازاق مەملەكەتتىلىگى تاريحىن وقۋشىلاردىڭ ءبىرتۇتاس قابىلداۋىنا قول جەتكىزۋ. ءۇشىنشى ماقسات – قازاقستان تاريحىندا وشپەس ءىز قالدىرعان تاريحي تۇلعالاردىڭ ءرولىن تالداۋ، جۇيەلەۋ، سول ارقىلى قازاقستاندىق ءپاتريوتيزمدى قالىپتاستىرۋ، وسى تۇلعالارداي تۋعان وتانىنا ەلەۋلى ەڭبەك ەتۋ قۇندىلىعىن وقۋشىلارعا جەتكىزۋ كوزدەلدى.

وسى تۇرعىدا، ساباق بارىسىندا تاريحي مالىمەتتەرگە ساراپتاما جاساۋ، دەرەكتەر مەن جادىگەرلەردى، فاكتىلەر مەن قۇبىلىس، ۇعىمداردى يگە­رۋ ارقىلى سىني تۇرعىدان با­عا بەرۋ، بۇگىنگى وقيعالاردىڭ ما­ڭىزىن تۇسىنۋدە تاريحي ءبىلىمدى قول­دانۋ، دايەكتى قورىتىندىلار جا­ساۋ داعدىلارىن دامىتۋ قولعا الىندى. ساباقتان تىس ۋاقىتتا تا­ريحي مۇرانى ساقتاۋ جانە ونى كەلەشەك ۇرپاققا جەتكىزۋ ماق­ساتىندا قازاقستان تاريحى، قازىرگى الەمدەگى قازاقستان، گەو­گرافيا، ونەر، قازاق ءتىلى جانە ادەبيەتى پاندەرىنىڭ وقۋ باعدار­لامالارىنىڭ نەگىزىندە «تۋعان ەلگە تاعزىم» ولكەتانۋلىق-زەرت­تەۋ ەكسپەديتسياسى، «ەكى اپتا اۋىل­دا» الەۋمەتتىك تاجريبەسى، «100 كۇيدىڭ تاريحى»، «قازاق ان­دەرى»، «زياتكەرلىك مەكتەپ وقۋشى­سىنا وقۋعا ۇسىنىلاتىن 100 كى­تاپ» جانە باسقا دا كوپتەگەن الەۋ­مەتتىك جوبالار دۇنيەگە كەلدى. مىسالى، «تۋعان ەلگە تاعزىم» ەكسپەديتسياسىنىڭ «قازاقستاننىڭ ەجەلگى قالالارى» مارشرۋتىمەن نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ وقۋشى­لارى سارايشىق، وتى­رار، ساۋران، سايرام، بوزوق قالا­لا­­رىنا ساياحات جاسادى، ارحەو­لو­­گيا­لىق ەكسپەديتسيالارعا قا­تىس­تى. بۇل قازاقستان تاريحى باع­دار­لاماسىنىڭ 7-سىنىبىندا قاراس­تىرىلعان «تاريحي وقيعالار مەن پروتسەستەردىڭ ساباقتاستىعىن سي­پات­تاۋداعى « ۇلى دالا» ۇعىمىن قول­دانۋ» ماقساتىنا سايكەس كەلە­دى. بۇدان وزگە ەكسپەديتسيانىڭ اي­­شىق­تى مارشرۋتتارىنىڭ ءبىرى – «سەمەي جانە جيدەباي ولكەسى». جوعارى سىنىپتا قازاق ءتىلى جا­نە ادەبيەتى پانىنەن مۇحتار اۋە­زوۆ­تىڭ «اباي جولى» رومانىن ءبىر توقسان وقيتىنىن ەسكەرسەك، وقۋ­شىلاردىڭ ەكسپەديتسيا بارىسىندا اباي ۇيىندەگى العان اسەر­لەرىمەن بولىسكەن ەسسەلەرىن وقۋ ءتۇرلى پاتريوتتىق سەزىمدەرگە جەتە­لەيتىنىن اتاپ وتكىم كەلە­دى. 7 سىنىپتارعا ارنالعان قازاقستان تاريحىندا «كۇي، اڭىز، شە­جىرە، ەپوستىق جىرلاردىڭ تاريحي د­ە­رەك­كوزى رەتىندەگى ماڭىزدى­لى­عىن ايقىنداۋ» ءبولىمى بار. وسى نەگىزدە ەلىمىزدەگى 20 زياتكەر­لىك مەكتەپتىڭ ورەندەرى ءوز ايماق­تارىنا قاتىستى 5 كۇيدىڭ تاريحىن زەرتتەۋ جوباسىن جۇزەگە اسى­رىپ كەلەدى. ناتيجەسىندە، «100 كۇيدىڭ تاريحى» جوباسى ار­قى­لى ءار ايماعىمىزداعى ورىن ال­عان وقيعالاردىڭ نەگىزىندە حال­قىمىزدىڭ مادەني مۇراسىن زەرتتەۋگە قول جەتكىزدىك. وسى ارقىلى ەلىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ دامۋ جولىنداعى بەتبۇرىستى كە­زەڭ – جاڭارتىلعان ورتا ءبىلىم ماز­مۇنىنىڭ نەگىزى قالانعان ۋاقىتتا ءبىز، جاس ماماندار رەتىندە، جاڭا عاسىرداعى قازاق مەكتەبىنىڭ زاماناۋي مازمۇنىن قالىپتاستىرۋعا ۇلەس قوسىپ كەلەمىز.

ءوز كەزەگىندە نازارباەۆ زيات­كەر­لىك مەكتەپتەرىنىڭ گۋماني­تار­لىق باعىتتاعى قازاقستان تاريحى، قازىرگى الەمدەگى قازاقستان، گەوگرافيا، ونەر، قازاق ءتىلى جانە ادەبيەتى، ورىس ءتىلى جانە ادەبيەتى، دۇنيەجۇزى تاريحى پاندەرىندەگى كونتەنتتىڭ تاربيەلىك كومپونەنتىن جانە اتالعان پاندەردەگى ايماقتىق ەرەكشەلىكتەردىڭ ەسكەرىلۋىن زەردەلەگەن ساراپتامالىق توپتىڭ مۇشەلەرى – نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرىن دامىتۋ دەپارتامەنتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى، ماگيستر ايدا اعادىل، ورال قالا­سىن­داعى زياتكەرلىك مەكتەبى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى، قا­زاق ءتىلى جانە ادەبيەتى ءپانىنىڭ مۇعا­لىم-مودەراتورى ەلۆيرا اي­دى­ناليەۆا، تالدىقورعان قا­لا­سىنداعى زياتكەرلىك مەكتەبى دي­رەك­تورىنىڭ ورىنباسارى، تاريح ءپانىنىڭ مۇعالىم-ەكسپەرتى روزا بي­تاەۆا، پاۆلودار قالاسىنداعى زيات­كەرلىك مەكتەبىنىڭ تاريح ءپانىنىڭ مۇعالىمى، ماگيستر نۇربولات تە­مي­روۆ، وسكەمەن قالاسىنداعى زيات­كەرلىك مەكتەبى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى، مۇعالىم-ەكسپەرت گۇلشات مۇحتارحانوۆا سەكىلدى ارىپتەستەرىمىزبەن NIS programme باعدارلاماسى اياسىندا تاربيە سا­لاسىنداعى گۋمانيتارلىق تەح­نو­لوگيالاردىڭ ماڭىزىن سا­راپتادىق.

ءبىلىمنىڭ دامۋى – بۇگىنگى ادامزات وركەنيەتىنىڭ ولشەمى، قوعام دامۋىنىڭ باستى كورسەتكىشى بولىپ قالا بەرەدى. قازىرگى قوعام مەن ونىڭ اسا شاپشاڭ ءومىر ىرعاعى ۇنەمى جەتىلىپ، جاڭارىپ وتىرۋدى تالاپ ەتەدى. ءبىلىم جۇيەسىنىڭ نەگىزگى مىندەتى – عالامدىق باسە­كەگە قابىلەتتى، ءبىلىمدى ۇرپاق قا­لىپ­تاستىرۋ.

تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزىپ، مەملەكەتىمىزدىڭ ستراتەگيالىق با­­عىت­­تارى انىقتالعان ساتتە تۇڭ­­عىش پرەزيدەنت – ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ ءبىلىم سالاسىنىڭ باسىمدىعىن كوتەرىپ، حالقىمىزدىڭ ينتەللەكتۋالدى دامۋىنىڭ باستى دىڭگەگىن ءبىلىم مەن عىلىم دەپ ايقىندادى. اتاپ ايتۋ كەرەك، قازاقستاندىق ءبىلىم بەرۋ وسى باستامالاردىڭ اياسىندا بۇرىن-سوڭدى كورمەگەن، قارقىندى ىلگەرىلەۋ كەزەڭىنە اياق باستى. عالامدىق يننوۆاتسيالىق تولقىندار كۇشى حالقىمىز بەن قوعام ءومىرىنىڭ ىرعاعىن لەزدە وزگەرتۋدە. بۇگىنگى تاڭدا وقۋ، ۇز­دىكسىز وقۋ، ءبىلىمدى جەتىلدىرۋ ادام ءومىرىنىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالدى. ءبىلىم سالاسىن جاڭارتۋعا ارنالعان ۇلتتىق جوبا قۇرامىندا، مەكتەپتەگى وقۋ باعدارلاماسىنىڭ ۇلتتىق مازمۇنىنا كوپتەگەن پەدا­گوگيكالىق قىزمەتكەرلەر مەن عالىمداردىڭ ولشەۋسىز ەڭبە­گىنە نەگىزدەلگەن قولتاڭبا بار ەكەن­دىگىن اتاپ وتەمىن.

 

جۇلدىز سۇلەيمەنوۆا،

الماتى قالاسى فيزيكا-ماتەماتيكا باعىتىنداعى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى،
PhD دوكتورى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

التىن وردانىڭ اق تاڭى

رۋحانيات • كەشە

كۇلكى كەرۋەنى № 23

رۋحانيات • كەشە

جاڭعىرعان جامبىل ءوڭىرى

ايماقتار • كەشە

رۋحاني راۋىشتەگى تارتۋ

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار