رۋحانيات • 20 قاراشا، 2019

ارىماس ابىروي

205 رەتكورسەتىلدى

بيلىك قىزمەتىنە كەلۋگە ءار ادامنىڭ قۇقى بولعانىمەن بەلگىلى ءبىر بيلىك لاۋازىمىنا ونىڭ دايىندىعى، ءبىلىمى، بىلىكتىلىگى، قابىلەتى، مىنەز-قۇلقى، ادالدىعى، ادىلدىگى، تازالىعى سياقتى تولىپ جاتقان تالاپتارعا جاۋاپ بەرە الاتىن مۇمكىندىكتەرى ەسەپكە الىنارى دا بەلگىلى. وكىنىشكە قاراي، بيلىك لاۋازىمىنا ۇمتىلاتىن كەيبىر ادام بيلىكتىڭ جوعارى ادامگەرشىلىك جاۋاپكەرشىلىگىنەن بۇرىن ونىڭ ۇستەمدىگى مەن ارتىقشىلىقتارىن كوبىرەك ويلايدى. بيلىكتىڭ بەدەلىن تۇسىرەتىندەر نەگىزىنەن وعان كەزدەيسوق، نەمەسە ءوزىنىڭ اۋەل باستان مانساپقورلىق ماقساتتارىمەن كەلەتىن لاۋازىمدىلار قىزمەتتەن كەتكەننەن سوڭ ولاردى قوعام، حالىق تۇگىلى ءوزىنىڭ توڭىرەگىنە جيناعاندارى دا ۇمىتىپ كەتەدى. كەرىسىنشە، بيلىكتىڭ بيىگىندە جۇرگەندە مەيلىنشە ەلگە ادالدىقپەن قىزمەت ەتۋگە تىرىساتىن تۇلعالار دا بارشىلىق. ونداي ازاماتتار ەڭسەسى كوتەرىڭكى، بەتى اشىق، ءجۇزى جارقىن، ءسوزى ورىندى، قۇرمەتكە يە.

سونداي مەملەكەتتىك قىزمەتكەر­لەر­­دىڭ ءبىرى – كەزىندە اۋدان، وبلىس جاستار ۇيىمدارىنىڭ جۇمىسىن ۇيىم­داستىرىپ، اۋدان، وبلىس اكىمى، رەسپۋب­ليكا اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى قىزمەتتەرىن ابىرويمەن اتقارىپ، بۇ­گىن­دەرى سۇيەنىش بولار ىنىدەن ەلگە اعا بولارلىق قۇرمەت تورىنە كوتەرىلگەن زامانداسىمىز سەرىك شاياحمەت ۇلى اقىمبەكوۆ. ول بالا كەزىنەن ۇزدىك وقىپ، ەڭبەكپەن شىنىعىپ وسكەن ۇرپاقتىڭ وكىلى. وسى جول ونى جاستار اراسىنداعى بەدەل بيىگىنە كوتەردى. جاستار ورتاسى ارقاشان تازالىققا، اشىقتىققا، ادالدىققا بەيىم، قاتارلارىنداعى ءبى­لىمى وزىق، ساناسى اشىق، قابىلەتى قا­رىمدى ادامداردى تەز تانيدى، وعان قولداۋ كورسەتەدى. سەرىك وسىنداي باقىت­قا يە بولىپ، ونىڭ قادىرىن ءبىلىپ، ساقتاي الدى. قاي كەزدە دە قانداي لاۋازىمدا دا ەلىنە ادال قىزمەت ەتۋدەن ايانبادى. ەلباسى، تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇر­سۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ سەنى­مىمەن كەزىندە، مەملەكەتتىك تا­ۋەل­­سىزدىگىمىزدىڭ ەڭ قيىن جىلدارى تال­دىقورعان وبلىسىنىڭ اكىمى، قا­زاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋىل شا­رۋا­شىلىعى ءمينيسترى قىزمەتتەرىن قايراتكەرلىكپەن، ابىرويمەن اتقاردى. سەرىك شاياحمەت ۇلىنىڭ ەل باسقارىپ، ەلدىڭ قامىنا ەڭبەگىن سالىپ، جۇمىلىپ، جۇمسالعان قايراتى ونىڭ زەينەت جاسىنا كەلىپ، كۇندەلىكتى تىنىمسىز، ۇشى-قيىرى جوق مازاسىز كۇندەردەن ارى­لىپ، بويىنا سابىر جيناپ، وتكەن-كەتكەن ءومىرىن ساراپتاپ، كوڭىلىن سەرگىتەر كەزەڭگە جالعاستى.

قىزمەتتەن قولى بوساماي ارمانداپ جۇرگەن اڭشىلىق، ساياتشىلىق مەرگەندىگى ءبىر توبە. دوستارىمەن ازىل­دەسىپ، ديدارلاسىپ ءجۇرىپ، ءپىل سۇيەگىنەن جاسالعان تاستارى ءبىرىن ءبىرى قاعىتىپ، قۋالاپ، بيلليارد ستولىنا ورنەك سىز­عانداي كومبيناتسيالارى كورگەن ادام­نىڭ كوزىن قىزىقتىرارلىق دالدىك پەن شەبەرلىك ۇشتاسقان كورىنىسكە كەنەلتەرى تاعى بار. سەرىلىك كوڭىلى شالقىپ، اقىن جانى شارىقتاپ، جارى عازيزا ەكەۋىنىڭ جان جادىراتار اندەرى قانداي!

سەرىكتى بىلەتىن ادامدار ول لاۋا­زىمدى قىزمەتتەرىن مەزگىلىندە اتقا­رىپ، زەينەتكەر بولعاندا دا وعان بۇ­رىن­عى قۇرمەتتەرىن اسىرا تۇسپەسە ءبىر مىسقال دا تومەندەتكەن جوق. ون­داي جاعداي، دارەجە الدىمەن سەرىك شايا­حمەت ۇلىنىڭ وزىنە بايلانىستى. ويتكەنى ول مانساپ بيىگىندە جۇرگەندە الدەكىمدەردەي شىققان ورتاسىنان قول ۇزگەن جوق، ولارعا «كىسىمسىنىپ»، جو­عا­رىدان ماڭعازدانىپ، قاباعىن كەرگەن جوق، تابيعي، ادامي قارىم-قاتىناسىن، سىيلاسىمدىلىعىن ساقتاپ قالدى. قو­لىندا تىكەلەي ماسەلە شەشەر بيلىگى، وكىلەتى بولماسا دا اقىل، كەڭەس سۇراپ الدىنا كەلگەن ۇلكەن، كىشىدەن ىقىلاسىن اياعان ەمەس. ومىردە كورگەنى، بىلىمدە ىزدەنگەنى، وقىعان، تۇيگەنى كوپ سارابدال. بىلگەنىن اعىل-تەگىل ايتىپ، شاشىلا بەرمەيتىن كىرپيازدىعى دا جەتكىلىكتى، ال ءجونى كەلگەن اڭگىمەسىن اسەرلەپ، ادە­مىلەپ، اسىرەسە كۇلدىرگى، قىسقا ءازىل اڭ­گىمەلەر (انەكدوتتار ق.س.) ايتۋدىڭ شە­بەرى. جادى، زەردەسى مىقتى. جۇرەككە جە­تەر سەزىمتالدىعى مەن ولەڭ، ءازىل شۋ­ماق­تارىن ەركىن توگىلتەتىن تالانتى دا باسقا قىرلارىنان كەم ەمەس.

وسى ايتقاندارىمنىڭ دالەلى رە­تىندە سەرىك اقىمبەكوۆتىڭ «ەلوردا» باس­پاسىنان شىققان «جايساڭ جاندارمەن جاراسىم» اتتى كىتابىن پاراقتاساق تا جەتكىلىكتى. كىتاپتىڭ اتى ايتىپ تۇر­عانداي – اۆتوردىڭ جۇرەك قالاۋىمەن تاڭداپ، ىرىكتەپ الىنعان، كوپشىلىگى ەل­گە ايگىلى تۇلعالار تۋرالى وزىندىك ويى، پىكىرى، پايىمدارى، ولارمەن ارالاسىپ، اڭگىمەلەسۋى، ەستە قالعان قيماس سات­تەرى، توسىن وقيعالارى وتە قىزىقتى، اسەر­لى سۋرەتپەن، تارتىمدى تىلمەن بايان­دالعان. اسىرەسە قازاقتىڭ سەزىمتال اقى­نى، كورنەكتى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى كاكىمبەك سالىقوۆ پەن سەرىك باۋىرىمىزدىڭ سىيلاستىعى، رۋحاني تۇسىنىستىگى – ەستىگەن، وقىعان ادامنىڭ شى­نايى ريزاشىلىعىن تۋعىزعان ەدى. اقىن اعا مەن اكىم ءىنى ءوزارا ۇندەستىگىن ورنىن تاپقان وي مەن جۇيەلى سوزبەن ورنەكتەپتى. اقىننىڭ ءبىر ۇلكەن جيىندا «قۇلاگەر ماعان كوكشە مەن جەتىسۋ اراسىندا شاۋىپ جۇرگەندەي بولادى دەگەن ويىمدى اكىم سەرىك ءىلىپ الىپ، مىناۋىڭىز دايىن تۇرعان ولەڭ عوي، ءتىپتى ءان عوي دەگەنى بار ەدى. مىنە، بۇگىن سول يدەياڭدى ىسكە اسىرىپ، مەن ولە­ڭىن، ال ءوز جەرلەستەرىڭىز سازگەر مۇ­راتحان ەگىنباەۆ ءانىن جازىپ، جاڭا تۋىن­دىنى وزدەرىڭىزگە الىپ كەلدىك»،  دەپ تۇيىندەگەنى ەل اراسىنا كەڭىنەن تارالىپ، سۇيىكتى انگە اينالدى. ءبىراز جىل وتكەننەن سوڭ كاكىمبەك اعاسى سەرىك ىنىسىنە اقجارىلقاپ كوڭىلىمەن تو­مەندەگى جولداردى ارناپتى:

سىيلاستىقتىڭ بىلگەن قىمبات باعاسىن،

ازاماتسىڭ، سەرىك ءىنىم، جانى اسىل.

ۇلگى بولدىڭ جالعاستىرعان دوستاسىپ،

كوكشەتاۋ مەن جەتىسۋدىڭ اراسىن...

 

... اكىم بولىپ، كوپ جۇك ارتتىڭ موينىڭا،

ەل بىرلىگى ءجۇردى ەلگەزەك ويىڭدا.

ء«ۇش ارىستى» بۇكىل دالا شىرقادى-اۋ،

اقىن ءىلياس ءجۇز جىلدىعى تويىندا.

(س.احىمبەكوۆ. جايساڭ جاندارمەن جاراسىم. 8-10 بەتتەر)

سونداي-اق سەرىك شاياحمەت ۇلىنىڭ ەلىمىزگە بەلگىلى عالىم، اكادەميك، ۇلت­تىق ءتىلىمىزدىڭ قايراتكەرى، اسقان مامانى، جاناشىرى – ومىرزاق ايتباي ۇلى تۋ­رالى نوۆەللاسى دا ونىڭ ءتىل تۋرالى زەرتتەۋلەرى مەن تولعامدارىنا قوسالقى، ونەردىڭ باسقا قىرىنان تانىلۋىنا تەرەڭ ماعىنا بەرىپ، وقۋشىسىن بەيجاي قالدىرمايتىن پورترەت بولىپ شىققان. اڭگىمە، وتكەن عاسىردىڭ سوناۋ 70-80- جىلدارى ءبىزدىڭ ۇرپاق كۋا بولعان قازاق-قىرعىز شىعارماشىلىق پروتسەستەرىنىڭ حالىقتىڭ ەرەكشە ىقىلاسىنا بولەنگەن، ءتىپتى سەرپىلىستەرىنىڭ كورىنىستەرى جايلى ەدى. اتاعى بۇكىل الەمگە جايىلىپ تۇرعان شىڭعىس ايتماتوۆ باستاعان قىرعىز ەلىنىڭ، ادەبيەت، كينو، ونەر سا­لالارىنىڭ قازاق ارىپتەستەرىمەن شى­عارماشىلىق قارىم-قاتىناستارى داۋىرلەپ تۇرعان شاعىندا «كوكسەرەك»، «قاراش-قاراش وقيعاسى» سياقتى كلاسسيكالىق فيلم­دەر ەكى ەلدىڭ ورتاق تابىستارى بولىپ، ەلدى قۋانتقان. سول بىرلىكتىڭ تاعى ءبىر ەستە قالار جەتىستىگى – قىرعىز رەجيسسەرى بولوت شامشيەۆ تۇسىر­گەن «ىستىقكولدىڭ القىزىل گۇل­دەرى» فيلمىندەگى ءبىرجاننىڭ «تەمىر­تاس» ءانىن قايتا تۋعان جاڭا اندەي اسەر­مەن قارسى العانىمىز دا راس. ءان، دومبىراعا اۋەس كوپ ادامدار فيلمدەگى ءاندى ايتۋعا ماشىقتانعانى دا راس. ال سول ءاندى فيلمدە ورىنداعان كىم دەگەن سۇراقتىڭ جاۋابىن بىرەۋ بىلسە، بىرەۋ بىلمەس ەدى.

وسى كىتاپتا سەرىك وزىنە ءاننىڭ ەمو­تسيالىق اسەرى تۋرالى جازىپ، ونىڭ ورىن­داۋشىسىمەن كەزدەسۋدى كوڭىلىنىڭ تەرەڭ تۇبىندە ساقتاپ، ىزدەنۋمەن جۇ­رەدى. اقىرى سول ارمانىنا دا جەتەدى. فيلمدە ورىندالعان ۇلتتىق ءان ونە­رىنىڭ اسىل تۇلعاسى ءبىرجان سالدىڭ جۇ­رەك تەبىرەنتەر ءانىن عاجايىپ داۋى­سىمەن كورۋشىلەرگە جەتكىزگەن ءبىز­دىڭ حالقىمىزدىڭ اكادەميگى ومىر­زاق ايتباەۆ ەدى. اعاسىنا قولقا سالادى. «وي، ول – داۋىس شىرقاپ تۇر­عان ستۋدەنتتىك شاق قوي» دەپ قاشقالاق­تاعانىنا قويماي، اقىرى ءانشى مەيىرىمى مەن شابىتىنىڭ كۋاسى بولىپ، ونى تاسپاعا جازىپ الىپ كوڭىلى تىنادى. مىنە كورمەيسىز بە، ءبىر ءوڭىر اكىمىنىڭ مۇر­شا بەرمەس قاربالاس ومىرىندە ونەر قۇدىرەتىنە دەگەن قۇرمەت. بىرەۋ ءۇشىن ەمەس. ءوزى ءۇشىن. ءوزىنىڭ جان ازىعى ءۇشىن. جاي ەل قايدان ءبىلسىن – بيلىك باسىندا جۇرگەن كەيبىر ازاماتتاردىڭ جۇرەك تەبىرەنىسىن، «سۋ تۇبىندە جاتقان اسىل تاستاي» قازىنا سىرىن؟

وسىلاي، سەكەڭ ءوزىنىڭ تالعامپاز شى­عارماسىندا جەتىسۋ وڭىرىنە عانا ەمەس، ەسىمدەرى بۇكىل رەسپۋبليكاعا بەلگىلى بولعان ءباتيما ساقاۋوۆا، زىليحا تام­شىباەۆا، مارفۋعا ايتحوجينا، بولات زاكيەۆ، ناسەن سەمباەۆ، قۋات ەسىمحانوۆ، سەرىك بايباتىروۆ، ەدىل ەرعوجين، ومار­حان كونەكباەۆ، ساعاتبەك كەرتاەۆ، عالىم تۇرعانباەۆ، ناۋرىز قىلىشباەۆ، ادىلشايىق ىبىرايمولداەۆ، ءومىرالى قوپاباەۆ، قوراباي شاكىروۆ، سەرىك قالەنوۆ، ايتاقىن بۇلعاقوۆ تاعى باسقا ازاماتتار تۋرالى جىلى لەبىز، تولىمدى پىكىر بىلدىرەدى. ولاردىڭ ار­قايسىسىنىڭ وزىنە ءتان ەرەكشەلىگىن بايانداۋ ارقىلى كوركەم سۋرەتتەۋ جا­ساعانى كوڭىلگە قونىپ، ادام جانىن تانۋدىڭ عيبراتتارىن سەزىنگەندەي اسەر­دە بولاسىڭ. كىتاپتىڭ اۆتور قۇرمەت تۇ­تاتىن ءار ادامى تۋرالى جازىلعان بايان­دارى وتە قىزعىلىقتى وقىلىپ، سىر شەجىرەسىنە ەرىكسىز جەتەلەپ وتىرادى.

اتالمىش كىتاپتىڭ ەرەكشە تارتىمدى وقىلاتىن تاراۋلارى – سەكەڭنىڭ اڭشىلىق، ساياتكەرلىك اۋەستىگىمەن بايلانىستى. نە ىستەسە دە سوعان بارىن سالىپ، ساپالى ىستەۋگە داعدىلانعان ادەتىنشە، قولى بوساپ، ءساتى كەلگەندە شىعاتىن اڭشىلىققا دا بار زەيىنىمەن اۋادى. اڭشىلىققا جاي سەرۋەن دەپ قارامايدى. وعان دا دايىندىعى مول. اڭشىلىق تۋرالى، جان-جانۋارلار تۋرالى قازاق، الەم ادەبيەتىندەگى ايگىلى شىعارمالاردى كوپ وقىپ، زەردەسىنە تۇيگەن، ءارى وسى سالانى زەرتتەۋدەن جالىققان ەمەس. بىلەرى دە، ايتارى دا بارشىلىق. اڭشىلىقتىڭ، ساياتكەرلىكتىڭ جايدان جاي اڭ اتۋ ەمەس، ونەر ەكەنىن دالەلدەيتىن سۋرەتتەرى، كوز تارتارلىق شابىتتان تۋعان ولەڭ شۋماقتارى وقۋشىسىن باۋراپ الارلىق. اڭشىلىق ساپارىندا جولداس بولعان اڭنىڭ ءىزىن جازباي، جاڭىلماي كەسەتىن جانات دەگەن ىزكەسەر جىگىت پەن سەرىك دوسىنا:

شيىرلاپ قاسقىر ءىزىن سالىپ كەلدى،

جەتە الماي وعان «نيۆا» قالىپ كەلدى.

سوندا دا جانات ەرلىك كورسەتتى عوي،

قاسقىردى ءدال الدىڭا الىپ كەلدى، (بۇل دا سوندا) – دەگەن ءازىل ارالاس جىر جولدارى تىڭداۋشىسىنىڭ، وقۋشى­سىنىڭ كوڭىلىن كوتەرەرى دە ءشۇباسىز.

كىتاپتىڭ قۇندىلىعى سول – جوعا­رى­داعىداي كوڭىل شۋاعىن كوتەرەر سات­تەرىمەن قاتار كوپتەگەن ادامدى ويلانتاتىن سۋرەتتەر دە جەتكىلىكتى. سونىڭ ءبىرى ارقاداعى تابيعات كورىنىستەرى تۋرالى اۆتور بىلايشا بايانداپتى:

­«... عاجايىپ كولدەردىڭ ءبىرى – ايگىلى اۋپىلدەك. اۋپىلدەك انگە قوسىلعان:

«قامىسى اۋپىلدەكتىڭ مۇشە-مۇشە،

سارعايدىم وسىناۋ كولدىڭ سۋىن ىشە!

قوس قانات قۇسقا بىتكەن ماعان بىتسە،

بارار ەم سۇيگەن جارعا الدەنەشە!»

تەگىندە، اۋپىلدەكتەي ءارلى دە ءنارلى ءان سيرەك دەر ەدىك. كوزدىڭ جاۋىن الاتىن كەزىندەگى تامساندىرار كولدىڭ كەسكىن كەلبەتىن كوز الدىڭا مولدىرەتە اكەلەتىن ءان تالاي ۇرپاقتىڭ جانىن نۇر­لاندىرىپ، تۋعان جەر، تۇرلاۋلى تابيعاتقا دەگەن شەكسىز ماحابباتىن ارتتىرادى. 1990 جىلداردىڭ اياعىندا، كۇزدىڭ ءبىر كۇنىندە اۋپىلدەك كولىنىڭ ماڭىنا بارىپ، سايات قۇرعان ەدىك. سودان ەكى جىل وتكەننەن كەيىن قايتا بارىپ ەدىك – جەرگىلىكتى جىگىتتەردىڭ ايتۋىنشا كول تارتىلىپ قالىپتى. ...اۋپىلدەكتەي بەلگىلى كولدىڭ تارتىلۋى ادامنىڭ كوڭىلىنە مۇڭ ۇيالاتادى ەكەن. سونداي سەزىمدە بولعاندا تۋعان شۋماقتار تو­مەندەگىدەي بولدى:

قۇس بىتكەن مۇڭلى اۋەنگە سالىپتى عوي،

تابا الماي ايدىن كولىن قامىقتى عوي.

اۋپىلدەك ارقاداعى قۇس مەكەنى،

كول كەۋىپ، قامىس قۋراپ قالىپتى عوي.

 

كول كورمەي قاز ەڭسەسى سەرپىلمەدى،

كوڭىلدىڭ شاتتىق كۇيى شەرتىلمەدى.

ايگىلى اسەم كولگە اتىن بەرگەن

اۋپىلدەك اۋدەم جەردە ەستىلمەدى، – دەپ جازادى سەرىك.

(بۇل دا سوندا، 32-33 بەتتەر. ەلوردا)

جوعارىداعىداي ادام سەزىمى مەن ساناسىن شىمىرلاتىپ قۇيىلاتىن ويلار مەن سوزدەر كىتاپتىڭ اجارىن اشىپ، ءسانىن كەلتىرىپ تۇر. ياعني، كىتاپ اۆتورىن تانۋ مۇمكىندىگى دە سونداي.

سەرىك شاياحمەت ۇلى كىتابىنىڭ تا­عى ءبىر تاماشا تاراۋلارى ءوزىنىڭ جاس­تىق شاقتاعى ستۋدەنتتىك دوستارىنا ار­نالعان. ارالاس-قۇرالاسى ۇزىلمەگەن دوس­تارىنىڭ ەڭ ءىرىسى، ءارى بەلسەندىسى، ءبىلىم­دارى، ەل ىشىندە كوپ ەڭبەك ەتىپ، ەل باسقارعان قايراتكەر – قوراباي شا­كىروۆ. عاجابى – قوراباي دا دوسى سياق­تى – مادەنيەتى جوعارى، رۋحاني ءبىلىمى تەرەڭ جىگىت. شارۋاشىلىق مامانى، ەل باسقارىپ ءجۇرىپ، ادەبيەت، مادەنيەت الەمىنىڭ كوش باسىندا جۇرەدى. ونىڭ ءتىل تۋرالى، تاريح، ادەبيەت قۇ­بىلىستارى تۋرالى جازعان ەڭبەكتەرى رەس­پۋبليكالىق باسىلىمداردا جاريا­لانىپ، قوعامنىڭ قولداۋىنا يە بول­عانى بەلگىلى. سول قوراباي سەرىك دو­­سىنا، ونىڭ جارى عازيزاعا كەرەمەت ار­­ناۋ­لارىن مونشاقتاي تىزىلگەن ولەڭ جولدارىمەن جەتكىزگەن. ءساتى كەلگەندە، قورابايدىڭ ولەڭ جولدارىمەن باۋى­رىمىزعا ارنالعان ماقالامدى اياقتاسام دەيمىن. قورابايدىڭ كوپ ولەڭدەرىنەن بىرەر شۋماق;

ارينە مۇشەلتويدى ەسىمە الىپ،

جەر الىس بولعانمەن دە ەبىن تاۋىپ،

ىستەۋگە بولۋشى ەدى اتا – قازاق جورالعىسىن

استىڭا ات مىنگىزىپ، شاپان جاۋىپ...

 

... ات ارىر، شاپان توزار، ءومىر وتەر،

بايلىق تا، جارلىلىق تا وتەر، كەتەر.

باقىتىن بار الەمنىڭ ءۇيىپ-توگىپ،

دوسىما نيەت ەتتىم، سول دا جەتەر... (بۇل دا سوندا، 60 بەت).

جالپى كىتاپتى وقىعان ادام تابي­عات، اڭشىلىق سالالارىنان الار ماعلۇمات­تارىمەن قاتار اۆتوردىڭ ءومىربايانى مەن قىزمەتىنەن دە جەتكىلىكتى اقپارات الا­رى ءسوزسىز.

سەرىك شاياحمەت ۇلى ەل ىشىندە تەك لاۋازىمدى قىزمەتىمەن ەمەس، ءبىلىمى، بىلىگى، ۇلاعاتتى مىنەزى، تاۋىپ ايتار سوزىمەن بەدەلدى، ابىرويى ارىماعان ازامات.

 

قۋانىش سۇلتانوۆ،

پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

كۇلكى كەرۋەنى № 24

رۋحانيات • بۇگىن، 11:08

رەيتينگتە جوعارىلادى

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 07:22

«التىن ساقا» ۇزدىكتەرى انىقتالدى

ۇلتتىق سپورت • بۇگىن، 07:15

قازاق ءانى نيۋ-يوركتە شىرقالدى

رۋحانيات • بۇگىن، 07:09

جاقسىلىققا تولى جاستار جىلى

قوعام • بۇگىن، 07:04

شاپاعاتتى جول

رۋحانيات • بۇگىن، 06:59

«قايىربولاتتى قايتارىڭدار!»

ايماقتار • بۇگىن، 06:56

ۆولونتەرلەر باس قوستى

قوعام • بۇگىن، 06:47

ستيپەنديا كوتەرىلەدى

قوعام • بۇگىن، 06:43

ناقتى تاپسىرمالار بەردى

پرەزيدەنت • بۇگىن، 06:27

التىن وردانىڭ اق تاڭى

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار