ەكونوميكا • 19 قاراشا، 2019

اقىلى تۇراقتار بيۋدجەتكە 1،7 ملرد تەڭگە ءتۇسىردى

22 رەتكورسەتىلدى

الماتى قالاسىندا ءۇش جىلدان بەرى AParking بەلگىسى بار پاركومات­تار جۇمىس ىستەيدى. ارينە، ۇلكەن ينۆەستيتسيا سالىنعان بۇل جو­بانىڭ ارتىقشىلىقتارىمەن قوسا، بىرقاتار تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى تۋىن­داتقانىن بىلەمىز. جۇرگىزۋشىلەردەن جول جاعالاعاندار بۇرىنعىداي 100 تەڭگەدەن جابايى تۇردە جيناپ جۇرمەيتىندىكتەن، نەگىزىنەن ورتالىق كوشەلەردە كولىك قويۋ ءتارتىبى ايتارلىقتاي رەتتەلدى. جانە بۇل بيۋدجەتكە دە تيىن بولىپ ۇزدىكسىز تامىپ جاتىر.

سونىمەن قالانى ابات­تاندىرۋعا جانە كولىك كوپ جينالاتىن كوشەلەردى بوساتۋعا قاتىستى الماتى قالالىق اكىمدىگى ورتالىقتاعى بىرقاتار كو­شەلەردىڭ جيەگىن اقىلى تۇراق ورنىنا اينالدىرعان بولاتىن. الايدا ءالى دە پاركوماتتارعا قاتىستى رەتتەلۋگە ءتيىستى ماسەلەلەر تابىلادى.

وسى ماسەلەلەرگە وراي، الماتى قالاسى قوعامدىق كەڭەسىنىڭ وكىلدەرى قازاقستاننىڭ وڭتۇستىك استاناسىنىڭ بىرىڭعاي اۆتوماتتاندىرىلعان اقىلى تۇراق جۇيەسىنىڭ جۇمىسىن تەكسەردى جانە جوبانىڭ جالپى قالاداعى كولىك جاعدايىن وڭتايلاندىرۋعا اسەرىن اتاپ ءوتىپ، «ا-پاركينگ» جوباسىنىڭ قىزمەتىنە وڭ باعا بەردى.

جۇمىس كەزدەسۋى بارىسىندا قو­عامدىق كەڭەس وكىلدەرى مەن «ا-پاركينگ» جوباسىنىڭ باسشى­لىعى تروتۋارلىق جانە الاڭدىق ۇلگىدەگى اقىلى اۆتوتۇراقتار اي­ما­­عىنىڭ جۇمىسىمەن تانىس­تى، «ا-پاركينگ» جوباسىنىڭ جاياۋ ينسپەك­تورلارى مەن «دوزور م» اۆ­تو­كولىكتەرىنىڭ جۇمىسىن، سونداي-اق الماتى قالاسىنىڭ بىرىڭعاي اۆتوماتتاندىرىلعان تۇراق كەڭىس­تىگىنىڭ دەرەكتەرىن وڭدەۋ ورتالىعىن تەكسەردى.

ينسپەكتسيا قورىتىندىسى بويىنشا قوعامدىق كەڭەس وكىلدەرى «ا-پاركينگ» جوباسى ىسكە قوسىلعان ساتتەن باستاپ ءۇش جىل ىشىندە قالا جولدارىنداعى جاعدايدى جاقسارتۋعا سەپتىگىن تيگىزگەن ۇلكەن جۇمىستار ات­قا­رىلعانىن ايتتى. اتاپ ايتقاندا، اقىلى اۆتوتۇراق ايماقتارىندا قوزعالىس جىلدامدىعى 12 پايىزعا ارتتى، قالا ورتالىعىنداعى كولىك سانى 15 پايىزعا ازايدى، تۇراقتىڭ ورتاشا ۋاقىتى 50 پايىزعا قىسقاردى.

ينسپەكتسيا بارىسىندا قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرى ەلىمىزدىڭ ءىرى قالا­سىندا اقىلى اۆتوتۇراقتاردىڭ بىر­ىڭعاي اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسى – الەمدىك دەڭگەيدەگى كۇردەلى زاماناۋي كومپيۋتەرلىك پلاتفورما قۇرىلعانىن، ونىڭ جۇمىس ىس­تەۋى مەن دامۋىن وتاندىق ما­مان­دار­دىڭ كاسىبي كومانداسى باسقا­راتىنىن اتاپ ءوتتى. بۇل كوماندا مەگاپوليستىڭ تۇراق كەڭىستىگىن ءتيىمدى باسقارۋ ماسەلەلەرىندە ەلى­مىز ءۇشىن بىرەگەي تاجىريبە مەن بىرقاتار كاسىبي قۇزىرەتتىلىككە يە بولدى. «ا-پاركينگ» ماماندارى شەتەلدىك ارىپتەستەردىڭ ەڭ ۇزدىك تاجىريبەسىن يگەرىپ قانا قويماي، ونى جەرگىلىكتى جاعدايعا بەيىمدەدى، سونىمەن قاتار ءارتۇرلى جاعدايلار ءۇشىن جۇيە ارەكەتىنىڭ جەكە الگوريتمدەرىن قۇردى.

– ءبىز قالانىڭ اقىلى اۆتو­تۇراقتارى جۇيەسىنىڭ جۇمىسىمەن ەگجەي-تەگجەيلى تانىستىق. بىزدە بۇل جۇمىستىڭ ەرەكشەلىكتەرى مەن وزىن­دىك قىر-سىرلارى تۋرالى تولىق تۇسىنىك قالىپتاستى. مەن عىلىم دوكتورى، ينفورماتيكا بويىنشا پروفەسسورمىن، ءارتۇرلى جۇيەلەردى كوردىم. قازاقستاندا وسىنداي باسقا جۇيە جوق دەپ ايتقىم كەلەدى جانە مۋنيتسيپالدىق دەڭگەيدە وسىنداي قۋاتتى، زاماناۋي اقپاراتتىق جۇيەنى قۇرۋ – وتە كۇردەلى تەحنيكالىق جانە زياتكەرلىك مىندەت. جوبا تولەمدى ءارتۇرلى قولما-قول اقشاسىز ارنالار ارقىلى بىرىكتىرىپ، الماتى قالا­سى مەملەكەتتىك كىرىستەر دەپار­تامەنتىمەن جانە الماتى قالاسى پوليتسيا دەپارتامەنتىمەن ونلاين رەجىمىندە قالانىڭ ءارتۇرلى بولىكتەرىنەن بايلانىس جاساي الادى. الماتى قالاسى ءۇشىن بۇل – تاس داۋى­رىنەن قازىرگى عاسىرعا سەكىرۋ، بىراق قالالىقتاردىڭ مەنتاليتەتى ءالى قالىس كەلەدى. سوندىقتان بۇل الشاقتىق ءالى دە كوپتەگەن ماسەلەلەردى تۋىنداتادى. ءبىز ءوز قالامىزداعى كەز كەلگەن وڭ وزگەرىستەردى قولدايمىز، سونىڭ ىشىندە جەكە ينۆەستورلاردىڭ قاراجاتتى سالۋى دا بار، – دەدى جۇمىس كەزدەسۋى بارىسىندا كاسىپكەرلىك، ەكولوگيا جانە قالالىق ۇتقىرلىق ماسەلەلەرى جونىندەگى كوميسسيانىڭ توراعاسى، قازاقستاننىڭ «قازرەنا» عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ كومپيۋتەرلىك جەلىسىن پايدالانۋشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ باس ديرەكتورى بوريس جاپاروۆ.

ءىس-شارادا اتاپ وتىلگەندەي، ال­ما­تى قالاسىنىڭ بىرىڭعاي اۆتومات­تاندىرىلعان تۇراق كەڭىستىگىن دا­مىتۋعا ينۆەستيتسيا كولەمى بۇگىنگى تاڭدا 3،96 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. وڭتۇستىك استانانىڭ تۇراق كەڭىستىگىن ۇيىمداستىرۋ جونىندەگى بارلىق رەفورمالار جەكە ينۆەستور ەسەبىنەن جۇرگىزىلدى، بۇل قالا بيلىگىنە وسى ماقساتتارعا مۋنيتسيپالدىق بيۋدجەتتەن قوماقتى قاراجات بولمەۋگە، ولاردى قالانىڭ ماڭىزدى ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك مىندەتتەرىن شەشۋگە باعىتتاۋعا مۇمكىندىك بەردى.

الماتى قالاسىندا اقىلى اۆتو­تۇراقتار جۇيەسىنىڭ جۇمىسى بارىسىندا بيۋدجەتكە بارلىعى 1،7 ملرد تەڭگە ءتۇستى، ونىڭ ىشىندە 561 ملن – سالىق اۋدارىمدارى، 267 ملن – كولىك تۇراعى ءۇشىن تولەمدەر، 247 ملن مەملەكەتكە مىندەتتى تولەم­دەر، سونداي-اق 622 ملن تەڭگە جقە ەرەجەلەرىن بۇزعانى ءۇشىن ايىپپۇل تۇرىندە قالا بيۋدجەتىنە ءتۇستى. بۇل قاراجاتتىڭ بارلىعى مىسالى، قا­لالىق بيلىككە 30 جاڭا اۆتوبۋس ساتىپ الۋعا نەمەسە 340 جاڭا بالالار الاڭىن سالۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مەگاپوليس تۇرعىندارى مەن ونىڭ قوناقتارى سوڭعى جىلدارى قالانىڭ قوعامدىق كولىك پاركى ايتارلىقتاي جاڭارعانىن، جيناقى كوشەلەردە جاڭا اۆتوبۋستار جۇرەتىنىن، ال قالالىق اۋلالار، ورتالىق الاڭدار عانا ەمەس، پەريفەريالاردا جاڭا زاماناۋي بالالار الاڭدارىمەن تولىققانىن اتاپ وتۋدە.

سونداي-اق كەزدەسۋ بارىسىندا قالانىڭ قوعامدىق كەڭەسىنىڭ وكىلدەرى قالا تۇرعىندارىنىڭ اقىلى اۆتوتۇراقتارعا قاتىستى ۇشىراساتىن پروبلەمالىق ماسەلەلەردى دە اتادى. ماسەلەن، الماتىنىڭ كوپتەگەن اۆتواۋەسقويلارىن تولعاندىراتىن تۇراق ورىندارىنىڭ قاۋىپسىزدىگى. جۇرگىزۋشىلەر كولىكتەرىن اقىلى تۇراقتا قالدىرا وتىرىپ، تۇ­راق ەرە­جەلەرىن بۇزۋدىڭ داۋلى جاع­داي­­لارىنا، بولماسا جول وقي­عا­لارىنا سەنىمدى بولۋ ءۇشىن ولاردىڭ بەينەتىركەۋ جادىندا جازىلۋىن قالايدى. «ا-پاركينگ» جوباسىنىڭ جەتەكشىسى مارات پىرىنبەكوۆ اتاپ وتكەندەي، جوبا اياسىندا الاڭدىق تيپتەگى بارلىق قالالىق ساياباقتاردا بەينەكامەرالار ورناتىلعان، وندا كامەرا كورىنىسىن تۇراق ايماعىمەن شەكتەۋگە بولادى. الايدا، ەگەر تروتۋارلىق تيپتەگى تۇراقتاردا بەي­­نەتىركەۋ كامەرالارىن ورناتقان جاع­دايدا كامەرالاردىڭ كورۋ الا­ڭىنا قالالىقتاردىڭ جەكە ءومىرىنىڭ ۇلكەن سەكتورى ىلىگەدى. كىم، قايدا جانە ساعات قانشادا تۇراقتايدى، كىم قايدا بارادى، قاي كولىككە وتى­رادى سىندى جايتتار قۇقىق قور­عاۋشىلاردىڭ پىكىرلەرى بويىنشا ادامنىڭ جەكە ومىرىنە ارالاسۋ رەتىندە باعالانۋى مۇمكىن. ال وعان زاڭ بويىنشا قولسۇعىلماۋى ءتيىس. پىكىرتالاسقا قاتىسۋشىلار اتاپ وتكەندەي، بۇل ماسەلەنى شەشۋ مۇمكىندىگى قوعامدىق ورىندارداعى مەملەكەت سەرتيفيكاتتاعان «سەرگەك» جۇيەسىنىڭ اقىلدى كامەرالارىنىڭ سانىن ارتتىرۋمەن بايلانىستى بولىپ كەلمەك، الايدا بەينەباقىلاۋ ماسەلەسى مىندەتتى تۇردە شەشىلۋى ءتيىس.

سونداي-اق كەزدەسۋدە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا ارنالعان بارلىق تۇراق ورىندارىندا توقتاۋعا جانە كولىككە ءمىنىپ-تۇسۋگە ىڭعايلى جاع­دايلار بىردەي جاسالماعانى تۋرالى ماسەلە كوتەرىلدى. «ا-پاركينگ» وكىلدەرى قالالىق مۇگەدەكتەر قوعام­دارىنىڭ وكىلدەرىمەن بىرلەسىپ، جوبا كومانداسى «ينۆاتاكسي» اۆ­توكولىگىندە اقىلى اۆتوتۇراقتىڭ ەڭ تىعىز ايماقتارىمەن اينالىپ ءوتىپ، سول جەرلەردە ورىن العان ما­سە­لەلەردى انىقتاعانىن حابارلادى. قازىرگى ۋاقىتتا ەسكەرتۋلەر جول پوليتسياسىنىڭ كۇشىمەن بىر­­گە جويىلۋدا. اتاپ ايتقاندا، اقى­لى اۆتوتۇراق ايماقتارىندا مۇگەدەكتەرگە ارنالعان بەلگىلەر مەن جول بەلگىلەرىن سالۋ، سونداي-اق تۇراق ورىندارىنىڭ نىساندارىن وزگەرتۋ جانە جولاۋشىلاردى وتىرعىزۋ مەن ءتۇسىرۋ ايماقتارىن قايتا قۇرۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە.

كەزدەسۋ بارىسىندا «ا-پاركينگ» وكىلدەرى اۆتوماتتاندىرىلعان تۇراق كەڭىستىگىنىڭ ءارى قاراي دامۋى مەن ءساتتى جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن قالا مەن ونىڭ ۋاكىلەتتى ورگاندارىنىڭ تاراپىنان تۇرعىنداردىڭ مۇددەلەرىنە ساي كەلەتىن قولداۋشى شەشىمدەر قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. اتاپ ايتقاندا، ديف­فەرەنتسيالدى تولەم ءتاريفىن ەنگىزۋ جوسپارىندا تۇراق ەرەجەلەرىن پىسىقتاۋ، قوعامدىق كولىككە جاپپاي وتىرعىزۋ ورىندارىندا ء«ىلىپ اكەتەتىن» كوپ دەڭگەيلى پاركينگتەرگە جەر ۋچاسكەلەرىن ءبولۋ، زاڭسىز «كەۋدەشەلى تۇراقشىلارمەن» جانە «ا-پاركينگ» كامەرالارىنا تىركەۋدە نومىرلىك بەلگىلەرىن جاسىراتىن ايلاكەر جۇرگىزۋشىلەرمەن كۇرەس جۇرگىزۋ قاجەت. سونداي-اق مەكەن-جاي انىقتامالارىن الىپ تاستاۋ ماسەلەسى كوتەرىلدى، ونىڭ سالدارىنان قالا تۇرعىندارى ناقتى تۇراق ايماعىندا تۇرۋ فاكتىسىن راستاۋ مۇمكىندىگىنەن ايىرىلدى. بارلىق وسى ماسەلەلەر قوعامدىق كەڭەس پەن «ا-پاركينگ» جوباسى ماماندارىنىڭ قالالىق بيلىكپەن بىرلەسىپ وتكىزەتىن كەلەشەكتەگى كەزدەسۋلەرىنىڭ مانىنە اينالماق.

كەزدەسۋ سوڭىندا قوعامدىق كە­ڭەس وكىلدەرى جوبا باسشىلىعىنا «ا-پاركينگ» جوباسىنىڭ قىزمەتىن جاريالاپ جانە پروبلەمالىق ماسەلەلەردى ءتۇسىندىرىپ وتىرۋ ءۇشىن، حالىقپەن ودان ءارى جۇمىس ىستەۋ ماق­ساتىندا قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا تۇراقتى اقپاراتتىق جۇمىستارىن جۇرگىزۋ تۋرالى ءوتى­نىشىن ءبىلدىردى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەل ەرتەڭى – جالىندى جاستار

پرەزيدەنت • بۇگىن، 06:16

اۋىر اتلەتتەر كاتارعا اتتانادى

اۋىر اتلەتيكا • كەشە

كوپبالالىلارعا كومەك

ايماقتار • كەشە

كۇلكى كەرۋەنى № 22

رۋحانيات • كەشە

فاريزا اقىننىڭ ۇستازى

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار