ينابات
(بولعان وقيعا جەلىسىمەن)
گۇلدەستە بۇگىن الابوتەن مازاسىز. توقىما ستانوكتارى پويىزدىڭ ىشقىنا ورنىنان قوزعالىپ, كەيىن جەڭىل قالىپقا تۇسكەنى ءتارىزدى ساعاتتايىن سىرتىلمەن تولاسسىز جۇيتكۋدە. جۇيكەسىندە تىنىم جوق بويشاڭ ايەل كەمپىرقوساقتىڭ سان الۋان تۇستەرىن - اربا جىپتەردى بىردە جۇپتاپ, بىردە توبىمەن تەز-تەز جىبەرىپ الەك. «تەك ميىما زاقىم كەلمەسىن, ويسوققى بولىپ كەتەرمىن» دەگەن ويدان سەلك ەتە قالىپ, ىلە-شالا ء«يا اللام, بارلىق وي-سانام اقىلعا بايلانىپ, جۇرەككە سالماق تۇسىرمەسىن» دەپ كۇبىرلەدى. ءوزىنىڭ ءدال قازىرگى قيمىل-قارەكەتىن ءوزى پايىمداي الاتىنىن ءبىلۋ ءۇشىن سەرگەكتەنە ءتۇسىپ, اينالاسىن ءبىر شولىپ ءوتتى. قالىڭ ويدان شارشاعان شوق-شوق كىرپىگى لەزدە قايتادان تومەن ءتۇستى. فابريكادا جۇمىس ىستەگەنىنە ون ەكى جىلدان اسىپتى. قاسىنا جۇگىرىپ قۇربىسى ۇنزيلا كەلدى:
«گۇلدەستە, بۇگىن ەڭبەك ارداگەرلەرىن ماراپاتتايدى دەيدى. ساعان ۇلكەن سىيلىق بەرەتىن كورىنەدى». گۇلدەستە قىرىقتان مول اسقان شاعىندا تۇرمىس قۇرۋدىڭ تىم قاجەتتى دىلگىر زات ەكەنىن تۇسىنگەن كەزى. جاراتىلىسقا جاعاتىن مىقتى ماراپات سول بولار ەدى-اۋ!!!
...الىپ ۇشىپ سەنبى كۇنى تۇلكىباس ماڭىنداعى جالعىز باۋىرىنا اتتاندى. مۇندا ويتكەنى ينابات بار, الپىس ەكى تامىرى ءيىپ وسى قىزدى ۇزاق تۇردى قۇشاقتاپ. شەتىنەن ەڭبەكقور ءۇي ىشىندەگى جەتى بالانىڭ ءسۇت كەنجەسى تىپتەن قاعىلەز, الابوتەن سۇڭعىلا. ينابات اپكەسىنە سونشا مەيىرىم ارناپ, انتەك قانا جەڭىنەن تارتتى. سۇرعىلت كوكتى كورسەتىپ, ءبىر ك ۇلىمسىرەپ قويدى - ونىسى: جاۋىن توكسە دە, توبەگە كەتەيىك دەگەنى. ەكەۋارا ەڭ تۇسىنىكتى ەمەۋرىن. بەسىن اۋعان شاقتا ەكەۋى قىر اسىپ, ساڭىراۋقۇلاق تەرۋگە تاۋعا شىقتى. «اۋ, گۇلدەستەمىسىڭ, قاراعىم, وتكەندە ايتقانىم ويىڭدا ءجۇر مە؟ سوقىر بولسام دا, قۇداي كوزدى كوكىرەگىمە جاراتقان, كىمگە كىم لايىقتى جۇپ بولارىن ءبىلىپ وتىرام. اناۋ تولىقبايدىڭ كوكسەگەنىنە ايتتىم سەن تۋرالى, ءوزى ون قولى ويماق, دانەكەرشى, اۋىلدىڭ بۇكىل كولىگىن دە سول جوندەيدى» - كورشى شالدىڭ اۋلادان شىعا بەرىستە كورىپ قالىپ ايتقان اڭگىمەسى بويىنا قانات بىتىرگەندەي شۋ ەتىپ ۇشا جونەلدى. ۇيالعانى دا بار.
«قاراشى, ءداۋ ماما, بۇلتتار دا دوپ سياقتى دومالايدى ەكەن!» - ينابات شىنىندا دا شومەلەدەي بوپ تۋ سىرتىنان ەتەككە جوڭكىلگەن, تۇماننان تۇيىلگەن تۇيدەك-تۇيدەك بۇلتتارعا قاراپ ءماز. بويىنا بىردەن زورايىپ ۇرەي كىرگەن ايەل يناباتتى تاس قىپ باۋىرىنا قىستى. ەكى سەبەتكە تولى ساڭىراۋقۇلاققا ۇركە قاراپ وتىرىپ, قويۋ تۇماندا جاردەمشى بولار تەلەفونىن تاستاپ كەتكەنىنە وكىندى. قاي جوتادان ءتۇسىپ, قاي بەلەستىڭ بەتكەيىندە ەكەنىن تۇيسىكپەن بولجاعىسى كەلدى. ىمىرت ۇيىرىلگەن. «ايتپاقشى, كۇنشىعىسقا قاراپ تۇرساڭ, ارقا تۇسىڭ - باتىس, وڭ قولىڭ - وڭتۇستىك, سول قولىڭ - سولتۇستىك. قاي جەردە دە - كومپاس» -ينابات مۇنىڭ ويىن اڭعارعانداي اڭقىلداپ, مۇعالىمنەن ۇيرەنگەنىن ايتىپ وتىر, ازىرشە الاڭسىز قالىپتا. تەك قاتتى توڭعانىن ءبىلدىرىپ, اپكەسىنىڭ قىمتاپ وراعان كۇيىندە بۇرىسە ءتۇستى. ەندى ايەلدىڭ ۇستىندە تەك جەڭىل جەيدەسى قالدى. كۇرتەشەسى, شارفى, ش ۇلىعىنا دەيىن قالاقتاي كىشكەنەگە جاپسىرىپ جاتىر. اۋزىندا ءبىر ءسوز - ء«يا, جاراتۋشىم, جارىلقا, اداستىرما, قۇتقارا گور بالاپانىمدى!!!» ساناسى سان-ساققا كەتتى, «جاي وتىرمايىق, جان بوپەم, ساناماق وينايىقشى» - سەرگەك وتىرۋعا ۇندەگەنى السىزدەۋ, بالكىم, سەنىمسىز شىقتى. سويتسە دە ەلگەزەك كىشكەنە قىز لەزدە ءىلىپ اكەتتى: ء«بىر دەگەنىم-بىلەۋ, ەكى دەگەنىم-ەگەۋ, ءۇش دەگەنىم-ۇسكى, ءتورت دەگەنىم - توستىك, بەس دەگەنىم - بەسىك, التى دەگەنىم - اسىق, جەتى دەگەنىم-جەلكە, سەگىز دەگەنىم - سەركە, توعىز دەگەنىم - تورقا, ون دەگەنىم-ويماق, ون ءبىر - قارا جۇمباق». قا-را-ا جۇم-با-ا-اق... نەگە ەكەنى بەلگىسىز, سوڭعى ءسوزدى سوزا قايتالادى. ءسويتتى دە قارشاداي قىز وزىنەن-ءوزى «قورىقپايمىن عوي»-دەدى سىبىرلاپ. سەلك ەتىپ ويانعان ايەل وڭ قابىرعاسىنداعى تيتتەي ءتىرى جاننىڭ ۇيقى اراسىنداعى ساندىراعىن ەستىدى: «مەنىڭ اكەشىمنىڭ اتىن نۇرقانات دەپ, ال ۇلكەن اعامدى نۇرجانات دەپ ماعان ۇقساتىپ قويىپتى ءيا؟». جاسى ۇلكەندەردى وزىنەن كەيىن قويعان قاتەسىن ۇزدىك ءبۇلدىرشىن ءبىرىنشى رەت بىلگەن جوق. تالىقسىپ بارىپ شىققان تاعى ءبىر ءسوزى ءولى تىنىشتىقتى بۇزدى: ء«داۋ ماماما بالا بەرە گور» - بۇل ءتورت جاسىنان بەرى ءتۇن بالاسىندا كۇبىرلەيتىن جالعىز دۇعاسى ەدى...
قۇشاقتاسىپ وتىرعان قوس مۇڭلىققا ۇزاق نوسەردەن سوڭ اسپان-شاتىر, جەر-توسەنىش كەيىپتە. كەنەت قالىڭ تۇنەكتى شۇعىلا جارىق شايىپ وتكەندەي بولدى: كىشكەنە الاقاندا ءبىر ءتۇپ بايشەشەك سولماعان كۇيى اعاراڭداپ كورىندى...
قارلىعاش يسينا
