– قازاق ساتيراسىنىڭ بار-جوعىن تۇگەندەگەندە, پامفلەت, ەپيگرامما, فەلەتون سىندى جاۋىنگەر جانرلار ساپتان شىعىپ قالعانداي اسەر قالدىرادى. مۇنىڭ سەبەبى نەدە؟ الدە ولارعا قاجەتتىلىك جوق پا؟
مىڭباي ءراش:
– ونىڭ باستى سەبەبى, مەنىڭشە, «كوڭىلگە كەلەدى-اۋ» دەپ سىناۋعا ءداتى بارماي سەلقوستىق تانىتۋ, ياعني «تەك جۇرسەڭ, توق جۇرەسىڭ» دەگەنگە سايادى. سوندىقتان دا قازىر ەپيگرامما, فەلەتون جازاتىندار جوقتىڭ قاسى. وسپانحان جازۋشى ەدى, ول كەتتى. ۇمبەتباي جازۋشى ەدى, ول كەتتى. ءوز باسىم رەتى كەلسە, كەي-كەيدە جازامىن.
1956 جىلى عابيت مۇسىرەپوۆ اشقان «ارا-شمەل» جۋرنالىندا قىزمەت ەتتىم. سوندا ءبىز فەلەتونمەن سىناعان مينيستر ورنىنان ۇشىپ تۇسەتىن. ونىڭ ءىسى پارتيا بيۋروسىندا قارالىپ, ۇلكەن داۋ بولاتىن. سىنعا كوزقاراس مىقتى ەدى. قازىر ەشكىم گازەت-جۋرنال وقىمايدى. وسى سەلقوستىقتىڭ سالدارىنان ساتيريكتەر دە ءۇنسىز.
Nur Otan حالىقتىق پارتيا عوي, حالىقتىڭ پارتياسى وسى قاعىلەز ءارى سەرگەك جانرلاردى ءوز قاناتىنىڭ استىنا الاتىن بولسا, بۇل جانرلار جاڭاشا مازمۇندا جەتىلىپ, قوعامداعى كەم-كەتىكتى تۇزەۋدە پارتيانىڭ كومەكشىسىنە اينالار ەدى.
عابباس قابىش ۇلى:
– سەبەبى قازىرگى قوعامىمىزدىڭ بۇلاردى كەرەك ەتپەۋىندە. «تاۋەلسىزدىك دەگەنىمىز – كەڭەس ءداۋىرىن جامانداۋ», دەپ بىلەتىن شيكى سەزىمدىلەر ول كەزەڭدەگى «سىن تۇزەلمەي, ءمىن تۇزەلمەيدى» دەگەن رەسمي ۇستانىمدى جوققا شىعاردى. سىن سەمسەرىنىڭ – فەلەتوننىڭ اتىن ءوشىردى. كەڭەستىك ءباسپاسوزدىڭ بۇل قۇرالى زاڭمەن قورعالاتىن. مىسالى, «ارا-شمەل» جۋرنالىندا باس رەداكتور بولعان جىلدارىمدا ءبىزدىڭ فەلەتوندارىمىزدىڭ «ازۋىن ايعا بىلەگەن» كەيىپكەرلەرى پارتيانىڭ ورتالىق كوميتەتىنە ۇستىمىزدەن ارىز ايتىپ, «سونشاما كىنالى ەمەستىكتەرىن» ايتىپ شاعىناتىن. قايسىسىنىڭ بولسىن ارىزى جەرگىلىكتى حالىقتىق, پارتيالىق باقىلاۋ كوميتەتتەرىنە تەكسەرۋگە جىبەرىلەتىن. ولار شىندىقتى شامالاي الماسا, رەداكتسيا ورتالىق كوميتەت قۇزىرىنداعى پارتيالىق كوميسسيانىڭ تورەلىگىنە جۇگىنەتىن. ءسويتىپ اقيقاتتى مويىنداعىسى جوق سۋقيتتەر قاتاڭ جازالانىپ جاتتى. «تاقتارىنان» ايىرىلعان «مىقتىلاردىڭ» اراسىندا ۇجىمشار-كەڭشار, اۋدان, وبلىس باسشىلارى دا, مينيسترلەر دە بولدى.
زامان وزگەردى. اقيقاتتى جاقتاۋشى دەرەكتى فەلەتون «ەسكى جۇيەمەن» بىرگە كەتە باردى. قوعامعا بىردەن-ءبىر پايدالى اشىق سىندى قولداۋشى كوميتەتتەر مەن كوميسسيالاردىڭ ورىندارىن اكىمدەر مەن مينيسترلەر باستى. بۇرىنعى ەكپىنىمەن فەلەتون جازعان ءۇش ساتيريك (الماتى, ماڭعىستاۋ, شىمكەنت وبلىستارىندا) اكىمدەردىڭ ديىرمەندەرىنە تۇسە جازداپ, دوس-جولداستارىنىڭ اراشالاۋىمەن ارەڭ-ارەڭ باس ساۋعالادى. سونى كورگەن, ەستىگەن فەلەتونشىلارىمىز: «سەن تيمەسەڭ, مەن تيمەن, بادىراقكوز», دەپ تىندى.
كوپەن امىربەك:
– قالامگەرلەر قاۋىمىنىڭ شىعارمالارى باۋ-باقشاعا ۇقساسا, سىنشى-سىقاقشىلار باعبان سياقتى. باعباننىڭ اتقاراتىن جۇمىسى نە؟ ارام ءشوبىن جۇلادى, تازالايدى, ءبىرلى-جارىم قيسىق وسكەن بۇتاقتاردى قىرقىپ وتىرادى, ۋاقتىلى سۋارادى, ءتۇبىن قوپسىتىپ, باپتايدى. قۇرت-قۇمىرسقا ورمەلەپ شىعىپ جەمىستەرىن جەپ قويماس ءۇشىن سول اعاشتىڭ دىڭگەگىن كوكتەمدە اكتەپ قويادى. مۇنىڭ ءبارى سىرت كوزگە ۇساق-تۇيەك كورىنگەنىمەن, قىرۋار جۇمىس. كەشەگى اسقار توقماعامبەتوۆ, شونا سماحان ۇلى, وسپانحان اۋباكىروۆ, سەيىت كەنجەاحمەت ۇلى, قاجىتاي ءىلياس ۇلىنىڭ كەزىندە بارلىق سىقاقشى باعبان سياقتى ادەبيەتتىڭ باۋ-باقشاسىنان شىقپايتىن. ارتىق-تىرتىقتارىن ج ۇلىپ تاستاپ وتىراتىن. مىسالى, ءبىر عانا شونا سماحان ۇلىن تىلگە تيەك ەتەيىكشى. سول زامانداعى اتاقتى جازۋشى حامزا ەسەنجانوۆ «اق جايىق» اتتى ءۇش تومدىق كىتاپ جازدى. سول شىعارمانىڭ سانىنان گورى ساپاسىنان كۇدىكتەنگەن شونا اعامىز مىناداي ەپيگرامما ارنادى. ء«بىرىنشى كىتاپ – اق جايىق. ەكىنشى كىتاپ – اق جايىق. ءۇشىنشى كىتاپ – اق جايىق. جايىققا جايىق قوسىلىپ, سۋعا كەتىپ قالمايىق» نەمەسە «ۆالس كورولى» اتانعان ءشامشى قالداياقوۆتىڭ اتاق-داڭقى شارىقتاپ شىعا باستاعاندا جاناشىرلىقپەن ەكى اۋىز ەپيگرامما ارنادى. «ومىردە ەكى ءشامشى بار. بىرىنەن جاقسى ءان شىعار. ءبىرى اراقتى قامشىلار. ودان قانداي ءمان شىعار؟» ەشكىم رەنجىگەن جوق. نەگە رەنجىسىن, شىندىق قوي. بەتىنە ايتقاننىڭ ايىبى جوق. قازاق ادەبيەتىندە ەپيگرامما جازۋدىڭ ەڭ سوڭعى تۇياعى جاراسقان ءابدىراش ۇلى بولدى. شيرەك عاسىرداي جازعان پاروديا, ەپيگراممالارىمدى جيناقتاپ, «پا, شىركىن, پاروديا» دەگەن ءبىر تومدىق شىعاردىم دا, مەن دە توقتادىم. نەگە؟ سىنعا قۇلاق اسىپ جاتقان كىم بار؟ تۇزەلەيىن, تۇزەتەيىن دەمەيدى. ال پامفلەتتىڭ كورىن قازىپ, ونى باياعىدا جەرلەپ قويعانبىز. الەمدە بولىپ جاتقان ادام شوشيتىن وقيعالار دايىن پامفلەت قوي. سولاردان الىپ سويىپ سالىپ پامفلەت جازسا, بۇگىنگى جاستارعا ءتالىم-تاربيەسى كۇشتى بولار ەدى. جات ەلدىڭ جات قىلىقتارىنان جيرەندىرەتىن ساتيرالىق جانردىڭ وزىق ءتۇرى وسى پامفلەت. بۇگىنگى نارىق زامانىندا ەپيگرامما, پاروديا, فەلەتون سياقتى جانرلاردى جانداندىرۋ ءۇشىن اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى گازەتتەردە بايقاۋ وتكىزىپ تۇرۋى كەرەك. سوندا عانا ونىڭ ماڭدايى جارقىرايدى ءارى قوعامدا قوزعالىس تۋعىزادى.
تولىمبەك الىمبەك:
– ءيا, ول راس. قازاق ساتيراسىندا قازىر پامفلەت, ەپيگرامما, فەلەتون جوق. بۇرىن استارلاپ, وسى جانرعا سالىپ, پامفلەت جازاتىن. بۇگىندە استارلاۋ دەگەنىڭىز ۇمىت قالعان سوڭ, ول جانر دا جوعالدى. ول ساياسي جانرعا ەشكىمنىڭ دە بارا بەرگىسى كەلمەيدى. ول جانردىڭ مىندەتىن بۇگىندە جۋرناليستيكانىڭ باسقا جانرلارى اتقارىپ ءجۇر. وسى كۇنى استارلاۋ, مەڭزەۋ دەگەندەر ۇمىتىلعان. وسى باعىتتاعى باسقا جانرلار سول پامفلەتتەردىڭ مىندەتىن اتقارىپ جاتىر. «ارا» دەگەن جۋرنال شىعاتىن. وندا فەلەتوندار جاريالاناتىن, ونى تەكسەرەتىن وبلىستىق پارتيا كوميتەتى, اتقارۋ كوميتەتتەرى مەن مينيسترلىكتەر جاۋاپ بەرەتىن. «ارا» دا جابىلدى, ءبارى ۇمىتىلدى. قالتاي مۇحامەدجانوۆتىڭ «ارا» جابىلعانى – قازاقتىڭ قارا جامىلعانى» دەگەن قاناتتى ءسوزى بار ەدى. سول ءسوز بۇگىنگە ءدال كەلىپ تۇر.
مۇحتار شەرىم:
– جيىرماسىنشى عاسىردا ساتيرا جانرلارىنا جان ءبىتىپ, كەرەك دەسەڭىز عاسىر اياعىندا تۇرلەنىپ, شارىقتاۋ شەگىنە جەتتى. اسىرەسە فەلەتون. «ەگەمەن قازاقستاندا» بەلگىلى فەلەتونشى نۋري مۋفتاح وسى جانردى ەرتتەپ ءمىنىپ الدى. ول جازعان فەلەتونداردىڭ تاقىرىبى دا سۇمدىق ەدى, وبكوم حاتشىلارىنىڭ ءوزىن سىلكىلەپ, تاۋبەسىنە كەلتىرىپ قوياتىن. ءوزىم دە «وڭتۇستىق قازاقستان» گازەتىنىڭ سىن-سىقاق ءبولىمى «قاقپاندى» قاقىراتتىم. ءار جۇما سايىن فەلەتوندارىم بۇرقىراپ شىعىپ جاتاتىن. اۋدان حاتشىلارى «قاقپاننان» يمەنىپ, ءيىلىپ جاتۋشى ەدى. ول كەزدە سىنعا ۇشىراعان مەكەمە باسشىلارى قىزمەتتەرىمەن قيماي قوشتاسىپ, كەرەك دەسەڭىز سوتتالىپ تا كەتەتىن. سونداي ءبىر زامان ەدى. گازەتتەردىڭ پارمەنى كۇشتى بولاتىن. «الاقانىم قىشي بەرەدى» سەكىلدى فەلەتوندارىم ءۇشىن سوتقا دا شاقىرىلعانمىن. قازىر شە؟ قازىر ساتيرا جانرلارىنىڭ پارمەنى قۇردىمعا كەتتى. باستىقتىڭ بىلىعىن سىناساڭ, ول ءوسىپ كەتەدى, ول ازداي استاناعا كوشىپ كەتەدى. قيعىلىق سالىپ, مورالدىق شىعىن تولەتتىرۋگە ۇيرەنىپ العاندار دا بار.
سوندىقتان شارتتى فەلەتوننىڭ ءداۋىرى كەلدى عوي دەيمىن.
قاناعات ابىلقايىر:
– مەنىڭشە, سوڭعى 5, 10 جىلدا بارلىق جانر وزگەرىسكە ۇشىرادى. قازىر باستى نازاردا – فورما. ەگەر ءسىز فورماسىن تاۋىپ جازا الساڭىز, ونى قالىڭ جۇرت «مىناۋ مىنا جانرعا جاتادى ەكەن» دەپ اجىراتىپ جاتپاستان قىزىعا وقيدى. فورماسىن تاپقان تۋىندىڭىزدىڭ ىشىندە پامفلەتتىڭ دە, ەپيگرامما, فەلەتوننىڭ دا تالابىنا جاۋاپ بەرە الاتىن ەلەمەنتتەر ءجۇرۋى ابدەن مۇمكىن. سوندىقتان ونى جانر جوعالدى دەگەننەن گورى جاڭا باعىتقا كوشتى دەپ ايتقان ءجون بولار.
– حاكىم اباي «جىگىتتەر, ويىن – ارزان, كۇلكى – قىمبات» دەيدى. وسى قىمبات كۇلكىنىڭ قۇنى كەتىپ, ساتيرانى بيىك ونەر دەڭگەيىنەن ءتۇسىرىپ العان جوقپىز با؟
مىڭباي ءراش:
– ساتيرا ءوز بيىگىنەن ءتۇستى. ساحنالىق ساتيرادا جۇرگەندەر وسپانحان, ۇمبەتباي, شونا, عابباس, كوپەننىڭ شىعارمالارىن قولدانبايدى. ءوز ماتىندەرىن وزدەرى جازىپ, نە ولەڭگە كەلمەيتىن, نە فەلەتونعا كەلمەيتىن سىقاقسىماقتارىن حالىققا ۇسىنىپ ءجۇر. ساحناعا ايەلدىڭ كويلەگىن كيىپ شىققانعا ءبىزدىڭ حالىق كۇلەدى. بۇگىنگى قوعامنىڭ ساتيرا تۋرالى تۇسىنىگىن وسى ساحناداعى «ساتيريكتەر» قالىپتاستىرۋدا. ساتيرانىڭ ەسىگى ايقارا اشىق بولعان سوڭ كىم كورىنگەن كىرىپ-شىعىپ ءجۇر.
عابباس قابىش ۇلى:
– ءيا, ارزانداتىپ جىبەردىك. بۇل «وزگەرىس» بارشامىزدى قۋانتا, سەرپىلتە كەلگەن «تاماشانىڭ» ءۇشىنشى جىلىندا باستالدى. ۇلكەن-كىشى ءازىل-سىقاقشىلارىمىز جۇمىلا كىرىسىپ, بۇرىنعى اڭگىمە-ولەڭدەرىن ساحناعا لايىقتاپ بەرىپ, جاڭا شىعارمالارىن دا ۇسىنىپ ءماز-مەيرام بولىپ جۇرگەنبىز. جازۋشىلار وداعىنىڭ ساتيرا سەكتسياسى تەاتر جەتەكشىلەرىمەن ءتىل تابىسىپ, جەر-جەردەن تۇسە باستاعان ساتيرالىق دۇنيەلەردى قاراپ, كۇلكىسىن كۇشەيتىپ بەرەتىن بولدى. ماجىلىسىمىزگە تەاتر باسشىلارىنىڭ ءبىرى قاتىساتىن. ارادا ەكى جىل وتە بەرە ءبىر كۇنى سەكتسيانىڭ مۇشەسى, «تاماشانىڭ» ەڭ بەلسەندى اۆتورى جاراسقان ابدىراشەۆ ءازىل-سىقاق جايىن اڭگىمەلەپ وتىرعانىمىزدا, «تاماشا» مەنى «شارشاتپاۋدى» ويلادى ما, جازىپ بەرگەندەرىم ۇستەلدەرىنىڭ سۋىرماسىندا جاتىپ قالاتىن بولدى», دەدى. ودان كەيىن دە ساتيريكتەرىمىزدىڭ ەكەۋى سونداي «جاڭالىق» ايتتى. سەكتسيا ماجىلىسىنە تەاتر وكىلى كەلمەيتىن بولدى. تاڭدانىس بىلدىرە جازعان حاتىمىز جاۋاپسىز قالدى. تۇسىنە المادىق. ارا-قاتىناسىمىز تىيىلدى. سودان باستاپ تەاتر ساحناسى قالجاسى ارزان قالجىڭعا «كەنەلدى».
كوپەن امىربەك:
– باۋىرجان مومىش ۇلى «كۇلكىنىڭ جەڭبەيتىن جاۋى جوق» دەدى. مارك تۆەن «ادام بالاسىنىڭ شىن مانىندە ءوتىمدى ءبىر قارۋى بار. ول – كۇلكى» دەپ باعا بەرگەن. وسپانحان اۋباكىروۆ «شىن كۇلكى اردان بيىك, شىڭ ءبىر ونەر. اينالايىن, جىرق-جىرق ەتپەي شىن كۇلە كور», دەدى. اقىندارىمىز كۇلكىنىڭ قادىر-قاسيەتىن ولەڭمەن ورنەكتەگەن. «كۇلكى كورەم كوگىلدىر كۇن بەتىنەن, كۇلكى كورەم اسپاننان, جەر بەتىنەن. كۇلكى, كۇلكى جان-جاعىم تولعان كۇلكى. كۇلكىمەنەن جەر بەتى تەربەتىلگەن». مىنە, اۋزى دۋالى اتا-بابالاردىڭ ارتىنا قالدىرعان وسيەتناماسى. ءمولدىر. تازا. پاك. راسىندا دا ءبىز كۇلكىنى ارزانداتىپ الدىق. عابباس قابىش ۇلى كوكەمىز ءبىر كىتابىنىڭ اتىن «كىمگە كۇلەمىز؟» دەپ قويعان. شىنىندا كىمگە كۇلەمىز؟ نە بولسا سوعان كۇلەتىن بولدىق. اتاقتى رەسەي ءارتىسى يۋري نيكۋليننىڭ ءازىل-سىقاق كەشىن ەكى ساعات كورگەن تۇرىكتىڭ اتاقتى ازىلكەشى ءازيز نەسين ەش ەزۋ تارتپاپتى. سونىڭ سەبەبىن سۇراعان قالتاي مۇحامەدجانوۆقا ء«سىزدىڭ ەلىڭىز ۇساق-تۇيەككە كۇلەتىن باقىتتى ەل ەكەن. ءبىز ءالى ونداي دارەجەگە جەتكەن جوقپىز», دەپ جاۋاپ بەرىپتى. كەكەتكەن عوي. ساتيرامىزدىڭ ونى ساعىزشا سوزىپ, كوجە-قاتىققا اينالدىرىپ جۇرگەن ارتىستەر مەن كودي-سوديگە ءماز بولاتىن كورەرمەندەردىڭ جەتەگىندە كەتكەنىنە جەر شۇقيسىڭ. «كىمنىڭ كۇلكىسى باسىم بولسا, سونىڭ مىسى باسىم», دەيدى عۇلامالار. سايقىمازاق ساتيرا كىمدى تاربيەلەپ وڭدىرادى؟ كەرىسىنشە, ولار قوعامدىق ماسەلەلەردى قوپارا كوتەرىپ, الەۋمەتتىك ءمانى بار ازىلدەر ايتسا, كورەرمەننىڭ كوزىن اشىپ, ءتالىم-تاربيە بەرۋدىڭ كوكەسى سول عوي.
تولىمبەك الىمبەك:
– ءيا, ءبىز نە بولسا سوعان كۇلەتىن جىرتاقاي, كۇلەگەش حالىق بولىپ بارامىز. وعان كىنالى سانسىز ساتيرالىق تەاترلار. ولاردىڭ كوپ اشىلۋى قازاق كۇلكىسىنىڭ بەدەلىن تىم ارزانداتىپ بارادى. ساۋساق قيمىلداتسا دا ىرجالاڭداپ كۇلە بەرەمىز. وعان ستسەناري جازاتىندار دا ساتيريكتەر ەمەس, جولدان قوسىلعان جىرتاقاي كۇلەگەشتەر, ارتىستەردىڭ وزدەرى. ەكى ءسوزدىڭ باسىن قوسىپ جازا المايتىندار كوپ سەريالى, بىتپەيتىن كۇلكىلى ستسەناريلەر جازادى. جازادى دەيمىن-اۋ, ولار جازبايدى دا. ساحناعا بىردەن شىعارادى. سوسىن ول بىتپەيدى, نۇكتە قويا الماي اۋرەگە تۇسەدى دە, كوپ سەريالى كۇلكى جارمەڭكەسىنە اينالدىرىپ جىبەرەدى. ال تاجىريبەلى ساتيريكتەر ونىڭ بىتەتىن, اياقتالاتىن جەرىن بىلەدى. سوندىقتان ولار نۇكتە دە قويا الادى.
مۇحتار شەرىم:
– ول راس, شىڭعىرىپ تۇرعان شىندىق. كۇلكى ارزان, بيلەت قىمبات زامان كەلدى. ءازىل-سىقاق تەاترلارى ارزان كۇلكىمەن كورەرمەندەرىن الداپ, بيلەتتەرىن قىمباتتاتتى.ساحنادا تالتايىپ تۇرسا دا, ءبىرىن-ءبىرى ۇرسا دا, شاشىنان ۇستاپ جۇلسا دا تىرقىلداي كۇلەتىندەر كوبەيدى. ويلى, الەۋمەتتىك سالماعى بار ساتيراعا جاستار كۇلمەيدى دە. ولارعا ىرجاقاي, تىرجاقاي دۇنيەلەر كەرەك. ال باسىلىمداردا جاريالانىپ جاتقان ساتيرالاردى وقىعىڭ دا كەلمەيدى. ونىڭ جازعانى نە ساتيرا, نە قاتيرا ەكەنىن بىلمەي دال بولامىز, ليريكالىق اڭگىمەنىڭ دەڭگەيىنە دە جەتپەي جاتادى. بىراق وسىلاي دەسەك تە, ساتيرا «قايتىس بولىپ كەتتى, كۇنى ەرتەڭ جەرلەپ, جانازاسىن شىعارامىز» دەگەن ويدان اۋلاقپىز.
قاناعات ابىلقايىر:
– ەلىمىزدە كۇلكى تەاترلارى كوبەيگەندە باسەكە كۇشەيەدى, كۇلكىنىڭ ساپاسى ارتادى دەگەن وي بولىپ ەدى. وكىنىشكە قاراي ولار ءبىر-بىرىنەن قارا ءۇزىپ كەتە المادى, ءتۇرلى فورمادا ءبىر-ءبىرىن قايتالاۋدان اسا الماي ءجۇر. ودان قالسا كوبى شەتەلدەردەن ۇرلايدى, ونىڭ ءوزىن قازاق تابيعاتىنا ساي ەتىپ بەرە الماي, حالىقتى شارشاتتى. ەڭ وكىنىشتىسى, حالىقتى قىتىقتاپ كۇلدىرۋگە بيلىك ءوزى ارالاسىپ وتىر. تەلە-راديودا ارزان كۇلكى تىم كوبەيىپ كەتتى. بۇل جاقسى ەمەس.
– كوركەم پروزادا حالىقتىڭ قالىڭ ورتاسىنان قايناپ شىققان ساتيرالىق وبرازدار نەگە ازايىپ بارادى؟ سىزدەردىڭ شىعارمالارىڭىزدا بەيىمبەتتىڭ مىرقىمبايى, ءابدىجامىلدىڭ سۋدىر احمەتى سەكىلدى كەيىپكەرلەر بار ما؟ ساتيراعا ومىرشەڭ تيپتىك وبرازدار, جيىنتىق بەينەلەر الىپ كەلە الدىڭىزدار ما؟
مىڭباي ءراش:
– بەيىمبەتتىڭ شىعارمالارىندا كەزدەسەتىن كەرەمەت وبرازدار بۇگىنگى قازاق قالامگەرلەرىنىڭ قالامىنا ىلىنبەي ءجۇر. راحمەتوللا رايىمقۇلوۆتىڭ جاساعان ساتيرالىق وبرازدارى دا ءالى كۇنگە دەيىن ويىمدا. ونداي كەسەك وبرازداردىڭ جوقتىعى جازۋشىلاردىڭ جايباسارلىعىنان دەپ بىلەمىن.
ءوز باسىما كەلسەم, كەزىندە قازاق كادرلارىن نىعايتۋدا ءبىراز تيپتىك وبرازدار جاسادىم. سۋىلداق, مۇرجامۇرىن سىندى بەينەلەردىڭ پروتوتيپتەرى بار. ماسەلەن, «قازاقفيلمدە» پياستولوۆ دەگەن باسشى ەسەنبەرليننەن باستاپ بارلىق قازاق زيالىلارىن قىزمەتتەن قۋدالادى. سوندا عابيت مۇسىرەپوۆ ماعان ستۋدياعا بارىپ, تەكسەرۋدى تاپسىردى. مەن ءىستىڭ انىق-قانىعىنا كوزىم جەتكەن سوڭ «قاراڭعىدا قىزويناق» دەگەن فەلەتون جازدىم.
عابباس قابىش ۇلى:
– مەندە ات قويىپ, مەنشىكتەپ العان بەينە-كەيىپكەر جوق. سونى قالاي دا ەسكەرمەپپىن. ءاۋ باستا «دۇعاي شۇعايىش» دەگەنىم بولىپ ەدى, قاشان, قايدا قالعانىن بىلمەيمىن.
كوپەن امىربەك:
– وسپانحان ۇستازىم ءوز زامانىنىڭ مىرقىمبايلارىن وزىنشە اتادى. ونىڭ ءپاشتۋان, بودەن, زىم-زياسى, شونا سماحان ۇلىنىڭ تەلپەكبايى تيپتىك بەينەگە اينالدى. ءارتۇرلى بولعانىمەن, نىساناسى بىرەۋ. ياعني, توڭمويىندار مەن توپاستار. باسقاسى باسقا, شونا سماحان ۇلىنىڭ ءوزى ومىردەگى «گەروي» بوپ ءوتتى. كۇن جەگەن كويلەك سەكىلدى اجارى كەتىپ, سەتىنەي باستاعان انا ءتىلىمىز ءۇشىن اشىق ايقاسقا شىقتى. قورىقپايتىن. سەسكەنبەيتىن. كەز كەلگەن جەردە ۇگىت-ناسيحاتىن جۇرگىزە بەرەتىن. ءبىز شونا اعامىزدىڭ قاسىندا ءجىپ ەسە المادىق. بىراق, ناقتى فاكتىگە قۇرىلعان فەلەتونداردى كوپ جازدىم. مەنىڭ نەگىزگى كەيىپكەرلەرىم – ءناپي مەن تايپاق. ءبىزدىڭ سول ءناپي, تايپاقتارىمىز اسقار توقماعامبەتوۆ, وسپانحان اۋباكىروۆ, شونا سماحان ۇلى كەيىپكەرلەرىنىڭ جانىندا ءجىپ ەسە المادى.
تولىمبەك الىمبەك:
– نەگە جوق؟ بار. وس-اعاڭنىڭ كاۋىكبايى, ساۋىكبايى,, كوديى, ءسوديى – ءبارى دە تيپتىك وبرازدار. مەندە دە بار – تىمپي, تاعى باسقالار. قازىر تەك ولەڭگە كوشكەن سوڭ تيپتىك وبرازدار جوق بوپ كەتتى. ايتپەسە پروزا جازىپ جۇرگەندە, ولار بار ەدى. قازاق ساتيراسىنا الىپ كەلگەن تيپتىك وبرازىم جوق دەسە دە بولادى. سوڭعى كەزدە مەن تەك ساتيرالىق ولەڭدەر عانا جازاتىن بوپ كەتتىم. ول ولەڭدەردە تيپتىك وبرازدار جوق. ء«لام-ميم» دەپ اتالاتىن جيناعىمدا تىمپي دەگەن تۇراقتى كەيىپكەرىم بار. ول بىراق تيپتىك وبراز ەمەس.
مۇحتار شەرىم:
– قازىر ساتيرالىق رومان جازىلمايدى. جازىلسا دا, ونى ەشكىم وقي قويماس. بۇگىندە وقىرمان قىسقالىقتى, نۇسقالىقتى ۇناتادى. مەنىڭ ەرتەرەكتە باستالعان مىجبان-تىجباندارىم ءار ازىلدەرىمدە ءار قىرىنان كورىنىپ جاتادى. بەرتىن كەلە كەيىپكەرلەرىمنىڭ اتىن «مەن مۇندالاتىپ» قويۋدى دوعاردىم. ويلى وقىرمان ونسىز دا «ە, مىناۋ مىجبان عوي!» دەپ جازباي تانىپ جاتادى. ازىلدەرىمدە وبرازعا كوڭىلدى كوپ بولەمىن. كەيىپكەرلەرىم كەيدە كوڭىلدى, كەيدە مۇڭدى. الەۋمەتتىك سالماعى بار تاقىرىپتاردى جىلىكتەي مۇجىگەندى جاقسى كورەمىن.
قاناعات ابىلقايىر:
– مەن تاۋەلسىز ەلدەگى ءوزىم كورە العان بارلىق كەم-كەتىكتى ساتيراعا سىيعىزۋعا تىرىسىپ ءجۇرمىن. ونىڭ ىشىندە اۋىل اكىمى دە, قاراپايىم ادام دا, شەنەۋنىك تە, ولار ارالاسقان قوعامداعى كەلەڭسىز ءىس-ارەكەتتەر دە بار. ال ول قانشالىقتى شىنايى شىقتى, نىساناعا ءدال ءتيدى مە؟ وعان ۋاقىت پەن وقىرمان قازىلىق ەتەر. بىراق, اتەكەم سياقتى ءالى كۇنگە ماڭىزىن جويماعان كەيىپكەرىم تۋا قويعان جوق. بىلتىر «قايىرشىنىڭ ميللياردەر دوسى» دەگەن حيكايات جازدىم. سونداعى قايىرشى ءبىزدىڭ جيىنتىق وبرازىمىز بولار-اۋ...
– قازاق ساتيراسىندا ءداستۇر جالعاستىعى بار ما؟ وسپانحان قالامى كىمدەردىڭ قولىندا؟
مىڭباي ءراش:
– بۇل تۋرالى وقىرمانداردان سۇراۋ كەرەك. ءتۇرلى شەنەۋنىكتەر, قۇلقىنى كەڭ جۇتقىشتار, قوعامداعى كەلەڭسىزدىكتەر, ادىلەتسىزدىكتەر تۋرالى ولەڭمەن دە, قارا سوزبەن دە كوپ جازدىم. ادەبيەتشى-عالىم گۇلجاھان وردا شىعارماشىلىعىم حاقىندا جازىپ تۇرادى. ت.قوجەكەەۆ تە ساتيريكتەرگە باعا بەرىپ جۇرەتىن. قازىر ساتيرا تۋرالى, ساتيرالىق شىعارمالار تۋرالى دا ەشكىم جاق اشپايدى. ادەبيەتتىڭ باسقا جانرلارىنان ادەبي بايگەلەر ءجيى بولىپ تۇرادى. ال ساتيراعا, شىنىن ايتۋ كەرەك, كوڭىل بولىنبەيدى. وعان ءبىر مىسال, كلاسسيگىمىز وسپانحاننان بەرى قاراي ءبىر دە ءبىر ساتيريككە اتاق بەرىلگەن جوق.
عابباس قابىش ۇلى:
– جالعاستىق بار. ساتيرا كۇش-قۋاتىنان ايىرىلعان, باعىتىنان جاڭىلعان جوق. بىراق, وسى «بىراقسىز» ەشتەڭە بولماي ءجۇر عوي, بۇگىندە ساتيرانى ىزدەۋشى, جوقتاۋشى, وعان قامقورشى جوقتىڭ قاسى. گازەتتەرىمىزدىڭ بارىندە دەرلىك ءازىل-سىقاق بەتى, بۇرىش بار. ولارداعى اۆتورلاردى تىزبەي-اق قويايىن, وقىرمان جاقسى بىلەدى. ال سادىقبەك, شونا, وسپانحان, ءوسپانالى, بالعابەك, ۇمبەتباي, قاجىتاي, سەيىت, كوپەن, مارات... اعالارىنىڭ كۇلكىلەرىن دامىتۋشى جاستارىمىز بارشىلىق.
كوپەن امىربەك:
– ەگەمەن ەل بولعالى ەلباسىمىز «ۇيىمداسقان قىلمىس پەن جەمقورلىققا كۇرەستى» كۇشەيتسە, پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ جەگى قۇرتقا اينالعان بۇل پالەنى ءتۇپ-تامىرىمەن جويۋ تۋرالى ماسەلەنى العا قويعانى امبەگە ايان. جەمقورلار مەن پاراقورلاردىڭ, الاياقتار مەن ارامتاماقتاردىڭ اتىن اتاپ, ءتۇسىن تۇستەپ جازىپ جۇرگەن جالعىز – مۇحتار شەرىم عانا. باسقا ەشكىم جوق. مۇحتار شەرىم شىمكەنتتە «ميستەر مۇحتار» اتتى تەاتر اشىپ, ەلدىڭ ەزۋىنە كۇلكى ءۇيىرىپ جۇرگەنى تاعى بار.
تولىمبەك الىمبەك:
– ءداستۇر جالعاستىعى تۋرالى ايتار بولساق, وسپانحاننىڭ كۇلكىسى ازداپ كوپەندە بار. ۇمبەتباي ۋايدين مەن بەيسەباي كىرىسباەۆ مارقۇمداردا بار ەدى. قالعاندارىمىز ايتەۋىر وسى جانرعا مۇمكىندىگىنشە اتسالىسىپ ءجۇرمىز. جانردى ولتىرمەيىك دەپ.
قازاق ساتيراسى قازىر كىمنىڭ قولىندا؟ كىم بولسا, سونىڭ قولىندا ءجۇر. ەرىككەن دە, شىعارماشىلىقتان جالىققان دا ساتيرا جازعىش بولىپ كەتتى. كەلسىن, كەلمەسىن, وسى جانرعا اۋەستەر سانى تىم مولايىپ بارادى. كانىگى ساتيريكتەي ءسوز تولعامايدى. ءبىردى-ەكىلى وقيعا بولسا, سونى ايتادى دا قويادى. ساتيرا جازۋ ءۇشىن ەڭ اۋەلى بايقامپازدىق كەرەك. كورەگەندىك كەرەك. كۇلكىنىڭ شىعاتىن جەرىن ءبىلۋى, كورۋى كەرەك. جانە سونى جەتكىزەتىن ءتىل بولۋى كەرەك. وسى ەرەكشەلىكتەر ۇشتاسقاندا عانا جاقسى شىعارما تۋىندايدى.
وسپانحاننىڭ قالامى قازىر ەشكىمنىڭ قولىندا ەمەس. عاسىردا ءبىر تۋاتىن تالانت يەسىنىڭ قالامىنا اۋەستەر كوپ, بىراق لايىق ەمەس.
مۇحتار شەرىم:
– ساتيرانىڭ سۇر مەرگەنى وسپانحاندى وقىپ وستىك. ءسوز ويناتۋدى, وقيعا قۇبىلتۋدى وسپانحاننان ۇيرەندىم دەسەم ارتىق ايتقانىم ەمەس. وسپانحاندى ۇستازىم سانايمىن. اتتەڭ, وسەكەڭ وسى زاماندا تۋىلعاندا, ەركىندىككە جىبەرگەن قىرانداي سامعار ەدى! ول كەزدە تسەنزۋرا بولاتىن. كلاسسيك ساتيريك كوسىلە شابا المادى دەپ ويلايمىن. كەڭەستىك ءداۋىردىڭ قامشىسى شىعارماسىنا كەدەرگى بولدى دا, تۇرمىستىق كەمشىلىكتەردى كوپ شيىرلادى. بۇگىندە وسپانحانشالاپ جازاتىن ساتيريكتەر جوقتىڭ قاسى. بىراق ەلىكتەگەننەن گورى ءوز ءستيلىڭدى تاپقانىڭ, ءوز سوقپاعىڭمەن جۇرگەنىڭ ساتيرا شىڭىنا جەتەلەيدى دەپ ويلايمىن.
– بۇگىنگى ساحنالىق ساتيرا كەيدە كۇلەگەش قىزعا ۇقساسا, كەيدە جىلامسىرىعان بالاعا ۇقسايدى. جاقسى مەن جامانعا, شىندىق پەن وتىرىككە تۋرا بيدەي تورەشى بولاتىن قاسيەتى قالدى ما؟ قوعام بارومەترى بولا الىپ ءجۇر مە؟
مىڭباي ءراش:
– ساتيريكتەردىڭ دايىندىعىنا بايلانىستى ول. جازۋشىنىڭ ءبىلىم دەڭگەيى دە ونىڭ جازۋىنا اسەر ەتەدى. بۇگىنگىلەر ورىستىڭ كلاسسيك ساتيريكتەرىن بىلاي قويعاندا ءوز ساتيرا ساردارلارىمىزدى تولىق وقىمايدى-اۋ. الدىڭعى بۋىننىڭ شىعارماشىلىعىنان حابارسىز بولعان سوڭ جازۋلارى ءالسىز بولىپ جاتادى. ساحنالىق ساتيراعا دا ءمان بەرەتىن كەز جەتتى. الگى «باۋىرجان شوۋ» دەگەن ءازىل-سىقاق تەاترى بار. سونداعىلار ورىس سوزدەرىن ارالاستىرىپ, ەلدى كۇلدىرىپ الەك. ءتىل تازالىعى جوق. ستسەناريلەرىن دە ءوز باستارىنا سەنىپ جازادى. قىسقاسىن ايتقاندا, بۇگىنگى تەاترلار قازاق اۆتورلارىن كەرەك ەتپەيدى. ءداستۇر جالعاستىعى, ارينە, بار. مەنىڭ شاكىرتتەرىم ۇمبەتباي, كوپەن, ەركىن جاپپاس, بەرىك سادىرلارعا وسپاحاننىڭ اسەرى بولدى.
عابباس قابىش ۇلى:
– ساتيرانىڭ جاۋىنگەر بولۋ-بولماۋى بۇگىنگى «مىقتىلاردىڭ» اۋا رايىنا قاراي. فەلەتوندى جاڭا كوش كولىگىنەن ءتۇسىرىپ كەتكەندەر شارتتى سيپاتتى ساتيرالىق اڭگىمە-ولەڭدەردەن دە سەسكەنەدى. كەيبىر گازەت-جۋرنال, باسپا رەداكتورلارى سولاردىڭ قاباعىن باعىپ: – «ا» دەگەنى ايەكەڭە, «ب» دەگەنى بايەكەڭە ءتيىپ كەتپەس پە ەكەن؟!» دەپ قاراداي شوشىنادى. ياعني, قادىرىن بىلەتىن ادامعا ساتيرا قاشاندا قىمبات, ەلەمەيتىندەرگە – ارزان.
كوپەن امىربەك:
– بۇل سۇراقتى قازىرگى ساتيرانىڭ ساپ تۇزەپ جۇرگەن ساربازدارىنىڭ بارىنە قويىپ كورۋ كەرەك. قازىر سادىقبەك ادامبەكوۆ سياقتى ساتيرالىق رومان جازىپ جۇرگەن ەشكىم جوق. وسپانحان اۋباكىروۆتىڭ كومەديالارىنداي كومەديالار كوزدەن بۇلبۇل ۇشقانى قاي زامان؟ قازىرگى ساتيرانىڭ سيپاتى نىساناعا العان كەيىپكەرىنىڭ جاعىن سىندىرىپ, بەتىن تىرناپ, كوزىن شىعارىپ, كوپشىلىكتىڭ الدىندا ماسقاراسىن شىعارۋ عانا سياقتى. «ەشتەڭەدەن قورىقپايتىن ادام كۇلكىدەن عانا قورقادى» دەيتىن قاعيدا بار. ءبىز سول ەشتەڭەدەن قورىقپايتىن ادامدى كۇلكىمەن قورقىتۋدىڭ ورنىنا, كيللەر سەكىلدى ارەكەتكە بارامىز. كۇلكىنىڭ كيللەرى بولۋ – قىلمىس. بىزدە قازىر ارنايى تاپسىرمامەن جازاتىندار بار. اپپاق دۇنيەنى باتپاققا اينالدىرۋدى ماقسات تۇتادى. بىراق وندايلارعا قاراتا «بيتكە وكپەلەپ تونىڭدى وتقا جاقپا» دەپ قازاق باياعىدا ايتىپ قويعان. سەن ينتەللەكتۋالدى كۇلكىنى ايتاسىڭ, قازىر قازاقى قالجىڭداردىڭ ءوزى جوعالدى. ءبىز ءبيتىن سىعۋدىڭ ورنىنا, ءيتىن شىعارىپ ءجۇرمىز.
تولىمبەك الىمبەك:
– ەگەر ساتيراعا «بۇگىنگى» دەگەن انىقتاما بەرسەك, ونى «بۇگىنگى» دەپ ايتۋعا تۇرمايدى. ول بۇگىننىڭ جۇگىن كوتەرىپ تۇرعان جوق. ۇساق-تۇيەك بىردەڭە. ول قوعامعا بارومەتر بولماي-اق, ساتيرا دەگەن اتقا يە بولسا – سونىڭ ءوزى جەتىستىك. قازىر گازەتتەردەگى بەتتەر مەن بۇرىشتار دا جوعالىپ كەتتى. باردىڭ ءوزى لايىقسىز.
مۇحتار شەرىم:
– ارينە, ساتيرا – جاۋىنگەر ساتيرا قالپىندا قالا بەرەدى. ماسەلە ساتيرانى كىمنىڭ قالاي جازاتىنىندا بولىپ تۇر عوي. وزىنە ءوزى كۇلەتىن ساتيرانى قابىلداي المايمىن.
قاناعات ابىلقايىر:
– بۇرىنعى ساتيرانى بيلىك قولدايتىن. قازىر ساتيرادا ونداي پارمەن جوق. ءسىزدىڭ جازعانىڭىز ءسىزدىڭ كىتاپتىڭ بەتىندە قالا بەرەدى. ماسەلەن, الەۋمەتتىك جەلىلەردى ايتپاعاننىڭ وزىندە گازەت-جۋرنال, تەلە-راديو قاقساپ جاتىپ, قوعامداعى سوراقىلىققا بيلىكتىڭ موينىن بۇرعىزا المايدى. ولاي بولسا, جۋرناليستيكادا, ساتيرادا, جالپى, جازۋدا نە قادىر-قاسيەت بولسىن!
– بۇگىنگى زاماننىڭ سۇرانىسى ينتەللەكتۋالدى يۋمور. مۇنى ساتيريكتەر ۇسىنا الماي وتىر ما, الدە تەاترلار كورسەتە الماي وتىر ما؟ جەڭىلتەك ازىلدەن جالىعاتىن كەز جەتكەن جوق پا؟
مىڭباي ءراش:
– مەن بۇعان جاۋاپ بەرە المايمىن. ويتكەنى قازىر ۇساق-تۇيەك جازاتىندار كوبەيىپ كەتتى. تاقىرىپتارى ماسكۇنەمدىك, بولماسا جەكە ەپيزودتار. الەمدىك دەڭگەيدەگى وزەكتى تاقىرىپتار, ساياساتتى قاۋزايتىن پامفلەت مۇلدەم جوق. ياعني قوعامعا اسەر ەتە الاتىن ساتيرالىق وي جوق.
عابباس قابىش ۇلى:
– وسپانحان اۋباكىروۆ ەكەۋىمىز سەگىز جىل ءبىر ۇيدە تۇردىق. كوشەنىڭ ارعى بەتىندە ازىق-ت ۇلىك دۇكەنى بار ەدى, ءبىر كەشتە سوعان كىرسەم, وسەكەڭ ءجۇر ەكەن. كوڭىل قوشىم ءپاس ەدى. ء«يا, مۇندا نەعىپ ءجۇرسىڭ؟» دەدىم, سالقىن سويلەپ. بەت-اۋىزى تۇگەل كۇلەتىن وسەكەڭ مەنى قولتىعىمنان الا: «بەرى ءجۇرشى, ءجۇرشى!» دەپ, دۇكەننىڭ شىنى جايمالارىنىڭ بىرىنە الىپ بارىپ: «مەن مىناۋ بالىققا ارناپ ولەڭ شىعاردىم» دەپ ادەبىنشە داۋىسى قىرىلداي كۇلدى. «نە دەپ؟» دەدىم, ول نۇسقاعان تارەلكەدە جاتقان باسى جوق ءتورت بالىققا ءۇڭىلىپ. «بۇل بايعۇستاردىڭ اتتارىن بىلەسىڭ عوي؟» دەدى. «ستاۆريدا» دەگەن جازۋىن داۋىستاپ وقىدىم. وسپانحان تاعى دا ك ۇلىپ: «تىڭدا. «اسسالاۋماعالەيكۇم, ستاۆريدا! ءالى وتپەي جاتىرسىڭ دا, مىستان رىبا؟ دەدىم» دەدى. دۇكەندە جۇرگەن قازاقتار ەكەۋىمىزدىڭ ەرەكشەلەۋ ءسوز-كۇلكىمىزگە ءا دەگەندە نازار اۋدارسا كەرەك, ءبارى دۋ كۇلدى.
ە, زامان-جولىمىز ءبىر, دوستىق سىرىمىز ءبىر, ءازىل-سىقاق «جىرىمىز» ءبىر بولعان قايران شوكە, وسەكە, جايدارى جۇزدەرىڭ كوز الدىمدا, قوڭىر ۇندەرىڭ قۇلاعىمدا, اششى-تۇششى كۇلكىلەرىڭ جادىمدا. مەنىڭ عانا ما؟.. ويلى كۇلكىنى قىمبات ءبىر مۇلكىنە بالايتىن وقىرماندارىڭ دا ۋاق-ۋاق ىزدەپ ءجۇر-اۋ!..
تولىمبەك الىمبەك:
– ينتەلەكتۋالدى ساتيرا بار. بىراق ول قازىرگى كۇلدىبادامداردىڭ تاساسىندا قالعان. بۇگىندە ساتيرانى تەك ساحنادان عانا ىزدەيتىن بولدىق. ساحناداعى ويىنشىلار «ينتەلەكتۋالدى ساتيراڭدى باسىڭا شايناپ جاق, بىزگە سول كەزدە, تابان استى كۇلدىرەتىن بىردەڭە كەرەك» دەپ, ارزان ويىندار مەن بۇرالقى سوزدەرگە قۇمار. قىسقاسى وقىرمان دا, كورەرمەن دە وزگەرگەن. ولاردىڭ تالعامىنا توڭكەرىس جاساۋ كەرەك. نە بولسا, سونى ساحناعا الىپ شىعا بەرمەي تالداپ, تالعاپ, كوركەمدىك كەڭەستىڭ كەلىسىمىمەن عانا رۇقسات بەرۋ كەرەك. ول ءۇشىن كوركەمدىك كەڭەستەردى قايتا قۇرىپ, ونىڭ قۇرامىنا بەلگىلى ساتيريكتەردى تارتۋ كەرەك. سوندا عانا ءبىز ەمەۋرىنمەن, ءسوزدىڭ استارىمەن كۇلەتىن ناعىز قازاقى كۇلكىگە قول جەتكىزەمىز.
مۇحتار شەرىم:
– ساتيرا جازۋ كىم كورىنگەننىڭ قولىنان كەلە بەرمەيدى. ساحناداعى ازىلكەشتەر دە وزدەرىن ساتيريكپىز دەي باستادى. جوق, ولار ءجاي عانا قىلجاقباستار. ساتيريك بولۋ ءۇشىن ساتيريك بولىپ قالىپتاسۋ كەرەك, ساتيرالىق دۇنيەلەرىڭمەن كورىنۋىڭ كەرەك.
– اعىلشىننىڭ «قارا يۋمورى», فرانتسۋزدىڭ «سەرگەك ءازىلى», ورىستىڭ «وتكىر ءاجۋاسىن» الەم بىلەدى. ءبىزدىڭ قازاقى قالجىڭ, قازاققا عانا ءتان يۋمور قانداي ەدى؟ قازاق قاشان ءوز كۇلكىسىمەن كۇلەدى؟
مىڭباي ءراش:
– قازاققا عانا ءتان يۋمور قازاقتىڭ باي تىلىمەن جازىلۋى كەرەك. تىلگە شورقاق ادامداردىڭ «ساتيرا» دەپ جازعاندارى ءبىزدىڭ كۇلكىمىزدى كەلتىرەتىنى دە سودان. قازاقتىڭ تىلىنەن سۋارىلعان قالامگەردەن عانا ءتاۋىر جازۋ شىعادى. ماسەلەن, كوپەن مەن ەركىن جاپپاستا ءتىل قۇنارى بار.
تولىمبەك الىمبەك:
– ءبىزدىڭ كۇلكىلەر دە سول قارا يۋموردىڭ توڭىرەگىندە ءجۇر عوي. قازاقى قالجىڭ, قازاقى كۇلكى بولۋ ءۇشىن مىنا قاپتاعان ازىلسىماق تەاترلاردىڭ ءبارىن جابۋ كەرەك تە, باياعىداي كوركەمدىك كەڭەس قۇرىپ, سولاردىڭ ىرىكتەۋىمەن عانا قويىلىمداردى ساحناعا شىعارۋ كەرەك دەپ ويلايمىن. سوندا عانا ءبىزدىڭ قازاقى كۇلكى تۇزەلەدى, جاستارعا تاربيە بەرەدى دەگەن نيەتتەمىن.
بۇل قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى ارالاسپاي, العا باسپايدى. سول مينيسترلىك كوركەمدىك كەڭەستىڭ قۇرامىن بەكىتىپ, ساتيرالىق شىعارمالاردىڭ ساحناعا جولداما الۋ, الماۋىن سولاردىڭ قۇزىرىنا بەرمەي, ءىس ونبەيدى. ايتپەسە وسى ايتقانىمىز ايتقان جەرىندە قالىپ قويادى.
مۇحتار شەرىم:
– ماڭگىلىك ەشتەڭە جوق. جەڭىل كۇلكى دە جەلمەن بىرگە ۇشىپ, عايىپ بولادى. زاماناۋي ساتيرا دۇنيەگە كەلەدى دەپ ۇمىتتەنەمىن.
دوڭگەلەك ۇستەلدى ۇيىمداستىرعاندار
ەرلان ءجۇنىس, ايگۇل سەيىل, مارجان ءابىش,
«Egemen Qazaqstan»
