قوعام • 29 قازان, 2019

ۇلى دالا تاريحىنىڭ فورۋمى

295 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

وتكەن جۇمادا ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەر­سيتەتىندە « ۇلى دالا تاريحى: كونە داۋىردەن قازىرگى زامانعا دەيىن» اتتى ەۋرازيالىق فورۋم ءوتىپ, وعان ەلىمىزدەگى ازەربايجان جانە قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىلەرى, تاريحشى عالىمدار, تانىمال تۇركولوگ-نومادولوگ ماماندار, سونداي-اق ابايتانۋ, فارابيتانۋ سالاسىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرلەرى قاتىستى.  

 ۇلى دالا تاريحىنىڭ فورۋمى

 

فورۋمدى اشىپ ءسوز سويلەگەن ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەك­تورى, اكادەميك ەرلان سىدىقوۆ, ەڭ الدىمەن ماڭىزدى جيىنعا قاتىسۋشىلارعا ءوز اتىنان العىس بىلدىرە وتىرىپ: «اتالمىش فورۋمدى وتكىزۋ جاقسى داستۇرگە اينالدى. مۇنداعى ماقسات – ۇلى دالا تاريحى مەن مادەنيەتىن عىلى­مي-زەرتتەۋلەرگە نەگىز ەتۋ جانە ەۋرا­زيا كەڭىستىگىن سان عاسىرلار بويى مەكەندەگەن حالىقتار جىل­ناما­سىن كۋالاندىرىپ, وركە­نيەت­تەر ۇيلەسىمىن قازىرگى زاماناۋي كوز­قاراس­پەن زەردەلەپ, كەلەسى ۇرپاق­قا جەتكىزۋ. وسى ورايدا تاريحتى ءبىلۋ – اركىمنىڭ پارىزى, سونىڭ ىشىندە جاستارعا مىندەت. ال تاريحي تانىمعا دەگەن قىزىعۋشىلىقتى قالىپتاستىرۋ – قوعامنىڭ بورىشى. بۇگىنگى فورۋم وسى ماقساتقا بار كۇش-جىگەرىن جۇمسايتىنىنا سەنىمدىمىن», دەدى سالماقتى ويىن ساباقتاپ.

كەلەسى كەزەكتە ءسوز العان قۇر­مەتتى قوناق, ەلىمىزدەگى ازەر­باي­جان مەملەكەتىنىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى راشاد مامەدوۆ, بۇگىنگى فورۋمدى وتكىزىپ وتىرعان ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى­ مەن ءوز ەلى اراسىنداعى قارىم-قاتى­ناس­تىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاي كەلە, 2010 جىلدان باستاپ اتالعان وقۋ ورنىندا گەيدار اليەۆ اتىندا اۋديتوريا جۇمىس ىستەپ تۇرعانىنا, بو­لا­شاقتا وسىنداي بىرلەسكەن ما­دەني شاراعا قاتىسۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىنە توقتالىپ: «فورۋم تاقىرىبى تۇركى جۇرتىنا قاتىستى بولعاندىقتان ءبىز شەت قالا المايمىز, ويتكەنى باۋىرلاس حالىقپىز. مادەني قۇندىلىقتارىمىز ور­تاق. قازاقستان عالىمدارى تۇركى مۇراسىن زەردەلەۋدە زور ەڭبەك ەتىپ جاتىر. اسىرەسە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسى كۇللى تۇركى­تەك­تەس­تەر ءۇشىن ەرەكشە ماڭىزعا يە. بۇل باعدارلامالىق ماقالا جاس بۋىن­نىڭ تانىمىنا جول سالادى جانە ەلارالىق ينتەگراتسيا ءۇشىن ماڭىزى زور», دەدى ديپلومات.

ودان كەيىن مىنبەگە كوتەرىل­گەن قىرعىزستاننىڭ قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى جەەنبەك قۇلۋباەۆ, بۇگىنگى فورۋم جۇمىسى الەم ورك­ەنيەتىنە ەلەۋلى ۇلەس قوسقان تۇركى مادەنيەتى مەن تاريحىن تانۋ جولىندا جاقسى تۇعىر­ناما بولاتىنىنا سەنىم ءبىلدىرىپ: «جاھاندانۋ داۋىرىندە ۇلى دالا مۇراسىن زەرتتەۋ وتە ماڭىزدى, اسىرەسە جاس ۇرپاق ءۇشىن ەۋرا­زيا كەڭىستىگىندەگى مادەنيەتارالىق قارىم-قاتىناستار ۇيلەسىمدىلىگىن ءبىلۋى شارت. قىرعىز ەلى «رۋحاني جاڭعىرۋ» جانە « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» باعدارلاماسىنا ۇلكەن قىزىعۋشىلىق تانىتىپ قانا قويماي, بۇل باعىتتا ىلكىمدى جۇ­مىس­­تاردى قولعا الۋدا», دەدى.

جيىنعا قاتىسۋشىلار جو­عارى­داعىداي ماڭىزدى باياندا­مالاردى تىڭداۋمەن قاتار, نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى ۇلتتىق قولجازبالار جانە سيرەك كىتاپتار ورتالىعى مەن ۇلتتىق ارحيۆ مەكەمەسى ۇيىم­داس­تىرعان كورمەنى تاماشالاۋمەن بىرگە ل.ن.گۋميلەۆ مەمو­ريالدىق مۇراجاي-كابينەتىنە ەكسكۋرسيا جاسادى.

فورۋم سوڭىندا مامان عا­لىمدار ءوزارا پىكىر الما­سىپ, قازىر­گى تاڭداعى كەيبىر وزەكتى ماسە­لەلەردى تالقىلادى. سونى­مەن قا­تار كەلەر جىلى اتاپ وتىلەتىن ءال-ءفارا­بيدىڭ 1150, اباي قۇنان­باي­ ۇلىنىڭ 175 جىلدىعى قارساڭىندا, ۇلى دالا, يسلامتانۋ, ابايتانۋ جانە فارابيتانۋ پروبلەمالارىنا قاتىستى عىلىمي-زەرتتەۋلەر پەرس­پەكتيۆاسىن ايقىندايتىن قارار قابىلدادى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار