–بيىل كۇزدەگى اۋا رايى 2014 جىلدى ەسكە سالدى, – دەپ باستادى ديقان اڭگىمەسىن. – Cول جىلى ءبىز استىق الا الماي قالعان ەدىك. جەردىڭ ءبارى ەزىلىپ, جاۋىن توپەلەدى دە تۇردى. ءبىر-ەكى كۇن اشىق بولسا, جەر تولىق كەپپەي جاتىپ ءۇشىنشى كۇنى تاعى دا قۇيادى. كومباين ەگىسكە كىرە الماي, كوز الدىمىزدا اققان تەر, توككەن ەڭبەكپەن كەلگەن حالىقتىڭ ىرىزدىعىن الا الماي قور بولعان ەدىك. قۇدايعا شۇكىر, بيىل جاۋىن كوپ بولعانىمەن اشىق كۇندەر دە جەتكىلىكتى بولىپ, جەتى مىڭ گەكتار جەرگە ەككەن استىعىمىزدى ايتەۋىر جيناپ الدىق.
بۇرىن ج.وماروۆ وتىز ءبىر مىڭ گەكتار القاپقا استىق ەگەدى ەكەن. سولتۇستىك قازاقستانعا ينۆەستور رەتىندە كەلىپ, اۋقىمدى جەر الىپ, استىق ەككەن رەسەيلىك «ترانس-اۆتو» دەگەن كاسىپورىن كەيىن ول جەردى تاستاپ كەتكەندە جەرگىلىكتى ازاماتتار ونى قولعا الىپ, «شاعالا-اگرو» اتتى كاسىپورىن قۇرىپ, وزدەرى استىق ەگۋدى باستاعان. ج.وماروۆ سول استىق كاسىپورنى باسشىلارىنىڭ ءبىرى بولعان. ال بىلتىردان بەرى ون بەس جىلداي بىرگە ىستەگەن كاسىپورىنىنان «ورتاق وگىزدەن وڭاشا بۇزاۋ ارتىق» دەگەن قازاق دانالىعىمەن ءوز الدىنا جەكە وتاۋ تىككەن ەكەن.
جومارتتىڭ اكەسى جاقسىلىق ءومىر بويى ديقانشىلىقپەن اينالىسقان, ەكى بىردەي ەڭبەك قىزىل تۋى وردەنىن العان ەڭبەكقور جان. ۇنەمى جانىندا جۇرەتىن ۇلىنا ول جاسىنان ديقانشىلىقتىڭ قىر-سىرىن, كومبايننىڭ ۇڭعىل-شۇڭعىلىن ابدەن سىڭىرگەن. ءسويتىپ اتا كاسىپ بولىپ قالىپتاسقان ديقانشىلىقپەن جومارت تا الىسقا كەتە المادى. ەسەپ-قيساپقا جۇيرىك بولىپ, قارجىگەر ماماندىعىن يگەرسە دە, ەكونوميست, رەۆيزور سياقتى قىزمەتتەردى ابىرويمەن اتقارسا دا جەردىڭ قۇدىرەتى ونى وزىنە تارتا بەردى. ارينە, ءوزى ەشتەڭە وندىرمەيتىن, ەشتەڭەگە جاۋاپ بەرمەيتىن, جۇيكەسى توزبايتىن, تەك بىرەۋدىڭ ىستەگەنىن تەكسەرەتىن رەۆيزور قىزمەتى ادامعا وتە جايلى. بىراق «قارۋىڭنىڭ بارىندا قايرات قىلماي, قاڭعىپ وتكەن ءومىردىڭ ءبارى دە جەل», دەمەي مە اباي دانىشپان. ال جومارت اباي مەن ماعجان ولەڭدەرىن, ءسابيت, عابيت شىعارمالارىن جاتقا بىلەتىن, تۇيسىگى مول, تانىمى تەرەڭ جىگىت. ء«وزىم وندىرمەسەم, قايناعان ەڭبەكتىڭ قاق ورتاسىندا جۇرمەسەم, ارتىمدا ءىز قالدىردىم – دەپ ايتا الامىن با؟» دەپ ءوزىن ءوزى قايراعان جىگىت قيىندىعى مەن قىزىعى مول جەر تىرناۋعا وسىلاي كىرىسىپ كەتىپتى. ءسويتىپ قازىر وبلىستاعى اتاقتى ديقانشىلاردىڭ بىرىنە اينالىپ وتىر.
2016 جىلى ونىڭ كاسىپورنى وبلىستاعى ۇزدىكتەردىڭ قاتارىنان سانالعاندىقتان قىزىلجار مەن اققايىڭ اۋداندارىنىڭ اۋماعىنداعى «شاعالا-اگرو» كاسىپورنى وبلىسىمىزعا جۇمىس ساپارىمەن كەلگەن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا دا تانىستىرىلعان. جومارتتىڭ ءوزى سول جولى نۇرسۇلتان ابىش ۇلىمەن ەركىن سويلەسىپ, بارلىق جاعدايدى جەرىنە جەتكىزىپ اڭگىمەلەپ بەرگەندە ەلباسى سولتۇستىك قازاعىنىڭ شاپقان اتتاي زاۋلاعان قازاقشاسىنا دا ءتانتى بولعان ەكەن.
جەردى سۇيگەن, كەڭ دالانىڭ تىنىسىن بويىنا سىڭىرگەن جىگىت استىق القابىن ارالاپ, «باستارى سالبىراپ, ماۋجىراپ تۇرعان بيداي ساباعىنا ەڭكەيىپ, تۇشىنىپ يىسكەگەندە, دالانىڭ ءيىسى مەن تراكتوردىڭ مايى بۇرقىراپ تۇرعان كومباينشىلارمەن, تراكتورشىلارمەن اڭگىمەلەسكەننەن كۇش-قۋات الادى. ماعان اشىق تەڭىزدىڭ گۇرىلى مەن جىلى جاعاجايدىڭ شۋىلىنان گورى وسى ارانىڭ سالقىن اۋاسى الدەقايدا اسىل سياقتى كورىنەدى. ەرىنبەي ەتكەن ەڭبەككە, ماحابباتپەن ءسۇيىپ ىستەگەن جۇمىسقا وراي, قارا جەر دە بەرىپ, جوكەڭنىڭ تابىسى بيىل دا قوماقتى بولىپتى. ءۇش مىڭ توننا استىعىن ەلەۆاتورعا وتكىزىپ قويعان. گەكتار بەرەكەسى ورتا ەسەپپەن 25 تسەنتنەردەن اينالعان. الايدا بۇعان ديقان قاناعاتتانىپ تۇرعان جوق, كەم دەگەندە وتىزدان الۋ كەرەك دەيدى.
الدىڭعى قاتارلى كومباينشىلاردىڭ تابىسى ميلليون تەڭگەدەن اينالعان. قازىر جۇمىسشىلارى قويمادا قالعان استىقتى قۇرعاتىپ, ساپاسىن كوتەرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە.
جوعارىدا ايتىلعان «ترانس-اۆتو» كاسىپورنى ءوزىنىڭ ۋاقىتشا كەلگەنىن شۋ دەگەننەن ءبىلدىرىپ, جەرگە تىڭايتقىش سەبۋ, توپىراق قۇنارىن جاقسارتۋ سياقتى جۇمىستارعا كوڭىل بولمەگەن ەكەن. بىرنەشە جىل بويى تەك سەۋىپ تاستاپ, بيدايدى جيناپ الۋدى عانا بىلگەن عوي. سول جەرلەردى العاشقى جىلى-اق ساپالى تىڭايتقىشپەن اسىلداندىرۋ ارقىلى «توقۋشى-گرەين» كەيبىر ۋچاسكەلەردەن گەكتارىنا قىرىق تسەنتنەرگە دەيىن استىق الىپتى. «وسى جۇمىستى تالماي جالعاستىراتىن بولامىز, جەردەن تىلەسەڭ وعان بەرۋ دە كەرەك» دەيدى ديقان. سونىمەن بىرگە ول توپىراقتى اسىلداندىرۋ جونىندەگى ءتۇرلى عالىمداردىڭ ەڭبەكتەرىن سالىستىرىپ وقيتىنىن جەتكىزدى. ءداندى داقىل مەن زىعىر سياقتى مايلى داقىلدى دا اۋىستىرىپ ەگۋ توپىراق قۇنارىن ارتتىراتىنىن, سونداي-اق جاسىمىقتىڭ دا قاسيەتىن بىلەتىنىن ايتتى. «تۇزى جوعارى كوتەرىلىپ, اق سورتاڭ بولىپ جاتقان جەرگە بۇرىن ءبىر رەت جاسىمىق ەگىپ كورگەنبىز. سول جەر كەيىن تىڭايىپ, ارتىنان جاقسى ءونىم بەرە باستادى. سوندىقتان وسى داقىلدى ءجيى قولدانۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ءوزى سۇرانىسقا دا يە, اتتەڭ تىم الاسا وسەدى», دەيدى جوكەڭ.
ماشينا-تراكتور پاركىن جاڭارتىپ, بيىل قوستانايدان شىعاتىن التى «ەسىل» كومباينىن العان ەكەن. باعاسىنا, ۇكىمەتتىڭ بەرگەن سۋبسيدياسىنا قاراعاندا بۇل كومبايندار ءتيىمدى بولىپ تۇر. بەلارۋستىڭ «گومسەلماشىنىڭ» نەگىزىندە جاسالاتىن بۇل كومبايندار رەسەيدىكىنەن ساپالى. باعاسى 52 ميلليون تەڭگە بولعانىمەن, جەتى جىلعا بەرىلگەن 25 پايىزدىق سۋبسيدياسى بار. ءسويتىپ كومباين ءۇشىن مەملەكەت ون التى ميلليونداي قارجىنى قايتارىپ بەرەدى.
ءبىر ساعاتتاي اڭگىمەلەسكەنىمىزدە ديقاننىڭ اۋزىنان قيىندىق تۋرالى, قولدامايدى دەپ مەملەكەتكە وكپەلەۋ جونىندە بىردە-ءبىر ءسوز ەستىمەدىك. كەرىسىنشە, مەملەكەت تاراپىنان جاسالىپ جاتقان كومەكتى جوعارى باعالاپ, تەك سونى قولدانا ءبىلۋ كەرەك دەگەن سوزدەر عانا ايتتى. سونىڭ ىشىندە بيىلعى استىقتىڭ ساتىپ الۋ باعاسىنىڭ تونناسىنا 75 مىڭ تەڭگەگە جەتىپ, جوعارى بولعانىنا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. ۇتىمدى پايدالانا الساق, بيىلعى باعا شارۋالاردىڭ جاعدايىن ەداۋىر جاقسارتىپ تاستايدى دەيدى ول.
الداعى ۋاقىتتا مال شارۋاشىلىعىمەن دە اينالىسۋ ويىندا بار ەكەن. «ودان باس تارتپايمىز, ۇكىمەتتىڭ قولداۋى بولىپ تۇرسا مال وسىرمەيتىن نەسى بار. اتام قازاقتىڭ مالمەن كوزى شىققان جوق پا ەدى», دەيدى ج.وماروۆ.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
