جارىسا جازىلعان جاڭالىقتاردىڭ الدى – وزبەكستاننىڭ تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەردىڭ ىنتىماقتاستىق كەڭەسىنە مۇشە بولۋى. العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ حاباردى قىرعىزستاندىق ەlgezit باسىلىمى جاريالادى. باسىلىمنىڭ جازۋىنشا, وزبەكستان كەڭەسكە قوسىلۋ نيەتىن 2018 جىلى 3 قىركۇيەكتە چولپون-اتادا وتكەن التىنشى جيىندا بىلدىرگەن. بۇل جاڭالىق كەڭەستى قۇرۋ شەشىمى قابىلدانعان ناحچىۆان كەلىسىمىنىڭ ون جىلدىعىنا تۇس كەلىپتى. ەستەرىڭىزدە بولسا, وسىدان ون جىل بۇرىن, 2009 جىلى ازەربايجاندا تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەر – ازەربايجان, قازاقستان, قىرعىزستان جانە تۇركيا پرەزيدەنتتەرى تۇركى كەڭەسىن قۇرۋ جونىندەگى تاريحي قۇجاتقا – ناحچىۆان كەلىسىمىنە قول قويعان بولاتىن.
تۇركيانىڭ TRT AVAZ ارناسى بيىل تۇرىكمەنستاننىڭ دا كەڭەسكە قىزىعۋشىلىق تانىتقانىن, باقىلاۋشى مەملەكەت بولۋعا بەيىلدى ەكەنىن حابارلادى. وسى رەتتە تۇركيانىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى مەۆليۋت چاۆۋشوعلى تۇركى كەڭەسىنىڭ باس حاتشىسى باعدات امىرەەۆتىڭ اشعاباتقا اتتاناتىنىن, مۇنىڭ كەڭەستىڭ ايماقتاعى ءرولىن ارتتىرا تۇسەتىنىن مالىمدەدى. سونىمەن قاتار ارنا ازەربايجان پرەزيدەنتى يلحام اليەۆتىڭ تۇركى كەڭەسىن قۇرۋ تۋرالى باستاما كوتەرىپ, ەلدەر اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ نىعايۋىنا ەرەكشە ۇلەس قوسقان قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتى تۇركى الەمىنىڭ جوعارى وردەنىمەن سالتاناتتى تۇردە ماراپاتتاعانىن حابارلايدى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سوورانباي جەەنبەكوۆ باستاعان قىرعىز ەلىنىڭ كەڭەستەگى توراعالىعىن جوعارى باعالاعانىن دا ايتىپ وتكەن.
Daily Sabah گازەتى تۇركيا پرەزيدەنتى رەجەپ تايپ ەردوعان ەكونوميكا, ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرىمەن قاتار ايماقتاعى تەرروريزمگە قاتىستى ويىمەن بولىسكەنىن جازادى. اقپاراتقا سۇيەنسەك, تۇركيا پرەزيدەنتى مۇنداي عالامدىق پروبلەمانى شەشۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى بىرىگۋ ەكەنىن ايتقان. وسى ورايدا تۇركيا جۇرگىزىپ جاتقان سيرياداعى اسكەري وپەراتسيانىڭ ماقساتى بوسقىنداردى ەلىنە قايتارۋ ەكەنىن, بۇگىندە 3 ميلليون سيريالىقتى تۇركيادا پانالاتقاندارىن ايتىپ, باۋىرلاس ەلدەردى سيرياعا قولداۋ كورسەتۋگە شاقىرعان. سونىمەن بىرگە ول تۇركى كەڭەسىنىڭ مارتەبەسى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى مەن يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمى سەكىلدى دەڭگەيگە كوتەرىلەتىنىنە سەنىمىن بىلدىرگەن. وعان قوسا باكۋدەگى شارانىڭ قاتىسۋشى ەلدەردىڭ ەكونوميكاسىنا قاتىستى جاڭا مۇمكىندىكتەر اشۋعا كومەكتەسەتىنىن ايتقان. دوللاردىڭ تۇركيا ەكونوميكاسىنا ىقپال ەتۋىن تومەندەتۋ كەرەكتىگىن, كاسپي ءدالىزىنىڭ تۇركيا ەكونوميكاسى ءۇشىن ماڭىزى تۋرالى دا ءسوز قوزعاعان. رەجەپ تايپ ەردوعان بۇل باعىتتاعى جۇمىستى ىلگەرىلەتۋ كەدەندىك ىنتىماقتاستىقتى كۇشەيتۋگە تىكەلەي بايلانىستى ەكەنىن دە ەسكەرتىپ وتكەن. كوممەرتسيالىق قارىم-قاتىناسقا كەدەرگى كەلتىرىپ وتىرعان بارلىق كۆوتانى الىپ تاستاۋى دا اراداعى بايلانىستى نىعايتا تۇسەرىن تۇركيا پرەزيدەنتى نازارعا الىپتى. ودان كەيىن ازەربايجاننىڭ ۇلكەن ماسەلەسىنە اينالعان تاۋلى قاراباحقا قاتىستى بىتپەگەن داۋدى بەيبىت جولمەن شەشۋدى قولعا الۋ كەرەكتىگىن جەتكىزگەن.
رەسەيدىڭ تاسس اگەنتتىگى كەڭەس كۇن تارتىبىندەگى نەگىزگى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى ورتا جانە كىشى بيزنەستى دامىتۋ ەكەنىن اتاپ وتكەن. اگەنتتىك تۇركى كەڭەسىنىڭ باس حاتشىسى باعدات امىرەەۆ كەڭەسكە مۇشە مەملەكەتتەر اراسىنداعى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋگە ەرەكشە ءمان بەرىلىپ, كۇن ءتارتىبىنىڭ نەگىزگى تاقىرىبى شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ جونىندە كەڭىنەن ءسوز قوزعالعانى تۋرالى جازادى. تۇركى كەڭەسىنىڭ اياسىندا 17 مامىردا نۇر-سۇلتان قالاسىندا قۇرىلعان تۇركى ساۋدا-ونەركاسىپ پالاتاسى كەڭەسكە مۇشە ەلدەر اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستاردى دامىتۋعا ۇلكەن ۇلەس قوساتىنى ايتىلعان. سونىمەن بىرگە وتكەن اپتادا تاشكەنتتە 500 كاسىپكەردىڭ قاتىسۋىمەن كەڭ كولەمدە بيزنەس فورۋم وتكەنى تۋرالى, باكۋدە دە ءدال وسىنداي ۇلكەن بيزنەس فورۋم ۇيىمداستىرىلعانى تۋرالى حابارلايدى. «وسى ەكى فورۋمدا ونداعان كەلىسىمگە قول قويىلدى. وسى جىلدىڭ ەكونوميكا سالاسىنداعى تاعى ءبىر ماڭىزدى باستاماسى – تۇركى ينۆەستيتسيا قورى. اتالعان قور شاعىن جانە ورتا بيزنەس كاسىپورىندارىن قولداۋ ارقىلى ەلدەردىڭ ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعىنا سەرپىن بەرۋى ءتيىس» دەلىنگەن اگەنتتىك حابارلاماسىندا.
باسقوسۋدا تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەردىڭ ىنتىماقتاستىق كەڭەسىنە توراعالىق ەتكەن قىرعىزستان تىزگىندى ازەربايجانعا تابىستايتىنىن, باكۋ دە ءوز كەزەگىندە باۋىرلاس مەملەكەتتەر اراسىنداعى ەكونوميكالىق سەرىكتەستىكتى دامىتۋدى قولعا الاتىنىن حابارلاعانى دا رەسەيلىك اگەنتتىك اقپاراتىندا كورىنىس تاپقان.
ازەربايجاننىڭ Turan تاۋەلسىز اگەنتتىگى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەردىڭ ىنتىماقتاستىق كەڭەسىن تۇركى مەملەكەتتەرىنىڭ ۇيىمى دەپ اتاۋدى ۇسىنعانىن حابارلايدى. اگەنتتىكتىڭ حابارلاۋىنشا, ەلباسى كەڭەس اتىن وزگەرتۋمەن قاتار 2040 جىلعا دەيىنگى دامۋ جوسپارىن ويلاستىرۋدى دا ۇسىنعان. «نۇرسۇلتان نازارباەۆ كەڭەس ءسوزىن ۇيىممەن الماستىرۋ كەڭەستىڭ ماڭىزىن دا, دەڭگەيىن دە جوعارىلاتاتىنىن ايتتى» دەلىنگەن حابارلامادا.
تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەردىڭ ىنتىماقتاستىق كەڭەسى شەڭبەرىندە پرەزيدەنتتەردىڭ ەكىجاقتى كەزدەسۋلەرى دە بىرقاتار باق نازارىنان تىس قالمادى. كەڭەسكە مۇشە ەلدەردىڭ ۇلتتىق باسىلىمدارى مەن ارنالارى بيىلعى جيىننان كوپتەپ اقپارات بەردى.
