ونىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە كوپتەگەن ينفەكتسيالىق اۋرۋلار بويىنشا تۇراقتى ەپيدەميولوگيالىق جاعداي بايقالادى.
«رەسپۋبليكا حالقىنىڭ اراسىندا 2019 جىلدىڭ 9 ايىندا ادام ءۇشىن اسا قاۋىپتى سانالاتىن وبا, ديفتەريا, پوليوميەليت, تريحينەللەز, ۆيستسەرالدى لەيشمانيوز سەكىلدى 9 دەرتپەن سىرقاتتانۋ جاعدايلارى تىركەلگەن جوق. وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 35 نوزولوگيا بويىنشا سىرقاتتانۋ كورسەتكىشى, ونىڭ ىشىندە ا ۆيرۋستىق گەپاتيتى 2,1 ەسە, مەنينگوكوكوكك ينفەكتسياسى 41,3%, ءجىتى ۆيرۋستىق گەپاتيت 49,61%, ەنتەروبيوز 29,8%, سالمونەللەز 22%, تۇماۋ 12,5%, جرۆي 9,4%, تىنىس الۋ اعزالارىنىڭ تۋبەركۋلەزى 8,5%, ەپيدەميالىق پاروتيت 8%-عا تومەندەدى», دەدى ج.بەكشين.
ال 2018 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا كوپتەگەن دارىگە ءتوزىمدى تۋبەركۋلەزدى ەمدەۋ تيىمدىلىگى 79,5%-دى قۇرادى جانە الەمدەگى ەڭ ۇزدىكتەردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلدى. قازاقستاندا كوپتەگەن دارىگە ءتوزىمدى تۋبەركۋلەزبەن اۋىراتىن ناۋقاستاردىڭ سانى جىل سايىن ازايىپ كەلەدى. سوڭعى 5 جىلدا 2013 جىلعى 10455-تەن 2018 جىلى 7282-گە دەيىن, ياعني 30%-عا ازايدى.
تۋبەركۋلەزدى ەرتە انىقتاۋ ماقساتىندا قازاقستاندا حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس كەلەتىن قازىرگى زامانعى ادىستەر ەنگىزىلدى. وسى رەتتە اتاپ وتەرلىك جاي, تاۋەلسىز قازاقستان ءوز تاريحىندا ءبىرىنشى رەت ەپيدەميالىق قاۋىپتى ايماقتان شىقتى.
دەگەنمەن, قىزىلشا بويىنشا ەپيدەميولوگيالىق جاعدايدا الاڭداتارلىق وقيعالار بار ەكەندىگىن ايتا كەتكەن ءجون. سوندىقتان ج.بەكشين بۇل ماسەلەگە بارىنشا ەكپىن تۇسىرە سويلەدى.
وسىعان وراي قابىلدانعان شارالار ناتيجەسىندە سىرقاتتانۋشىلىقتىڭ تومەندەۋ ءۇردىسى بايقالدى. ماسەلەن, قىركۇيەك ايىندا رەسپۋبليكا بويىنشا قىزىلشامەن سىرقاتتانۋ ناۋرىز ايىمەن سالىستىرعاندا 6,7 ەسە تومەندەدى.
بۇگىندە قىزىلشامەن سىرقاتتانۋدىڭ 10 896 جاعدايى تىركەلدى. سىرقاتتانۋشىلىق كوبىنە ەگىلمەگەن بالالار اراسىندا تىركەلەدى, ولار سىرقاتتانۋشىلىقتىڭ 60,4%-ىن قۇرادى.
قىزىلشامەن اۋىرۋ رەسپۋبليكانىڭ بارلىق ايماعىندا تىركەلدى. ەڭ كوپ سىرقاتتانۋ نۇر-سۇلتان قالاسىندا ورىن الدى, مۇندا 3 مىڭنان استام ادام اۋىردى. مىڭنان استام جاعداي شىمكەنت قالاسى مەن ماڭعىستاۋ وبلىسىندا تىركەلدى.
بيىل ەلىمىز بويىنشا قىزىلشادان 19 ادام قايتىس بولسا, ونىڭ 17-ءسى – بالا. بۇل بالالار قىزىلشاعا قارسى ەگۋ شارالارىنان وتپەگەن. وشاقتاردا ەپيدەمياعا قارسى ءىس-شارالار جۇرگىزىلۋدە, 18 مىڭنان استام ادام ەگىلدى.
قىزىلشاعا قارسى ۆاكتسيناتسيا بىلتىرعى ءساۋىر ايىنان باستالعان بولاتىن. الايدا كوپتەگەن ادامدار بۇل ماسەلەگە سالعىرت قاراۋدا. اۋىرعانداردىڭ 60%-ىن ۆاكتسيناتسيادان وتپەگەن ادامداردىڭ قۇراعانى سونىڭ ناقتى كورىنىسى.
سونداي-اق اۋىرعانداردىڭ ەلەۋلى بولىگىن ۆاكتسيناتسيالاۋعا جاسى جەتپەگەن نارەستەلەر قۇراۋدا. قىزىلشاعا قارسى ەگۋ ءسابيدىڭ 9-10 ايلىق كەزىنەن باستاپ جۇرگىزىلە باستايدى. بۇل ماسەلە بويىنشا اتا-انالاردىڭ ەكتىرۋدەن باس تارتۋى نەمەسە سالعىرتتىعى ءجيى كەزدەسەدى. مىنە, وسىنىڭ سالدارىنان 1400 نارەستە اۋىرعان. مۇنداي جاعداي قىزىلشانىڭ ءورشۋىنىڭ باستى سەبەبى.
ج.بەكشين قىزىلشامەن كۇرەس الەم بويىنشا ءجۇرىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. ماسەلەن, ەۋروپانىڭ وزىندە 130 مىڭ ادام وسى ناۋقاسقا شالدىعىپ, 70-تەن استامى قايتىس بولعان. سوندىقتان فرانتسيا, يتاليا سەكىلدى ەلدەردە ادامدارعا ەكتىرۋدى مىندەتتەيتىن زاڭدار قابىلدانعان. كەيبىر ەلدەردە, سونىڭ ىشىندە اقش-تا ۆاكتسيناتسيادان وتپەگەن بالالار مەن جاستار مەكتەپتەر مەن ينستيتۋتتارعا جىبەرىلمەيدى. ءتىپتى كەيبىر ەلدەردە شارادان باس تارتقانى ءۇشىن اتا-انالاردى تۇرمەگە وتىرعىزۋ جاعدايى دا كەزدەسەدى. ەلىمىزدە قىزىلشادان 19 ادامنىڭ قايتىس بولۋ وقيعاسى بۇل ماسەلە بويىنشا اتا-انالار مەن قوعامنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى تومەندەگەندىگىن كورسەتەدى. كەڭەس زامانىندا مۇنداي جاعدايعا جول بەرىلمەيتىن.
ج.بەكشين كۇننىڭ سۋىتۋىنا وراي تۇماۋعا ۇقسايتىن ۆيرۋستىق اۋرۋلاردىڭ باس كوتەرۋى مۇمكىن ەكەندىگىن ەسكەرتتى. جرۆي بويىنشا 2019 جىلى بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن 1 ملرد 600 ملن تەڭگەدەن استام سوماعا رەسەيدە وندىرىلگەن «گريپپول +» ۆاكتسيناسىنىڭ 1,8 ملن دوزاسى ساتىپ الىندى, بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 300 مىڭ دوزاعا ارتىق. ۆاكتسينا قۇرامىندا الداعى ماۋسىمنىڭ تۇماۋ شتامدارى بار.
قازىر رەسپۋبليكا بويىنشا 590 621 ادام تۇماۋعا قارسى ەگىلدى. ۆاكتسينادان كەيىنگى اسقىنۋلار انىقتالعان جوق.
