راسىندا دا زاماناۋي قوعامدىق كەڭىستىكتە الەۋمەتتىك سۋبەكتىلەر اراسىنداعى ديالوگتىق بايلانىس, ءوزارا تۇسىنۋشىلىك پەن سەنىم جوق. بۇل مەملەكەتتەگى, قوعامداعى ماڭىزدى ماسەلەلەردى ءتۇرلى ۇستانىمدار مەن سىندارلى تالقىلاۋلار نەگىزىندە ەلىمىزدىڭ دامۋىنداعى جاڭا نۇسقالاردى ۇسىنۋدا كەرى اسەرىن بەرەدى. قوعامدىق ديالوگقا ءتۇرلى الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق توپ, ازاماتتىق قوعام مۇشەلەرى مەن بيلىك ورگاندارى دايىن ەمەس ەكەندىگى انىق. دەگەنمەن, وسى قوعامدىق ديالوگ مەملەكەت پەن ازاماتتىق قوعام اراسىنداعى قاتىناستاردا ماڭىزدى الەۋمەتتىك قاجەتتىلىك ەكەنىن ءتۇسىنۋىمىز قاجەت. جولداۋداعى نەگىزگى باسىمدىقتار سىندارلى قوعامدىق ديالوگقا بەرىلگەندىكتەن, جوعارىدا اتالعان ولقىلىقتار شەشىلەدى دەپ ويلايمىز. سوندىقتان «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىن ىسكە اسىرۋ – بارىمىزگە ورتاق مىندەت.
مەملەكەت باسشىسى «كۇشتى پرەزيدەنت – ىقپالدى پارلامەنت – ەسەپ بەرەتىن ۇكىمەت» جاڭا فورمۋلاسىن ۇسىندى. بۇل فورمۋلا ساياسي جۇيەنىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ نەگىزى ەكەندىگى دايەكتەلەدى. سىندارلى قوعامدىق ديالوگ تا تاتۋلىق پەن تۇراقتىلىق نەگىزىنە اينالىپ, بارشامىزعا ورتاق مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋعا ەكپىن بەرەدى. عىلىمدا تۇراقتىلىق قوعامداعى كۇشتەر تەڭگەرىمى, ۇيلەسىمدىلىگى نەگىزىندەگى الەۋمەتتىك تەپە-تەڭدىك رەتىندە قاراستىرىلادى. عالىمداردىڭ باسىم بولىگى ساياسي تۇراقتىلىقتى الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتىڭ نەگىزگى فاكتورى سانايدى. ال الەۋمەتتىك تۇراقتىلىق بولسا, قوعامدىق تەوريانىڭ باستى كورىنىسى بولىپ تابىلادى. دەمەك, تۇراقتىلىق تەورياسى مەن ەلىمىزدە قالىپتاسقان تاجىريبەسىن پايدالانۋ ارقىلى زامان تالابىنا ساي ءتيىمدى مەملەكەتتى قۇرا الامىز.
پرەزيدەنت سىبايلاس جەمقورلىقپەن جان-جاقتى كۇرەسۋ ماسەلەسى كۇن تارتىبىنەن تۇسپەگەندىگى تۋرالى ايتادى. بۇل ماسەلە ەلىمىزدەگى جوعارى مەكتەپتە دە وزەكتىلىگىن جوعالتپايدى. وقۋ ورىندارىندا اكادەميالىق ادالدىقتى ساقتاۋ ەرەجەلەرى مەن كودەكستەرىنىڭ ءىس جۇزىندە بولعانىمەن, كەي جاعدايدا قاعاز كۇيىندە قالىپ قويعانىن بايقايتىنىمىزدى جاسىرا المايمىز.
جولداۋداعى الەۋمەتتىك جاڭعىرۋدىڭ جاڭا كەزەڭى ىرگەلى مىندەتىنىڭ ءبىرىنشى باعىتىنا ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ جاتادى. كاسىبي جانە جوعارى وقۋ ورىندارىنا تۇسە الماي قالعان مەكتەپ تۇلەكتەرىنىڭ جۇمىسسىزدار مەن مارگينالدار توبىن قۇراپ جاتقاندىعىنا نازار اۋدارىلىپ, وقۋشىلاردىڭ قابىلەتىن ايقىنداۋ قاجەتتىلىگىنە ءمان بەرىلدى. پرەزيدەنت جوعارى ءبىلىمنىڭ ساپاسى, عىلىم سالاسىنداعى احۋالعا ەرەكشە كوڭىل ءبولدى. ءبىلىم تۇلعانىڭ اقىل-ويى, مىنەز-قۇلقى مەن قابىلەتىن قالىپتاستىرۋدىڭ پروتسەسى ءارى ءونىمى بولعاندىقتان, ەلىمىزدىڭ بولاشاعى وقۋ-تاربيەمەن بايلانىستى. ء«بىلىم ەكونوميكاسىن» دامىتۋعا باعىتتالعان مىندەتتەر دە جوعارى ءبىلىمنىڭ دامۋىنا ىقپال جاسايدى دەپ ويلايمىز. عىلىمنىڭ قىزمەتى شىنايىلىقتى ايقىنداۋ ءۇشىن تابيعات پەن قوعام زاڭدىلىقتارىنا سۇيەنگەن ناتيجەلەردى جۇيەلەندىرۋگە باعىتتالادى. الەۋمەتتىك-گۋمانيتارلىق عىلىمدار بويىنشا زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋدە قولدانىستاعى ءبارى بىلەتىن ادىستەردى قولدانۋدى ازايتىپ, جاڭا تاسىلدەردى ويلاپ تابۋعا ەرەكشە ءمان بەرۋىمىز قاجەت.
مەملەكەت باسشىسى كەلەسى جىلى ءال-ءفارابيدىڭ 1150 جىلدىق, اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويلارى اتالىپ وتەتىندىگىن مالىمدەدى. عاسىرلار بويى مەملەكەت باسقارۋ جۇيەسىندە ىزگىلىك يدەياسىمەن ەرەكشەلەنەتىن قوعامدىق وي-سانانىڭ جاناشىرىنا جانە باتىس پەن شىعىس مادەنيەتىن جەتىك مەڭگەرگەن اقىن, اعارتۋشى-گۋمانيستىڭ ىلىمىنە دەگەن قۇرمەت, وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ دۇنيەتانىمدىق كوزقاراسىن كەڭەيتۋگە سەرپىلىس بەرەدى دەپ ويلايمىز.
ءبىزدىڭ ويىمىزشا, جولداۋ قازاقستان قوعامىنىڭ بۇگىنگى تاڭدا تۋىنداپ وتىرعان نەگىزگى ساۋالدارىنا جاۋاپ بەردى. جولداۋدا كورسەتىلگەن ىرگەلى بەس باعىتتان تۋىنداعان مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ بارشامىزدىڭ ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىگىمىزدى تالاپ ەتەدى.
بوتاگوز پاريدينوۆا,
قورقىت اتا اتىنداعى قىزىلوردا مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوكتورانتى, قىزىلوردا «بولاشاق» ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اعا وقىتۋشىسى
