سۋرەت «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ارحيۆىنەن الىندى
جۋىردا ەلوردادا ەۋرازيا كەڭىستىگىنەن جينالعان تراۆماتولوگ-ورتوپەدتەردىڭ ءىىى سەزى جانە تراۆماتولوگ-ورتوپەدتەردىڭ VII ەۋرازيالىق كونگرەسى ءوتتى. القالى جيىندا جاراقاتتانۋدىڭ الدىن الۋ, جاراقاتتار مەن سۇيەك-بۇلشىق ەت جۇيەسى اۋرۋلارىمەن اۋىراتىن ناۋقاستاردى دياگنوستيكالاۋ جانە ەمدەۋدىڭ قازىرگى زامانعى تەحنولوگيالارى بويىنشا كەلەلى ماسەلەلەر ايتىلدى.
جىلدامدىعى جەلدەي ەسكەن ۋاقىتتا بار پەندە اسىعىس, اپتىعا جۇرگەندە ايتىپ كەلمەس اپاتقا ۇشىراپ, كۇنبە-كۇن جول-كولىك وقيعالارىنان قانشاما ادام زارداپ شەگەدى. ماسەلەن, ءولىم-ءجىتىمدى باعامداعاندا جول-كولىك جاراقاتىنان قايتىس بولعان جاندار 20%-دى قۇراپ, ونىڭ ىشىندە 89,3%-ى تاسىمالداۋ كەزىندە نەمەسە وقيعا بولعان جەردە كوز جۇمادى ەكەن. بىلتىردىڭ وزىندە ەلىمىزدە جول اپاتىنان بولاتىن ءولىم 2 پايىزعا ءوسىپتى. ال وسى جول-كولىك اپاتىنان كوز جۇمعانداردىڭ 60%-ىنان كوبى 15-44 جاس ارالىعىنداعى, ياعني ەڭبەككە جارامدى تۇرعىندار بولعاندىقتان ونىڭ مەملەكەتكە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تۇرعىدا ايتارلىقتاي اۋىرتپالىق تۇسىرەتىنى دە ايقىن. جاپ-جاس ازاماتتاردىڭ قىرشىنىنان قيىلىپ, ءوسىپ-ونبەي جاتىپ تامىرىنان ءۇزىلۋى ەل ءۇشىن ورنى تولمايتىن وكىنىش.
ەلوردادا تراۆماتولوگيا مەن ورتوپەديا سالاسىندا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى جۇمىس ىستەيدى. ءتۇرلى دەڭگەيدەگى جاراقاتتى ەمدەۋ جانە وپەراتسيا جاساۋ ىسىندە ىرگەلى ىزدەنىستەرىمەن شەتەلدىك ارىپتەستەرىن دە مويىنداتقان عالىمدار مەن مامان دارىگەرلەر بارشىلىق.
«كەڭەس وداعى ىدىراعان كەزدە رەسپۋبليكالارداعى وسى سالاداعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى جابىلا باستادى. وسى كۇردەلى كەزەڭدە قازاقستاندا نۇرلان باتپەنوۆتىڭ باسشىلىعىمەن تراۆماتولوگيا جانە ورتوپەديا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ اشىلۋى اتالعان سالانى دامىتۋدىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن كورسەتتى. بۇل جۇمىس بۇگىندە جاقسى ناتيجەسىن بەرىپ, جەمىسىن كورىپ جاتىرسىزدار. بىزدەر, ازەربايجاندىق, وزگە دە كەڭەستىك كەڭىستىكتەن شىققان ماماندار وسى سالانىڭ جىلىگىن شاعىپ, مايىن ىشكەن عالىمداردىڭ بايانداماسىن تىڭداۋ ءۇشىن قالتامىزدان اقشا شىعارىپ شەكارا اسامىز. ال سىزدەر وسىنداي كونفەرەنتسيا, كونگرەسس وتكىزۋ ارقىلى قانشاما وزىق تاجىريبەلەردى جۇزەگە اسىرۋشىلاردى شاقىرىپ, وتاندىق ورتوپەديا مەن تراۆماتولوگيانىڭ كوكجيەگىن كەڭەيتىپ وتىرسىزدار. ءبىز وسى جيىندارداعى باياندامالاردىڭ جيناعىن دارىگەرلىك قىزمەتىمىز بارىسىندا تاپتىرماس انىقتاما, ەنتسيكلوپەديا ءتارىزدى پايدالانامىز. قازاقستان مەديتسيناسى ەلگە عانا ەمەس, بىزگە دە كومەگىن تيگىزۋدە», دەدى مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, ازەربايجاننان كەلگەن وكىل يا. دجاليلوۆ.
راسىندا ينستيتۋت اشىلعان 18 جىلدىڭ ىشىندە تراۆماتولوگيالىق-ورتوپەديالىق قىزمەتتىڭ كورسەتكىشتەرى جاقسارىپ, سالا دارىگەرلەرىنىڭ سانى 60 پايىزعا ءوستى. ەگەر 2001 جىلى 696 تراۆماتولوگ-ورتوپەد بولسا, بىلتىر بۇل سان 1131-ءدى قۇراپ, سۇيەك-بۇلشىق ەت جۇيەسىنە جۇرگىزىلگەن وپەراتسيالاردىڭ سانى دا ەكى ەسەگە ارتىپتى. بىلتىرعى ستاتيستيكا ءبىر جىلدا 100 مىڭعا جۋىق وپەراتسيانىڭ جاسالعانىن ايعاقتاپ وتىر.
دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ەلجان ءبىرتانوۆ «ورتوپەديا جانە تراۆماتولوگيا سالاسىندا ناۋقاستارعا جوعارى تەحنولوگيالىق مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلەدى. بۇل قازاقستاندا عانا ەمەس, الەمدە قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان سالا. ەل ازاماتتارىنىڭ ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋدا يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار ماڭىزى وتە جوعارى. سەزد وتاندىق تراۆماتولوگيا مەن ورتوپەدياداعى عىلىمي جانە پراكتيكالىق ماسەلەلەردى تالقىلاپ, وسى سالاداعى جەتەكشى مامانداردىڭ سوڭعى ترەندتەرىن مەڭگەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەپ كونگرەسس جۇمىسىنا ساتتىلىك تىلەدى. تراۆماتولوگيا جانە ورتوپەديا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, قازاقستان تراۆماتولوگ-ورتوپەدتەر قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرلان باتپەنوۆ «سەزدىڭ نەگىزگى مىندەتى – مامانداردىڭ كاسىبي دەڭگەيىن كوتەرۋ جانە قازاقستاننىڭ وبلىستارداعى ورتوپەديالىق-تراۆماتولوگيالىق قىزمەتىنىڭ جۇمىسىن ۇيلەستىرۋ, جاقىن جانە الىس شەتەلدەردەگى ارىپتەستەرمەن تاجىريبە الماسۋ, حالىقارالىق كاسىبي قاۋىمداستىقتار ۇسىنعان ستاندارتتارعا سايكەس دياگنوستيكالىق جانە ەمدەۋ قىزمەتىن ودان ءارى دامىتۋ جانە كەڭەيتۋ», دەپ شاراعا قاتىسۋشى قانداۋىر ۇستاعان ماماندارعا پايدالى ەكەنىن جەتكىزدى.
باياندامالارىن وقىعان حيرۋرگتار پروتەز, يمپلانت سالۋ, بۋىندى اۋىستىرۋ, ومىرتقاعا كۇردەلى وپەراتسيالاردى جۇرگىزۋ بويىنشا وزىق تەحنولوگيالارىمەن ءبولىستى. جينالعاندار ءىرى بۋىنداردى ەندوپروتەزدەۋ مەن ارتروسكوپيا ماسەلەلەرى, جاسۋشالىق تەحنولوگيا, وستەولوگياداعى ساۋلەلى دياگنوستيكا, قازىرگى زامانعى مەديتسينالىق رەابيليتاتسيا ماسەلەلەرىن قاراستىرىپ, تاجىريبەلەر سەكتسيالىق وتىرىستاردا, شەبەرلىك سىنىپتارىندا تالقىلادى. سونداي-اق سەزدىڭ كۇن تارتىبىنە بالالار ورتوپەدياسى جانە تراۆماتولوگياسى, ورتوپەديا-تراۆماتولوگيالىق پراكتيكاداعى قاتەلىكتەر جانە اسقىنۋلار سياقتى وزەكتى ماسەلەلەر حيرۋرگتەر نازارىنان تىس قالعان جوق.
جاراقاتتانۋدىڭ سالدارى دا ءارتۇرلى. وكىنىشتىسى, جاراقاتتانۋ كەسىرىنەن كوز جۇمۋ جۇرەك-قان تامىر جانە ونكولوگيالىق اۋرۋلاردان كەيىن ءتورتىنشى ورىندا تۇر جانە مۇگەدەكتىكتىڭ دە سەبەپشىسى بولۋدا. جيىندا ەلىمىزدە عانا ەمەس, جالپى الەمدىك ءۇردىس سانالاتىن بىرنەشە جەردەن قوسارلاسا جاراقاتتانۋ, سونداي كەزدە جاسالاتىن كاسىبي مامانداندىرىلعان دارىگەرلىك كومەك ماسەلەسى دە ءسوز بولدى. شىنىمەن دە ۋربانيزاتسيا ونەركاسىپتىڭ وركەندەۋى, قۇرىلىس پەن كولىك قاتىناستارىنىڭ دامۋىمەن بىرگە جۇرەتىن قوسارلاسا جاراقاتتانۋ (ونىڭ ىشىندە سىنۋدان وزگە ىشكى ورگانداردىڭ زاقىمدانۋى) سالا ماماندارىنان اسقان بىلگىرلىكتى قاجەت ەتەدى.
سەزد جۇمىسىنا اۋستريا, ازەربايجان, بەلارۋس, گەرمانيا, يزرايل, قىرعىزستان, رەسەي, سەربيا, تۇركيا, ءۇندىستان, وزبەكستان, فرانتسيا سياقتى الىس-جاقىن مەملەكەتتەن 300-دەن استام عالىمدار مەن ماماندار قاتىسىپ, فارماتسەۆتيكالىق كومپانيالار قازىرگى زامانعى مەديتسينالىق جابدىقتار مەن مەديتسينالىق ماقساتتاعى بۇيىمداردى, سونداي-اق جەتەكشى مەديتسينالىق ءوندىرۋشى-فيرمالاردىڭ دارىلىك پرەپاراتتارىن ۇسىندى.
