ساراپشىلار ەندى تەڭگەمىزدىڭ الداعى 12 ايداعى جاعدايىنا بولجام جاساپ قويىپتى: 2020 جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىنان باستاپ مۇناي باعاسى قىمباتتايدى دەگەن ءۇمىت بار. بۇل اقش دوللارىنىڭ ازداپ بولسا دا قىمباتتاۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى ەكەن. وسى مەرزىم ارالىعىندا ينفلياتسيا ازداپ بولسا دا باياۋلايتىن كورىنەدى. بىراق بۇل دا قازاق تەڭگەسىنىڭ جاعدايىن جاقسارتا المايتىن كورىنەدى. ءبىز مۇنىڭ ءبارىن قازاقستان قارجىگەرلەرىنىڭ قاۋىمداستىعى (ققق) وتكىزگەن كەزەكتى ساۋالناماسىنىڭ ناتيجەسىنە سۇيەنىپ ايتىپ وتىرمىز.
دوللار ارزاندامايتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. مۇنى بولجاۋ ءۇشىن مامان بولۋدىڭ كەرەگى جوق. وتكەن جۇما كۇنى 10 قازاندا رەسمي ۆاليۋتا باعامى العاش رەت 390 تەڭگەدەن استى. ساراپشىلار وسى رەتتە ۇلتتىق بانك ينتەرۆەنتسياعا مۇمكىندىك بەرگەنىن, دوللاردى قىمباتتاتۋعا جول بەرمەگەنىن ايتىپ وتىر: باسقاشا بولعاندا اقش دوللارىنىڭ باعاسى 395 تەڭگەگە دەيىن كوتەرىلىپ كەتۋى ابدەن مۇمكىن ەدى.
قىركۇيەك ايىنىڭ باسىنداعى جاعداي ەلدە دەۆالۆاتسيا تۋرالى جاقپىرتتىڭ بوياۋىن كۇشەيتىپ جىبەردى. قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعى ازىرگە قاۋىپتەنۋگە نەگىز جوق ەكەنىن ايتىپ وتىر. قازىر ءالسىز تەڭگە قازاقستان ۇكىمەتىنە دە, پرەزيدەنتىنە دە كەرەگى جوق. قازاقستان قارجىگەرلەرى قاۋىمداستىعىنىڭ افك ساۋالناماسىنا سايكەس, قاراشا ايىنىڭ باسىندا USD – KZT جۇبىنىڭ ورتاشا باعامى ءبىر دوللار ءۇشىن 390,8 تەڭگەنى قۇرايدى.
ال كۇتۋ مەدياناسى ءبىر دوللار ءۇشىن 390,0 تەڭگەنى قۇرايدى.
«بۇل بولجام تاۋەلسىز ساراپشىلاردىڭ پىكىرلەرى نەگىزىندە عانا دايىندالدى. رەسمي ۇيىمداردىڭ پىكىرى دەپ قابىلداۋعا بولمايدى», دەپ وتىر قازاقستان قارجىگەرلەرى قاۋىمداستىعى.
ەگەر, الداعى 1 جىلعا كوز جۇگىرسەك, دوللار مەن قازاق تەڭگەسىنىڭ اراسى يت جىعىسقا كوبىرەك ۇقسايتىنىن بايقايمىز. باسىمدىق – العاشقىسىندا.
12 ايدان كەيىن, مەديانالىق بولجام بويىنشا (ساراپشىلاردىڭ جارتىسى باعام جوعارىراق بولادى دەپ سانايدى, جارتىسى تومەن), دوللار 400,5 تەڭگە بولادى. ورتاشا بولجام بويىنشا - 405,8 تەڭگە.
بۇل دەگەنىمىز, قازىرگى جاعدايعا قاراماستان, ساراپشىلاردىڭ بولاشاق تەڭگەگە قاتىستى ۇمىتتەرىنىڭ جاقسارا باستاعانىن كورسەتىپ تۇر. سەبەبى 1 اي بۇرىن بولجام 407,5 تەڭگە بولعان.
ساراپشىلار رۋبل باعاسى الداعى 1 جىلدا تۇراقتىلىعىن ساقتايتىنىن ايتىپ وتىر. وسىدان 1 اي بۇرىنعى بولجامدار اسا وزگەگىسكە ۇشىراي قويعان جوق,
قىركۇيەكتىڭ ەكىنشى جارتىسىنان باستاپ رەسەي ۆاليۋتاسىنىڭ قۇنى شامامەن 6 تەڭگە اينالادى. ساراپشىلار الداعى 1 جىلدا بۇل دەڭگەيدەن الىستاپ كەتپەيتىنىن ايتىپ وتىر.
ساۋالناماعا قاتىسقان ساراپشىلاردىڭ مەديانالىق بولجامدارى 3 اي ىشىندە وزگەرگەن جوق - 1 رۋبل ءۇشىن 6 تەڭگە. ورتاشا بولجام ءسال جوعارى - 6,1 تەڭگە. ونىڭ ۇستىنە, قاتارىنان 4 اي بويى وزگەرگەن جوق.
ازىرگە مۇنايعا قاتىستى بولجام ءتاۋىر. ەل ىشىندە مۇنايدىڭ باعاسى جاقسى بولسا تەڭگەنىڭ جاعدايى دا دۇرىس بولادى دەگەن پىكىرگە باسىم بەرەتىندەر كوپ.
Brent ماركالى مۇناي باعاسىنىڭ ورتاشا بولجامى 12 ايدا باررەلىنە 60,6 دوللاردان 61,9 دوللارعا دەيىن ءوستى (+ 2,1%). «سونىمەن بىرگە, Brent ماركالى باررەلى 58,0 دوللارعا ساۋدالانىپ جاتىر», دەپ اتاپ ءوتتى قازاقستان قارجىگەرلەرى قاۋىمداستىعى ءوزىنىڭ ايلىق ەسەبىندە.
الايدا تەك ورتاشا بولجام عانا ءوستى. مەديانا وزگەرىسسىز قالدى – قازىر مۇناي باعاسى 60 اقش دوللارىنان ءارى اسپاي تۇر. وسى رەتتە قازاق ۇكىمەتى وسىدان بىرنەشە جىل «بىزدە ەكى باعدارلامالىق نۇسقا بار. ءبىرى مۇناي باعاسىنىڭ 40, ەىكنشىسى 60 اقش دوللارىنا نەگىزدەلگەن» دەگەن بولاتىن. وسى كۇنگە دەيىن ۇكىمەت سونىڭ تەك ەكىنشى نۇسقاسىن عانا قولدانىپ كەلدى. ەندى الداعى 1 جىلدا 1 نۇسقامەن جۇمىس ىستەۋگە تۋرا كەلەتىنىن ايتىپ وتىر ساراپشىلار.
ساراپشىلار ۇلتتىق بانك پەن ۇكىمەتتىڭ بازالىق باعا توڭىرەگىندە ءبىر كەلىسىمگە كەلمەگەنى ىشكى نارىققا اسەر ەتە باستالعانى بايقالىپ قالعانىن ايتا باستادى.
بەس ايدىڭ ىشىندە ساراپشىلاردىڭ اقشا-كرەديت ساياساتىن قاتايتۋعا دەگەن سەنىمى ارتا تۇستكەن ەدى. بىراق قازان ايىنىڭ العاشقى 10 كۇنىندەگى جاعداي سونىن ءبارىن وزگەرتىپ جىبەرىپتى. ءبىر جىل بۇرىنعى بازالىق مولشەرلەمەنىڭ پايىزى 9,42% -دەن 9,31% -گە دەيىن تومەندەيتىنىن ايتقان بولاتىن. بىراق بۇل بولجام ورىندالمادى. بازالىق مولشەرلەمە 9% –9,25% اراسىندا تەربەلىپ تۇردى.
«ققا ساراپشىلارىنىڭ الداعى 12 ايداعى بازالىق مولشەرلەمەگە قاتىستى بۇدان ارعى ارەكەتتەرى تۋرالى پىكىرلەرى ەكىگە ءبولىندى. «ساۋالناماعا قاتىسقان ساراپشىلاردىڭ 42,0% بازالىق مولشەرلەمە وسەدى دەپ ەسەپتەيدى. 29%- تومەندەيتىنىن كۇتەدى» دەپ اتاپ ءوتتى قازاقستان قارجىگەرلەرى قاۋىمداستىعى.
ۇلتتىق بانك بازالىق مولشەرلەمە تۋرالى كەلەسى شەشىمدى 28 قازاندا قابىلدايدى. قىركۇيەك ايىنىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا رەسپۋبليكاداعى جىلدىق ينفلياتسيا 5,5% -دان 5,3% -عا دەيىن تومەندەدى. بۇل ساراپشىلاردىڭ بولجامىنا اسەر ەتۋى مۇمكىن ەمەس. وسىلايشا, الداعى جىلعا ارنالعان ورتاشا بولجام سوڭعى 6 اي ءۇشىن مينيمالدى بولدى.
12 ايدا كۇتىلگەن ينفلياتسيا دەڭگەيى ءبىر ايدىڭ الدىنداعى 6,4% -بەن سالىستىرعاندا 6,1% قۇرادى. 2020 جىلدىڭ اياعىندا 6,2% جەتەدى دەپ كۇتىلۋدە (بۇرىن 6,5%).
نارىقتىڭ كاسىبي قاتىسۋشىلارىنىڭ ينفلياتسيالىق كۇتۋلەرى باعانىڭ ءوسۋىنىڭ قازىرگى دەڭگەيىنەن (قىركۇيەك ايىندا 5,3%) جانە ۇلتتىق بانكتىڭ 2019-2020 جىلدارداعى ينفلياتسيالىق ماقساتىنان (4-6%) جوعارى. سوعان قاراماستان, ساراپشىلاردىڭ ينفلياتسيالىق كۇتۋلەرى بەكىتىلمەگەن, ويتكەنى ولار ناقتى ينفلياتسيا ديناميكاسىنا جانە ماكروەكونوميكالىق جاڭالىقتارعا سەزىمتال », دەپ اتاپ ءوتتى ساۋالناما اۆتورلارى.
ايتا كەتەرلىگى, مەديانالىق بولجام 5,8% دەڭگەيىندە, ول ۇلتتىق بانك بەلگىلەگەن دالىزگە سايكەس كەلەدى.
ساراپشىلار ىشكى جالپى ءونىم كورسەتكىشىنە بايلانىستى بولجام اسا جاعىمدى ەمەس ەكەنىن ايتىپ وتىر. ەگەر ساراپشىلار ادەتتەگىدەي ينفلياتسيانىڭ جەدەلدەۋىن كۇتسە, وندا قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ءوسۋى تومەندەۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتىپ جاتىر.
ء جىو ءوسىمى 4,3% قۇرايدى, بىراق رەسپوندەنتتەر ءالى دە بەلگىلەنگەن قارقىنى ۇستاپ تۇرۋعا بولاتىنىنا سەنبەيدى. ورتاشا العاندا, كەلەسى جىلى ەل ەكونوميكاسى 3,6% -بەن سالىستىرعاندا 3,4% -عا دەيىن تومەندەيى ابدەن مۇمكىن. «قارجى جانە تاۋار نارىقتارىنداعى باعالاردىڭ وزگەرۋى الەمدە بولىپ جاتقان كوپتەگەن وقيعالاردىڭ ناتيجەسى بولىپ تابىلادى, ولار تابيعاتى مەن اسەرى جاعىنان ەرەكشەلەنەدى. بولجاۋ بىردەن وزەكتىلىگىن جوعالتۋى مۇمكىن بىرقاتار باعىتتاردى. وسىعان بايلانىستى افك اقپاراتتىق كەڭىستىكتەگى ايتىلعان بولجامدارعا ساق بولۋدى, تەك قانا كاسىبي تۇرعىدا عانا دايىندالعان بولجامدارعا باسىمدىق بەرۋ كەرەكتىگىن تاعى دا ەسكەرتەدى », دەيدى ققق.
گۇلبارشىن ايتجانبايقىزى,
«ەqemen Qazaqstan»
الماتى
