ااك – قارجىلاي قولداۋ عانا ەمەس
ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, ااك-كە بيىلعى جىلى بيۋدجەتتەن 206 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. توعىز ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 415 647 وتباسى اتالعان كومەككە قول جەتكىزدى. اتاپ ايتقاندا, ااك 2 ملن 138 مىڭ 214 ادامعا بەرىلگەن. ونىڭ 1 ملن 335 مىڭ 965-ءى – بالا, 165 مىڭ 535-ءى – كوپ بالالى انا. ءبىر وتباسىنا بەرىلگەن كومەكتىڭ كولەمى ورتا ەسەپپەن 88-90 مىڭ تەڭگەنى قۇراعان. ەڭ كوپ مولشەردە تاعايىندالعان كومەك ءبىر وتباسىنا 455 112 تەڭگە بولعان.
ااك تەك قارجىلاي كورسەتىلىپ قويمايدى. وندا تۇرمىسى تومەن وتباسىنداعى ەڭبەككە جارامدى ازاماتتار ءوز بەيىمىنە قاراي قىسقا مەرزىمدى تەگىن كۋرستان وتەدى جانە ولارعا جۇمىس ۇسىنىلادى. سونداي-اق قولى قىسقا جاندار شاعىن نەسيەلەر مەن قايتارىمسىز گرانتتار الۋ ارقىلى جەكە كاسىپكەرلىگىن دامىتۋعا مۇمكىندىك الادى. جىل باسىنان بەرى ااك العان 55 مىڭ ادام جۇمىسپەن قامتىلعان. 8400 ازامات جەڭىلدەتىلگەن نەسيە السا, 3400 كىسى 505 مىڭ تەڭگەگە دەيىن تەگىن قايتارىمسىز گرانت الىپ, ءوز جۇمىسىن باستاعان.
الايدا وسى ارالىقتا وڭاي ولجاعا كەنەلگىسى كەلگەندەر دە از بولماعان سىڭايلى. مينيسترلىكتىڭ مالىمەتىنشە, 73 مىڭ 814 زاڭ بۇزۋشىلىق فاكتىلەرى انىقتالىپ, 155 ملن 500 مىڭ تەڭگە قاراجات بيۋدجەتكە قايتارىلعان. ناتيجەسىندە 38 مىڭ 519 وتباسىنىڭ كومەك مولشەرى قىسقارتىلىپ, 8 890 وتباسىنا كومەك بەرۋ ۋاقىتشا توقتاتىلدى. ال 22 مىڭ 881 وتباسىنا كومەك بەرۋ مۇلدە توقتاتىلعان.
ااك جۇيەسى جەتىلدىرىلەدى
اپتا باسىندا وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى ءبىرجان نۇرىمبەتوۆ 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارىنىڭ كەشەندى ءتاسىلى مەن اتاۋلى سيپاتىن قابىلداۋ قاراستىرىلاتىن زاڭ جوباسىن تانىستىردى. وندا جاردەماقىنىڭ جاڭا ءتۇرى بارلىق كوپ بالالى وتباسىنا بەرىلەتىنى ايتىلدى. ياعني جاڭا جىلدان باستاپ 4 نەمەسە ودان دا كوپ كامەلەتكە تولماعان بالاسى بار, كۇندىزگى بولىمدە وقيتىن 23 جاسقا دەيىنگى ستۋدەنتتەرى بار بارلىق كوپ بالالى وتباسىنا مەملەكەتتىك جاردەماقى بەرىلەدى. ناقتىراق ايتقاندا, كومەك مولشەرى بالالاردىڭ سانىنا بايلانىستى بولادى. 4 بالاسى بار وتباسىنا – 42 مىڭ 500 تەڭگە, 5 بالالى وتباسىنا – 53 مىڭ 100 تەڭگە, 6 بالاسى بار وتباسىنا – 63 مىڭ 700 تەڭگە, ال 7 جانە ودان كوپ بالاسى بار ءار شاڭىراققا 73 مىڭ 300 تەڭگە كولەمىندە جاردەماقى تاعايىندالماق. سونداي-اق بۇل بەرىلگەن جاردەماقى ااك تاعايىنداۋ كەزىندە تابىس كوزى رەتىندە ەسەپتەلىنەتىنىن دە ەسكەرگەن ءجون.
الەۋمەتتانۋشىلار جاڭا زاڭ جوباسى كوپ بالالى وتباسىلارعا تۇراقتى قولداۋ كورسەتىپ, انانىڭ ەڭبەگىن باعالاپ قانا قويماي, دەموگرافيالىق احۋالدى تۇزەۋىنە وڭ ىقپالىن تيگىزەتىنىن ايتادى.
قولدانىستاعى زاڭناماعا ساي ااك-ءتىڭ شارتتى جانە شارتسىز ەكى ءتۇرى بار ەكەنىن ايتتىق. ياعني وتباسىندا ەڭبەككە جارامدى ازامات بولماعان جاعدايدا شارتسىز ااك تاعايىندالادى دا, ولاردىڭ قۇجاتى 6 اي سايىن قايتا قارالادى. ال شارتتى ءتۇرى وتباسىندا ەڭبەككە جارامدى ازامات بولعان جاعدايدا بەرىلىپ, قۇجاتتارىن 12 اي سايىن جاڭالاپ وتىراتىن. كەلەسى جىلدان باستاپ كەز كەلگەن ااك الۋشىنىڭ قۇجاتى توقسان سايىن تەكسەرىلىپ وتىرادى.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, جاڭا ااك بارىنشا ءادىل بولىپ, ازاماتتاردى ەڭبەك ەتۋگە ىنتالاندىرادى. سونداي-اق مەملەكەتتىك كومەك ناعىز مۇقتاجدارعا كورسەتىلەتىن بولادى. «ەگەر وتباسىنىڭ ەڭبەككە قابىلەتتى مۇشەسى ۇسىنىلعان جۇمىستان باس تارتسا ونىڭ وتباسى اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەكتەن ايىرىلادى. بۇل ۋاقىتشا قولداۋ. وتباسىنىڭ جاعدايىن جاقسارتۋعا مەملەكەتپەن قوسا وتباسىنىڭ جۇمىسقا جارامدى ادامدارى دا جاۋاپتى», دەگەن بولاتىن ب.نۇرىمبەتوۆ.
اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك – كەشەندى كومەك. «ااك جاعدايى تومەن, از قامتىلعان ازاماتتارعا بەرىلەدى. ول اقشالاي تۇردە جانە الەۋمەتتىك جاعىنان بەيىمدەۋ, ياعني جۇمىسپەن قامتۋ شارالارىمەن قوسا كورسەتىلەدى», دەگەن-ءدى مينيستر.
كەپىلدەندىرىلگەن الەۋمەتتىك توپتاما تاعايىندالادى
مەملەكەت باسشىسى جولداۋدا: «از قامتىلعان وتباسىلاردىڭ بالالارىنا قامقورلىق كورسەتۋ كەرەك. ولار ءۇشىن كەپىلدەندىرىلگەن الەۋمەتتىك كومەكتى ەنگىزۋ قاجەت. بۇل دەگەنىمىز – مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى بالالارعا ۇنەمى قولداۋ كورسەتۋ, بارلىق وقۋشىعا تەگىن ىستىق تاماق بەرۋ, ولاردى وقۋ قۇرالدارىمەن جانە مەكتەپ فورماسىمەن قامتاماسىز ەتۋ, مەديتسينالىق, سونىڭ ىشىندە ستوماتولوگيالىق كومەك الۋ جانە قوعامدىق كولىكتەردە ءجۇرۋ شىعىندارىن وتەۋ», دەگەن بولاتىن.
مينيستر تانىستىرعان جاڭا زاڭ جوباسىندا وسى تەتىكتەر قاراستىرىلدى. ءسويتىپ كەلەسى جىلدان باستاپ از قامتىلعان وتباسىلاردان شىققان بالالارعا الەۋمەتتىك پاكەتتەر بەرىلمەك. اتاپ ايتقاندا, 6 جاسقا دەيىنگى بالالارعا تاماق, گيگيەنا زاتتارى تەگىن بەرىلسە, 6-18 جاس ارالىعىنداعى بالالارعا مەكتەپتەگى ىستىق تاماق, مەكتەپ جولاقىسى, مەكتەپ فورماسى جانە وقۋ قۇرال-جابدىقتارى تەگىن بولادى. «بۇل – كوپ بالالى انالاردى قولداۋ, جاڭعىرتىلعان اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك, كەپىلدەندىرىلگەن الەۋمەتتىك پاكەت. از قامتىلعان بالالاردىڭ 60 پايىزعا جۋىعى كوپ بالالى وتباسىنان شىققان (56,5%). وسىعان بايلانىستى اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋشى وتباسىلار قۇرامىنان بالالاردى شىعارىپ, ولارعا تابىسىنا قاراماستان بەرىلەتىن مەملەكەتتىك جاردەماقىعا اۋىستىرۋ ۇسىنىلادى», دەدى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى.
ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, الداعى ۋاقىتتا ءار وتباسىنىڭ الەۋمەتتىك كارتاسىن جاساۋ ارقىلى كومەك كورسەتۋدىڭ ءتيىمدى جولىنا كوشە الامىز. ء«بىز مەملەكەت بولىپ تەك قانا ااك الۋ قۇقى بار ما, جوق پا دەمەي, جالپى وتباسىنىڭ ومىرلىك جاعدايىن ءبىلىپ وتىرۋىمىز كەرەك. سوندىقتان ءبىز ءار وتباسىنىڭ الەۋمەتتىك كارتاسىن اقپاراتتىق جۇيەدە جاساقتاۋدامىز. ەلىمىزدەگى 7 ملن-عا جۋىق وتباسىنىڭ بۇكىل مالىمەتى سول جەردە بار. ءبىزدىڭ بۇل اقپاراتتىق جۇيەلەر ەلىمىزدەگى باسقا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ 21 اقپاراتتىق جۇيەسىمەن بايلانىسقان. مىسالى, ءسىزدىڭ ۇيدە بالا دۇنيەگە كەلسە ءبىز ونى كورىپ وتىرمىز. ۇيدەن, جۇمىستان ايىرىلىپ قالساڭىز ءبارى شىعىپ تۇرادى. ەگەر سول وتباسىنىڭ جاعدايى شىنايى قيىن بولسا ول بىزگە كەلىپ ەمەس, قايتا وعان مەملەكەتتىك ورگان وزدەرى كومەكتەسۋى كەرەك. تۇبىندە بىزدە سونداي جۇيە قالىپتاسۋى كەرەك», دەدى ول.
ەكونوميست عالىمجان كەرىمبەك پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىمەن, ۇكىمەتتىڭ ۇيعارۋىمەن قولعا الىنىپ جاتقان جاڭا الەۋمەتتىك قولداۋلاردىڭ ءتيىمدى تۇستارى كوپ ەكەنىن ايتادى. «بۇل زاڭ جوباسىنىڭ ءتيىمدى تۇستارى كوپ. ەڭ الدىمەن كوپ بالالى وتباسىندا تۋىپ, مەملەكەتتىڭ قامقورلىعىن كورىپ وسكەن بالانىڭ وتانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگى تەرەڭ, ءوز-وزىنە سەنىمدى بولىپ وسەدى. ەسەيگەندە ەلگە ەڭبەك ەتۋگە كىشكەنتايىنان داعدىلانادى. ەكىنشى جاعىنان, ءبىزدىڭ جاعدايىمىزدى شەتەلمەن سالىستىرۋدىڭ كەرەگى جوق. بۇل ءبىزدىڭ قوعامنىڭ تالابى. ۇشىنشىدەن, بۇل – ەل ەكونوميكاسىنىڭ داڭعىل جولىنا تۇسكەندىگىنىڭ, تۇراقتىلىقتىڭ بەلگىسى», دەدى ول.
