الەم • 11 قازان، 2019

«بەيبىتشىلىك قاينارى» تۇركيا تەرروريستەرگە قارسى اسكەري وپەراسيا باستادى

187 رەتكورسەتىلدى

تۇركيا سيريانىڭ سولتۇستىك-شىعىسىندا اسكەري وپەراسيا باستادى. «؛بەيبىتشىلىك قاينارى»؛ دەگەن اتاۋ بەرىلگەن وپەراسيا سارسەنبى كۇنى تۇركيا ساعاتىمەن 16.00-دە باستالدى. سيرياداعى ەۆفرات وزەنىنىڭ شىعىس جاعالاۋىنا باعىتتالعان وپەراسياعا اۆياسيا مەن قۇرلىق اسكەرىنىڭ ءتۇرلى بولىمشەلەرى قاتىسىپ جاتىر. وپەراسيا سيريانىڭ سولتۇستىگىندەگى تەرروريستىك جانە سەپاراتيستىك پيعىلداعى قارۋلى توپتاردى جويىپ، ءقاۋىپسىز بەلدەۋ قۇرۋدى، ءسويتىپ تۇركيانىڭ وڭتۇستىگىنەن تونەتىن قاۋىپ-قاتەردى سەيىلتۋ ماقساتىن كوزدەيدى.

اسكەري وپەراسيا ەۆفرات وزەنىنىڭ شىعىس جاعالاۋىنداعى راسۋلاين ەلدى مەكەنى توڭىرەگىندەگى نىسانداردى اتقىلاۋدان باستالدى. الدىمەن تۇركيا قارۋلى كۇشتەرىنىڭ F-16 ۇشاقتارى سيريا اۋماعىنا 30 شاقىرىمعا دەيىن ەنىپ، تەرروريستەردىڭ بەكىنىستەرى مەن قويمالارىن بومبالادى. ودان سوڭ قۇرلىق اسكەرلەرى الەپپونىڭ ماڭىنداعى تەل ابياد جانە راسۋلاين ەلدى مەكەندەرىنە قاراي 4 باعىتتا وپەراسيا باستاعان. بەيسەنبىنىڭ تاڭىنا دەيىن تۇرىكتەر 181 نىساندى اۋىر ارتيللەريادان اتقىلاپ، ۇشاقتارمەن بومبالاعان. تۇركيا ۇلتتىق قورعانىس ءمينيسترى حۋليسي اكار ء«؛بىزدىڭ ماقساتىمىز &ndash؛ ەۆفراتتىڭ شىعىسىنداعى دايش پەن PKK/KCK/PYD-YPG توپتارىن جويۋ، شەكارامىز بەن حالقىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋ، بەيبىتشىلىك ءدالىزىن جاساپ، ەلىمىزدەگى سيريالىق باۋىرلارىمىزدىڭ تەز ارادا تۋعان ولكەلەرىنە، ۇيلەرىنە ورالۋى­؛نا مۇمكىندىك بەرۋ»؛ دەگەن ەدى. مينيستر ءوز سوزىندە «؛تەك ەلىمىز بەن حالقىمىزدىڭ عانا ەمەس، وسىناۋ ايماقتا ءومىر سۇرەتىن كۇردتەر، ارابتار مەن اسسيريالىقتار، حريستياندار مەن ەزيدتەر ءتارىزدى وزگە دە ءدىني جانە ەتنوستىق توپتاردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە ايرىقشا ءمان بەرىپ وتىرمىز»؛، دەدى. ءسويتىپ تۇركيا 911 شاقىرىمعا سوزىلاتىن سيريامەن شەكارادا ەلگە ءقاۋىپ توندىرەتىن قارۋلى توپتاردىڭ كوزىن جويۋدى مىقتاپ قولعا العان جايى بار. بۇدان بۇرىن تۇرىك اسكەرلەرى سيريا جەرىندە «؛ەۆفرات قالقانى»؛، ء«؛زايتۇن بۇتاعى»؛ اتتى وپەراسيالار ۇيىمداستىرعان بولاتىن. تۇرىكتەر ءبىر عانا «؛ەۆفرات قالقانى»؛ وپەراسياسى كەزىندە 3 مىڭنان استام دايش تەرروريستەرىن جويعان ەدى.

 ؛«؛وسىمەن ءسوز ءبىتتى»؛

بۇل &ndash؛ تۇركيا پرەزيدەنتى رەجەپ تايىپ ەردوعاننىڭ ءسوزى. تۇركيا باسشىسى قازان ايىنىڭ ء5-ى كۇنى «؛وسىمەن ءسوز ءبىتتى. بۇل وپەراسيانى جۇرگىزۋگە ءماجبۇرمىز. جوسپارىمىزدى قۇردىق، قاجەت تاپسىرمالار بەرىلدى. ول ايماقتى بەيبىتشىلىك بۇلاعىمەن سۋارامىز. بالكىم ەرتەڭ، بالكىم ەرتەڭنەن دە جاقىن»؛، دەگەن ەدى. ساراپشىلار تۇركيا پرەزيدەنتىنىڭ بۇل ءسوزىن اسكەري وپەراسيانى باستاۋ تۋرالى بۇيرىقتىڭ بەرىلگەنى رەتىندە قابىلداعان ءارى رەسمي انكارانىڭ ەندى اقش-پەن اقىلداسىپ وتىرۋعا ۋاقىتى جوق ەكەنى دە بايقالعان. ارينە اسكەري وپەراسيا ارقىلى بەيبىتشىلىك ورناتۋ قيىنداۋ ءىس ەكەنى ايقىن. ويتكەنى سوعىس بولعان سوڭ ءولىم-جىتىم دە كەزدەسەدى. دەگەنمەن، ەۆفراتتىڭ شىعىس بولىگىنە اسكەر كىرگىزۋ ارقىلى تۇركيا ايماقتاعى تەررورلىق توپتاردى السىرەتىپ قانا قويماي، ءوز ىشىندەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايدى ءسال دە بولسا تۇزەپ الۋدى كوزدەيتىن سياقتى. ويتكەنى سيريانىڭ سولتۇستىگىندە ء«؛قاۋىپسىز ايماق»؛ قۇرۋ ارقىلى تۇركياعا ەڭ الدىمەن سيريالىق بوسقىنداردى ەلدەرىنە قايتارۋعا مۇمكىندىك تۋادى. ء«؛بىز ەۆفراتتىڭ شىعىس جاعالاۋىن بەيبىتشىلىك قاينارىمەن سۋارىپ، سول ايماققا 2 ملن ادامدى ورنالاستىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. جوسپارىمىز ءازىر. بۇۇ-عا دا بۇل جوسپارىمىزدى تانىستىردىق. تۇركيا ءوز ىرگەسىندە تەررورلىق ۇيىمداردىڭ سايران سالىپ جۇرگەنىنە كوز جۇمىپ وتىرا المايتىنىن تالاي رەت دۇنيەگە جار سالا ايتقان ەدى. سابىرلى دا بولدىق. قۇرلىق ءپاترۋلى، اۋە ءپاترۋلى... مۇنىڭ ءبارى ەرتەگى ەكەنىن كوردىك. سىزدەر ءPKK/YPG-نى تەرروريستىك ۇيىم دەپ تانيسىزدار ما، جوق پا سونى اشىق ايتىڭىزدار. ءسوزدىڭ بىتكەن جەرىندە تۇرمىز. ءبىزدى الداۋسىراتقاندارعا دا وسىنى ايتامىز»؛ دەگەن ەدى ەردوعان ءارى وپەراسيانىڭ اۋەدە دە، جەردە دە جۇرگىزىلەتىنىن اتاپ وتكەن بولاتىن. وسىلايشا رەسمي انكارا PKK-نى تەرروريستىك توپ دەپ مويىنداعانىمەن، سول ۇيىمنىڭ سيريالىق قاناتى سانالاتىن YPG-نى تەرروريستەر قاتارىنا قوسپايتىن اقش پەن ەو-عا «؛سالەم»؛ جولداعان جايى بار.

 ؛ماجارلاردىڭ تارتۋى

تۇركيانىڭ سيريادا اسكەري وپەراسيا باستاعانىنا بايلانىستى الەمدەگى الپاۋىت كۇشتەر ءوز كوزقاراستارىن ءبىلدىرىپ جاتىر. البەتتە ءبىرقاتار ەل تۇرىكتەردى قولداي قويمايتىنىن بايقاتقان. دەگەنمەن، تۇرىك ماسس-مەدياسىنىڭ حابارلاۋىنا قاراعاندا ماجارستاننىڭ ارەكەتى قالىڭ جۇرتتى ەلەڭ ەتكىزگەن.

«؛سەيسەنبى كۇنى 28 مۇشەسى بار ەۋروپالىق وداق تۇركيانىڭ سيريا جەرىندە وپەراسيا ۇيىمداستىرۋ نيەتىنە بايلانىستى ارنايى قارار دايارلاعان. وداق بۇل قاراردى سارسەنبىدە جاريالاۋى ءتيىس ەدى. ءبىراق ەۋروپا ەلدەرىنىڭ بۇل قارارىنا ماجارستان قول قويۋدان باس تارتىپ، ۆەتو قويىپتى. ماجارلار ء«؛ار مەملەكەت ءوز شەكاراسىن قورعاي الادى»؛ دەگەن ءۋاج ايتىپتى»؛، دەپ جازىپ جاتىر تۇرىك باسىلىمدارى. الايدا، ەو وپەراسياعا قاتىستى سارسەنبى كۇنى ارنايى مالىمدەمە جاسادى. ءبىراق وندا «؛قاتتى كەتكەن»؛ ەشتەڭە جوق. ادەتتەگى ديپلوماتيالىق ۇستانىم عانا. ايىپتاۋ، قولداماۋ سياقتى لەبىزدەر.

ارينە، رەسمي تۇردە ء«؛ار مەملەكەت ءوز شەكاراسىن قورعاي الادى»؛ دەۋگە بولادى. الايدا، مۇنداي حالىقارالىق ماڭىزى زور وقيعالار كەزىندە بەلگىلى ءبىر ۇستانىمدا قالۋ وڭاي ءىس ەمەس. ەۋروپالىق وداقتىڭ تۇركيانى جىلدار بويى مۇشەلىككە الماي، مىڭداعان سىلتاۋ ايتىپ كەلە جاتقانىن ەسكەرسەك، بريۋسسەلدەن «؛بەيبىتشىلىك قاينارىن»؛ ماداقتايتىن ءسوز ەستۋ نەعايبىل ەدى. ءبىراق سول وداقتىڭ وزىندە تۇرىكتەردى جاقتاعان ۇستانىم بايقالدى.

ماجارستان &ndash؛ تۇركى كەڭەسىنە باقىلاۋشى رەتىندە قوسىلعان مەملەكەت. كەلەسى اپتادا باكۋدە تۇركى كەڭەسى مەملەكەت باسشىلارىنىڭ كەزەكتى ءسامميتى وتەدى. دەمەك، ماجار پرەمەرى ۆيكتور وربان سول جيىندا تۇركى باسشىلارىنىڭ الدىنا ءجۇزى جارقىن كۇيى كەلۋدى كوزدەگەن بولۋى مۇمكىن. ودان بولەك ماجار ديپلوماتتارى تۇركيا ء«؛قاۋىپسىز ايماق»؛ قۇرىپ، وعان بوسقىن سيريالىقتاردى ورنالاستىرا السا، ەۋروپاعا جەتكەن سيريالىقتاردى دا قايتارۋعا مۇمكىندىك تۋاتىنىن ەسكەرگەن بولۋى عاجاپ ەمەس. قالاي بولعاندا دا رەسمي بۋداپەشت تۇرىكتەردىڭ اسكەري ارەكەتىن ايىپتاعان جوق.

تۇركيانىڭ اسكەري وپەراسياسىن ناتو اشىق ايىپتاعان جوق. تەك الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. ەو دا وپەراسيانى توقتاتۋعا شاقىرىپ، تۇركيانىڭ ء«؛قاۋىپسىز ايماق»؛ قۇرۋ يدەياسىنا قارسىلىق تانىتتى. ەگەر ونداي ايماق قۇرىلسا، ەو ماتەريالدىق كومەك بەرە المايدى ەكەن. بۇۇ بولسا بەيبىت تۇرعىنداردىڭ زارداپ شەكپەۋىنە نازار اۋدارۋ كەرەك ەكەنىن مالىمدەدى. ساۋد ارابياسى دا وپەراسيانى قۇپ كورمەيتىنىن مالىمدەپتى. بۇل ەل كەزىندە ترامپتىڭ ءوتىنىشى بويىنشا YPG توبىنا 100 ملن دوللار اۋدارعان ەدى.

 ؛تىعىرىققا تىرەلگەن ترامپ

تۇركيانىڭ سيريا جەرىندە اسكەري وپەرا­؛سيا جاساۋ نيەتىنە ءاۋ باستا اقش قار­؛سى بولعان. ءبىراق انكارا ايتقانىنان قايت­؛پا­؛دى. سول سەبەپتەن بە، جوق الدە باسقا جاع­؛داي قالىپتاستى ما اقش ء«؛قاۋىپسىز ايماق»؛ قۇرىلاتىن وڭىردەن اسكەرلەرىن شەگىن­؛دىرەتىنىن مالىمدەگەن ەدى. ءارى PKK/YPG توپ­؛تارىن دا قولدامايتىنىن ايتقان. امەري­؛كالىقتاردىڭ اياق استى «؛ويىننان شىعا قا­؛لۋى»؛ ەجەلگى قارسىلاس رەسەيدى دە تاڭعال­؛دىرعان. كرەملدىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى د.پەسكوۆ اقش ماسكەۋگە مۇنداي شەشىم­؛گە قاتىستى قانداي دا ءبىر حابار بەرمەگەنىن ايتقان-دى. ال وزدەرىنىڭ تۇركيا جوسپارلاعان وپەراسيادان ازدى-كوپتى حابارى بار ەكەنىن تۇسپالداعان. بالكىم سودان با، جوق الدە سوڭ­؛عى كەزدەرى ۆ.پۋتين مەن ر.ەردوعاننىڭ ور­؛تاق ۇستانىمدارىنىڭ مول بولۋىنان با، تەرىسكەيدەگى كورشىنىڭ سىرتقى ساياسات مەكەمە­؛سىنەن وتكىر مالىمدەمە شىعا قويعان جوق.

ال ترامپتىڭ «؛پرەزيدەنت ەردوعان كۇردتەردى جويۋعا تىرىسسا، مەن دە ولاردىڭ ەكونوميكاسىن جوق قىلامىن»؛ دەپ جازعانى بار. ياعني، تۇركياعا سانكسيا سالاتىنىن جەتكىزگەن-دى. ءبىراق «؛تۇركيا بولماسا ميلليونداعان سيريالىقتار بوسقىن بولىپ الەمگە تاراپ كەتەر ەدى. ەردوعان دا ءبىز سياقتى سيريادان كوشكەن بوسقىنداردىڭ ءوز ەلدەرىنە قايتا ورالعانىن قالايدى. مۇنى ماعان ءوزى ايتتى»؛ دەگەنى تاعى بار. سونىمەن قاتار ول باراك وباما بيلىگىنىڭ PKK تەرروريستەرىمەن ىمىراعا كەلگەنىن دە ايىپتاعان بولاتىن. ال اقش سەناتورلارى بىردەن تۇركياعا سانكسيا سالۋ ماسەلەسىن كوتەرىپ جاتىر. رەسپۋبليكاشىل سەناتور ليندسەي گرەحام مەن دەموكرات كريس ۆان حوللەن اقش سەناتىنا وسىنداي ۇسىنىس ەنگىزگەن.

قىسقاسى، اقش باسشىسى مەن ساياسا­؛تىنداعى «؛شورتانداردىڭ»؛ سيريا­؛دا­؛عى اسكەري وپەراسياعا قاتىستى ۇستا­؛نىم­؛دارى ەكىگە جارىلعان سىڭايلى. ترامپ تۇرىكتەردىڭ ەركىن ارەكەت جاساۋىن جاقتاعانىمەن، كونگرەسس پەن سەناتتا انكا­؛رانى تۇقىرتۋدى كوزدەيتىندەر از بول­؛ماي تۇر. سودان دا شىعار ترامپتىڭ پىكىرى سان قيلى شىعادى.

تۇيىن

1974 جىلى تۇركيا كيپردەگى قانداستارىن قورعاۋ ءۇشىن ارالعا دەسانت ءتۇسىرىپ، قۋاتتى اسكەري وپەراسيا جۇرگىزگەنى بار. «؛بەيبىتشىلىك قاينارى»؛ وپەراسياسىن 1974 جىلعى «؛كيپردە بەيبىتشىلىك ورناتۋ وپەراسياسىنان»؛ كەيىنگى تۇركيانىڭ ەڭ ءىرى اسكەري قيمىلى رەتىندە با­؛عالاپ جاتقاندار بار. اسكەري وپەراسيا تۇرىك­؛تەردىڭ ەل تۇتاستىعى ءۇشىن جاھانعا مايدان اشۋعا دايار ەكەنىن كورسەتىپ وتىر ءارى ناتو-داعى وداقتاستار مەن جاھاندىق سۋپەردەرجاۆالار تۇركيانى تىزەرلەتە المايتىنىن دا رەسمي انكارا جاقسى بىلەدى. سوندىقتان ءوز مۇددەسىن ءبىرىنشى ورىنعا شىعارعان جايى بار. ءبىزدىڭ پايىمداۋىمىزشا «؛بەيبىتشىلىك قاينارى»؛ وپەراسياسى بىرنەشە ايعا سوزىلۋى مۇمكىن.

 ؛

باننەر
سوڭعى جاڭالىقتار

كۇلكى كەرۋەنى №4

رۋحانيات • بۇگىن، 12:12

ەڭ قىسقا اڭگىمە. ەرعالي باقاش

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:07

ەڭ قىسقا اڭگىمە. ماقسات مالىك

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:04

ەڭ قىسقا اڭگىمە. ەسبولات ايدابوسىن

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:01

ەڭ قىسقا اڭگىمە. ءنازيرا جارىمبەت

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 11:57

ەڭ قىسقا اڭگىمە. الماز مىرزاحمەت

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 11:27

الماتى ەلىمىزدىڭ مادەني ورتالىعى

قازاقستان • بۇگىن، 10:10

جاڭاوزەندە «باستا» فورۋمى ءوتتى

ايماقتار • بۇگىن، 10:04

«التىن بۋتسا» يەسى اتاندى

سپورت • بۇگىن، 09:52

تاعى وۆەرتايمدا ۇتىلدى

حوككەي • بۇگىن، 09:50

جانيانىڭ جۇلدىزى جارقىرادى

رۋحانيات • بۇگىن، 09:49

تىلسىم ونەردىڭ تالىمگەرى

رۋحانيات • بۇگىن، 09:41

ماسكەۋدە شىققان ءماندى شىعارما

ادەبيەت • بۇگىن، 09:26

جاقسىم

رۋحانيات • بۇگىن، 09:24

جول ۇستىندە بوساندى

قازاقستان • بۇگىن، 09:19

ساباقتاستىق ءھام ساپاسىزدىق

رۋحانيات • بۇگىن، 09:12

يگەرىلمەگەن رەزەرۆتەر كوپ

قازاقستان • بۇگىن، 09:04

ەلى قولداعان قۇندى قۇجات

قازاقستان • بۇگىن، 09:02

دامۋدىڭ ساپالى كەزەڭى

قازاقستان • بۇگىن، 09:01

حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت

قازاقستان • بۇگىن، 08:57

تۇرار تۋرالى تولعادى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:53

التىن وردا تاريحى تارازىلاندى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:48

بىر وتىنىشپەن – بىرنەشە قىزمەت

قازاقستان • بۇگىن، 08:42

ماسىل بولما، اسىل بول!

قازاقستان • بۇگىن، 08:25

ۇقساس جاڭالىقتار