استىق ءۇشىن ارپالىستا ابجىلدىك تانىتقاندار ارداگەرلەر بولدى. ەسىل اۋدانىنا قاراستى يۋبيلەينوە اۋىلىنداعى «نوۆوپريرەچەنسكوە» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى جىل سايىن 38 مىڭ گەكتار القاپقا ءداندى داقىلدار تۇقىمىن سەبەدى. اگروتەحنيكالىق شارالاردى ۋاقتىلى جۇرگىزۋ ارقىلى بيىل دا توككەن تەرلەرى اقتالىپ, ءتاپ-ءتاۋىر ءونىم جيناپ وتىر.
سەرىكتەستىككە كەشەگى كەڭەس زامانىندا قىرىق جىلعا جۋىق كەڭشار باسقارعان بىلىكتى باسشى, ىسكەر ۇيىمداستىرۋشى ۆالەري تيۋركين باسشىلىق جاسايدى. جاسى جەتپىسكە جۋىقتاپ قالسا دا, قارتايدىم, قاجىر-قايراتىم كەمىدى دەپ شاۋ تارتىپ وتىرعان جوق. جاڭالىققا جانى قۇمار. اسىرەسە ەگىن شارۋاشىلىعىنداعى تاجىريبەدە تيىمدىلىگى دالەلدەنگەن وزىق تەحنولوگياعا قۇشتار. الىس-جاقىن جەردە اقىق ءدان ايالاۋدىڭ ىلكىمدى ءادىسى تۋرالى سونى جاڭالىق قۇلاعىنا جەتسە بولدى, بارىپ, باقايشاقتاپ ءبىلىپ, تانىسۋعا تالپىنىپ تۇرادى. سول ىزدەنىسىنىڭ ناتيجەسىندە ءوزى باسشىلىق جاسايتىن سەرىكتەستىكتىڭ سەرپىنى كەڭ قانات جايىپ كەلەدى. ءتىپتى, الەمدەگى ەڭ وزىق تاجىريبەلەردى يگەرۋگە دەگەن تالپىنىسى دا اتاپ ايتۋعا تۇرارلىق.
شارۋاشىلىق باسشىسىنىڭ ۇزاق جىلعى سەرىكتەستەرى دە بار. ماسەلەن, جەتپىستەگى قاريا ۆيكتور لەسكين ىلكى زامانداعى داڭعايىر ديقانداردىڭ كوزى. ۇزاق جىلدار بويى «سك-4» كومباينىمەن جۇمىس ىستەگەن. ونىمدىلىگى ونشا جوعارى ەمەس وسى كومباينمەن-اق تالاي شارۋانى تىندىرعان. سەرىكتەستىك قارجىلىق قور جيناپ, جاڭا استىق كومبايندارىن العاننان سوڭ كوزى اشىلدى. قازىر ونىمدىلىگى وتە جوعارى, شەتەلدىك قۋاتتى تەحنيكانى ۇرشىقتاي ۇيىرەدى.
– ەڭبەك جولىمدى باستاعان كەزدە قيىندىقتى كوپ كوردىك, – دەيدى ەڭبەك ارداگەرى, – ول كەزدەگى استىق كومبايندارىنىڭ كابيناسى دا بولمايتىن. كۇزگى قارا سۋىقتا كەۋلەگەن سۋىق جەل ەتىڭنەن ءوتىپ, سۇيەگىڭە جەتەتىن. قازىر مىنا كومبايندار تاماشا عوي. بۇرىنعىمەن سالىستىرعاندا اراسى جەر مەن كوكتەي. بيىلعى ناۋقان باستالعالى جيىرما كۇندەي جاڭبىردىڭ سالدارىنان قاڭتارىلىپ تۇرىپ قالدىق. كۇن ءسال اشىلىپ ەدى, ەسەسىن قايتارىپ جاتىرمىز.
سەرىكتەستىكتە ءدال وسىنداي جيىرماعا جۋىق شەتەلدىك كومبايندار بار. استىق ءۇشىن ارپالىستا ەڭكەيگەن كارىدەن ەڭبەكتەگەن بالاعا دەيىن كۇش جۇمىلدىرعان سوڭ قيمىل-قارەكەتتەرى دە ونىك.
– ەگىن وراعى ديقاندار ءۇشىن وتە جاۋاپتى ناۋقان, – دەيدى سەرىكتەستىك ديرەكتورى, – بۇگىنگى زاماندا اۋىل شارۋاشىلىعىن جاڭاشا ۇيىمداستىرۋ قاجەت. ونسىز العا باسا المايسىڭ. راس, بۇرىن دا ءتاۋىر ونىمگە قول جەتكىزىپ جۇردىك. ول كەزدە توپىراق قۇنارلى بولاتىن. ءبىز تابيعاتتان الۋدى بىلگەنمەن, بەرۋگە ەنجارمىز عوي. سوندىقتان ەڭ الدىمەن القاپ قۇنارىن ويلاۋىمىز كەرەك. ەكىنشىدەن, «نە ەكسەڭ سونى وراسىڭ» دەيتىن قاعيدا بار. تۇقىمىڭ ءتاۋىر بولۋ كەرەك. انە ءبىر جىلدارداعىداي قويماعا كۇزدە كىرگىزىپ, كوكتەمدە شىعارساڭ ءتاۋىر ءونىم الا المايسىڭ. ونىڭ ۇستىنە وسى سالادا ەڭبەك ەتكەن سوڭ جاڭالىقتى جانىڭا سەرىك ەت, سوندا باعىڭ جانادى. كانادانىڭ ديقاندارىنا بىرنەشە رەت بارىپ, ءتالىم الىپ قايتتىم. قازىر الەمدەگى وزىق ۇلگىنىڭ ساناتىنداعى ديقانداردىڭ تاجىريبەسىن جۇزەگە اسىرىپ جاتىرمىز.
باسشىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, استىق ءۇشىن ارپالىسقا ارداگەرلەردى ارالاستىرۋ جۇمىس قولىنىڭ جەتىسپەۋىنەن ەمەس ەكەن. بىرىنشىدەن, دۇبىرگە قۇلاق تۇرگەن تۇلپارلارداي بار عۇمىرىن استىقتى القاپتا وتكىزگەن ارداگەر ديقاندار سارىالا كۇزدە التىنداي جالتىلداعان, سارى ساعىمعا بولەنگەن استىق القاپتارىنا اڭسارى اۋادى. ناتيجەلى ەڭبەككە دەگەن سارىتاپ ساعىنىش. كەشەگى ۇزەڭگى قاعىستىرىپ بىرگە جۇرگەن زامانداستارىنىڭ كوڭىل قۇشتارلىعىن وسىلايشا باسقىسى كەلەدى. ەكىنشىدەن, ولاردىڭ قاجىرلى ەڭبەگى جاستارعا ونەگە. جاستارى جەر ورتاسىنان اسقان اقساقالدار بەل بۋىپ ەڭبەك ەتىپ جاتقاندا, قاراپ تۇرۋعا جاستاردىڭ دا ءداتى شىداماس.
بيىلعى بيدايدىڭ كولەمى كوپ بولماعانىمەن, ساپاسى جاقسى ەكەن. ءارى ءدال قازىر باعا دا ءتاۋىر. شىعىننىڭ ەسەسى سول ارقىلى قايتىپ ورالماق. ءبىر وڭتايلىسى, سەرىكتەستىك جيناعان ءدانىن الىسقا تاسىمايدى. وزدەرى بىرنەشە جايلى استىق قويماسىن سالىپ العان.
تاسىمالداۋ شىعىنىن مەيلىنشە ازايتۋدى دا ويلاستىرىپتى. ەرتەرەكتەگى قىزىل قىرماننان ءدان تاسيتىن اۆتوپويىزدار ءتارىزدى. سەرىكتەستىكتىڭ جۇرگىزۋشىسى نيكولاي بۋلكو ءۇش تىركەمەمەن استىق تاسىمالداپ ءجۇر. ەسەسىنە, ءۇش ەسە جانار-جاعارماي از جۇمسالادى. بۇگىنگى كەيبىر جاڭالىق كەشەگى ءوزىمىز كورگەن دۇنيەنىڭ جاڭاشا جاڭعىرۋى ءتارىزدى.
قازىر وبلىس ديقاندارى سوڭعى اينالىمداردا ءجۇر. جاڭا استىقتىڭ جورىعى تامامدالۋعا تاياۋ. بار قاۋىم جان الىپ, جان بەرىسكەن ەڭبەك جورىعىندا ارداگەرلەردىڭ الدىڭعى شەپتەن تابىلۋى قانداي عانيبەت.
اقمولا وبلىسى,
ەسىل اۋدانى
