پرەزيدەنت اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى سىنادى
وتكەن اپتادا ەرەۆاندا وتكەن جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيانىڭ وتىرىسىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ وداق ىشىندە مۇشە مەملەكەتتەردىڭ تاۋارى مەن قىزمەتىنە بىردەي جاعداي جاساۋ كەرەكتىگىن ايتتى.
«2019 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەاەو-نىڭ ءۇشىنشى ەلدەرمەن تاۋار اينالىمى 2 پايىز تومەندەدى. ال وداق ىشىندەگى ءوزارا ساۋدا 5 پايىزعا ازايدى. بۇل جاقسى ءۇردىس ەمەس. قازاقستاننىڭ ەاەو ەلدەرىمەن ساۋداسى 6 پايىز تومەندەدى. ارينە مۇنىڭ وبەكتيۆتى ەكونوميكالىق سەبەپتەرى بار, بىراق اكىمشىلىك كەدەرگىلەرگە دە كوز جۇما المايمىز», دەگەن ەدى مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنتتىڭ پىكىرىنشە, وداق ىشىندە ەركىن ساۋدا جاساۋ ءۇشىن ەشقانداي پروتەكتسيونيزم مەن ىشكى جاسىرىن شەكتەۋلەردى جويىپ, بارلىق قاتىسۋشىلارعا بىردەي جاعداي جاساۋ كەرەك. وسى ورايدا مەملەكەت باسشىسى بىرىڭعاي ترانزيت جۇيەسى مەن جوعارى تەحنولوگيانى دامىتۋدى ۇسىندى.
ەۋرازيالىق كوميسسيا قيمىلداعىسى كەلمەيدى
جالپى, ەاەو قۇرىلعاننان بەرى وتاندىق كاسىپكەرلەردىڭ وداقتاس ەلدەردەگى ديسكريميناتسياعا شاعىمدانعان كەزدەرى از ەمەس. ماسەلەن, «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەۆگەني بولگەرتتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندىق كاسىپكەرلەردىڭ ەاەو ەلدەرىندە ەركىن ساۋدا جاساۋىنا 85 ءتۇرلى كەدەرگى بار. «ارقايسىسىن جەكەلەپ ايتپاي-اق قويالىق, تەك ەڭ وتكىر جانە بىرنەشە جىلدان بەرى شەشىلمەي كەلە جاتقاندارىنا توقتالايىن. مىسالى, قىرعىزستاندا تۇپكىلىكتى باعانىڭ بەكىتىلگەن دەڭگەيى بار. بۇل اسىرەسە ءسۇت ونىمدەرىنە قاتىستى. ال بەلارۋسكە الكوگول ونىمدەرىن ساتۋ ءتىپتى قيىن. ويتكەنى وندا «ارنايى يمپورتتاۋشىلار ينستيتۋتى» جۇمىس ىستەيدى», دەيدى ە.بولگەرت.
سونىمەن قاتار «اتامەكەن» وكىلى ترانزيت بويىنشا شەكتەۋ بار ەكەنىن دە ايتتى. ياعني, ءتيىستى راسىمدەر تسيفرلانباعان. بۇل ماسەلە بىرنەشە جىلدان بەرى سوزىلىپ كەلەدى. وسىعان وراي «اتامەكەن» پالاتاسى ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ ناقتى جوسپار دايىنداعان. الايدا, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيا وتاندىق كاسىپكەرلەر تۇگىلى قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ ۇسىنىسىن قاراستىرۋعا دا ق ۇلىقسىزدىق تانىتىپ وتىر.
كاسىپكەرلەر «سانالى پروتەكتسيونيزمدى» ۇسىنادى
ينتەگراتسيالىق ۇيىم ىشىندە كەي مەملەكەتتەردىڭ پروتەكتسيونيستىك ساياساتىن بايقاعان كاسىپكەرلەر ەندى زاڭ شىعارۋ مەن ونىڭ ورىندالۋىندا تىكەلەي پارلامەنت پەن ۇكىمەتتىڭ جۇمىسىنا ارالاسۋعا قۇلشىنىپ وتىر. وتكەن اپتادا وتاندىق كاسىپكەرلەر جاڭادان «ەل تىرەگى» اتتى وتاندىق كاسىپورىندار مەن كاسىپكەرلەر وداعىن قۇردى. ونىڭ قۇرامىنا 400-گە تارتا وتاندىق ونەركاسىپ, اگروونەركاسىپ, ءبىلىم بەرۋ مەن قىزمەت كورسەتۋ كاسىپورنى ەندى.
كاسىپكەرلەر وداعىنىڭ باسقارما توراعاسى نۇرجان التاەۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل وداقتىڭ باسقا وداقتاردان ايىرماشىلىعى – «ەل تىرەگى» نەگىزىنەن وڭدەۋشى كاسىپورىنداردىڭ مۇددەسىن قورعايتىن ۇيىم, ول وتاندىق نارىقتى قورعاۋدى ماقسات ەتەدى.
پرەزيدەنت ەاەو ىشىندەگى كەيبىر پروتەكتسيونيستىك ساياساتقا الاڭداۋشىلىق بىلدىرگەن تۇستا وتاندىق كاسىپكەرلەردىڭ ىشكى نارىقتى قورعاۋ ءۇشىن ۇيىمداسقانىن بيلىكتىڭ وداقتاس ەلدەرگە كورسەتكەن رەاكتسياسى دەۋگە نەگىز بار. كاسىپكەرلەر وداعىنىڭ باسقارما توراعاسى ن.التاەۆ وداق پروتەكتسيونيستىك ساياساتتى قولداماعانىمەن, ۇلتتىق بيزنەستى دامىتۋ ءۇشىن «سانالى پروتەكتسيونيزمنىڭ» ارتىق ەتپەيتىنىن ايتادى. ونىڭ پىكىرىنشە, پروتەكتسيونيستىك ساياسات زاڭ شەڭبەرىندە جۇزەگە اسىرىلۋى كەرەك.
جالپى, كاسىپكەرلەر وداعىنىڭ نەگىزگى ماقساتى – وڭدەۋشى ونەركاسىپتەگى جاعدايدى جاقسارتۋ جانە ونى ەكسپورتقا باعىتتاۋ; دايىن ءونىم شىعارۋدى قولعا الۋ; شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلەر اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتۋ; ساتىپ الۋلاردا قازاقستاندىق قامتۋدى ارتتىرۋ; كاسىبي-تەحنيكالىق وقىتۋدى دامىتۋ; تسيفرلاندىرۋدى دامىتۋ; ادام كاپيتالىنا ينۆەستيتسيانى كوبەيتۋ.
جالپى, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتا وتاندىق كاسىپكەرلەردىڭ قۇقىعى تاپتالۋى بۇرىن دا بولعان. ماسەلەن, بيىلعى اقپان ايىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ سەناتتاعى ۇكىمەت ساعاتىندا وتاندىق كاسىپكەرلەرگە قولداۋ كورسەتۋ كەرەكتىگىن ايتقان ەدى. «قازىرگى قيىن جاعدايدا قازاقستان ۇكىمەتى وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى ءتيىمدى قورعاۋعا جۇمىس ىستەۋى كەرەك. قازاقستاندا وندىرىلەتىن ونىمدەردىڭ سىرتتان اكەلىنۋىنە توسقاۋىل جاساۋ قاجەت. بۇل پروتەكتسيونيزم ەمەس, وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى قولداۋدىڭ قالىپتى تاجىريبەسى. ينتەگراتسيالىق ۇيىمدار مەن جەكەلەگەن مەملەكەتتەرمەن كەلىسسوز كەزىندە ناقتى پوزيتسيا ۇستانۋ كەرەك», دەگەن بولاتىن پرەزيدەنت.
