ەكونوميكا • 10 قازان، 2019

وتاندىق بيزنەس وداقتاعى پروتەكتسيونيزمگە الاڭداۋلى

31 رەتكورسەتىلدى

ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە كەي مەملەكەتتەردە وداقتاس ەلدەردىڭ بيزنەسىنە ديسكريميناتسيا جاسالىپ وتىرعانى بەلگىلى. وتاندىق كاسىپكەرلەر قانشا شاعىم تۇسىرگەنىمەن، ينتەگراتسيالىق پروتسەستەر ازىرگە وڭالا قويمادى. ناتيجەسىندە قازاقستاندىق تاۋار وندىرۋشىلەر «سانالى پروتەكتسيونيزمگە» بەت بۇرا باستادى.

پرەزيدەنت اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى سىنادى

وتكەن اپتادا ەرەۆاندا وتكەن جوعارى ەۋرازيالىق ەكونو­مي­كالىق كوميسسيانىڭ وتىرى­سىن­دا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ وداق ىشىندە مۇشە مەم­لەكەتتەردىڭ تاۋارى مەن قىز­مە­تىنە بىردەي جاعداي جاساۋ كەرەك­تى­گىن ايتتى.

«2019 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتى­جىل­دىعىنىڭ قورىتىندىسى بو­يىنشا ەاەو-نىڭ ءۇشىنشى ەلدەرمەن تاۋار اينالىمى 2 پايىز تومەندەدى. ال وداق ىشىندەگى ءوزارا ساۋدا 5 پايىزعا ازايدى. بۇل جاقسى ءۇردىس ەمەس. قازاقستاننىڭ ەاەو ەلدەرىمەن ساۋداسى 6 پا­يىز تومەندەدى. ارينە مۇنىڭ وبەكتيۆتى ەكونوميكالىق سەبەپ­تەرى بار، بىراق اكىمشىلىك كەدەر­گى­لەرگە دە كوز جۇما المايمىز»، دەگەن ەدى مەملەكەت باسشىسى.

پرەزيدەنتتىڭ پىكىرىنشە، وداق ىشىندە ەركىن ساۋدا جاساۋ ءۇشىن ەشقانداي پروتەكتسيونيزم مەن ىشكى جاسىرىن شەكتەۋلەردى جو­يىپ، بارلىق قاتىسۋشىلارعا بىر­دەي جاعداي جاساۋ كەرەك. وسى ورايدا مەملەكەت باسشىسى بىرىڭعاي ترانزيت جۇيەسى مەن جو­عارى تەحنولوگيانى دامىتۋدى ۇسىندى.

 

ەۋرازيالىق كوميسسيا قيمىلداعىسى كەلمەيدى

جالپى، ەاەو قۇرىلعاننان بەرى وتاندىق كاسىپكەرلەردىڭ وداق­تاس ەلدەردەگى ديس­كري­مي­نا­تسياعا شاعىمدانعان كەزدەرى از ەمەس. ماسەلەن، «اتامەكەن» ۇلت­تىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەۆگەني بولگەرتتىڭ ايتۋىنشا، قازاقستاندىق كاسىپكەرلەردىڭ ەاەو ەلدەرىندە ەركىن ساۋدا جاساۋىنا 85 ءتۇرلى كەدەرگى بار. «ارقايسىسىن جەكەلەپ ايتپاي-اق قويالىق، تەك ەڭ وتكىر جانە بىرنەشە جىلدان بەرى شەشىلمەي كەلە جاتقاندارىنا توقتالايىن. مىسالى، قىرعىزستاندا تۇپكى­لىك­تى باعانىڭ بەكىتىلگەن دەڭگەيى بار. بۇل اسىرەسە ءسۇت ونىمدەرىنە قاتىستى. ال بەلارۋسكە الكوگول ونىمدەرىن ساتۋ ءتىپتى قيىن. ويتكەنى وندا «ارنايى يمپورتتاۋشىلار ينستيتۋتى» جۇمىس ىستەيدى»، دەيدى ە.بولگەرت.

سونىمەن قاتار «اتامەكەن» وكىلى ترانزيت بويىنشا شەكتەۋ بار ەكەنىن دە ايتتى. ياعني، ءتيىستى راسىمدەر تسيفرلانباعان. بۇل ماسەلە بىرنەشە جىلدان بەرى سوزىلىپ كەلەدى. وسىعان وراي «اتامەكەن» پالاتاسى ساۋ­دا جانە ينتەگراتسيا مينيس­تر­لىگىمەن بىرلەسىپ ناقتى جوس­پار دايىنداعان. الايدا، ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيا وتان­دىق كاسىپكەرلەر تۇگىلى قازاق­ستان ۇكىمەتىنىڭ ۇسىنىسىن قاراس­تى­رۋ­عا دا ق ۇلىقسىزدىق تانىتىپ وتىر.

 

كاسىپكەرلەر «سانالى پروتەكتسيونيزمدى» ۇسىنادى

ينتەگراتسيالىق ۇيىم ىشىندە كەي مەملەكەتتەردىڭ پروتەك­تسيو­نيستىك ساياساتىن بايقاعان كاسىپ­كەر­لەر ەندى زاڭ شىعارۋ مەن ونىڭ ورىندالۋىندا تىكەلەي پار­لامەنت پەن ۇكىمەتتىڭ جۇمى­سى­نا ارالاسۋعا قۇلشىنىپ وتىر. وتكەن اپتادا وتاندىق كاسىپ­كەر­لەر جاڭادان «ەل تىرەگى» اتتى وتاندىق كاسىپورىندار مەن كاسىپ­كەر­لەر وداعىن قۇردى. ونىڭ قۇرامىنا 400-گە تارتا وتاندىق ونەركاسىپ، اگروونەركاسىپ، ءبىلىم بەرۋ مەن قىزمەت كورسەتۋ كاسىپور­نى ەندى.

كاسىپكەرلەر وداعىنىڭ باس­قارما توراعاسى نۇرجان التاەۆ­تىڭ ايتۋىنشا، بۇل وداق­تىڭ باسقا وداقتاردان ايىر­ما­شى­لىعى – «ەل تىرەگى» نەگىزىنەن وڭدەۋشى كاسىپورىنداردىڭ مۇد­دەسىن قورعايتىن ۇيىم، ول وتان­دىق نارىقتى قورعاۋدى ماقسات ەتەدى.

پرەزيدەنت ەاەو ىشىندەگى كەيبىر پروتەكتسيونيستىك ساياساتقا الاڭ­داۋشىلىق بىلدىرگەن تۇستا وتاندىق كاسىپكەرلەردىڭ ىشكى نارىقتى قورعاۋ ءۇشىن ۇيىم­داس­قانىن بيلىكتىڭ وداقتاس ەلدەرگە كورسەتكەن رەاكتسياسى دەۋ­گە نەگىز بار. كاسىپكەرلەر ودا­عىنىڭ باسقارما توراعاسى ن.التاەۆ وداق پروتەكتسيونيستىك ساياساتتى قولداماعانىمەن، ۇلتتىق بيزنەستى دامىتۋ ءۇشىن «سانالى پروتەكتسيونيزمنىڭ» ارتىق ەتپەيتىنىن ايتادى. ونىڭ پىكىرىنشە، پروتەكتسيونيستىك ساياسات زاڭ شەڭبەرىندە جۇزەگە اسىرىلۋى كەرەك.

جالپى، كاسىپكەرلەر وداعى­نىڭ نەگىزگى ماقساتى – وڭدەۋشى ونەركاسىپتەگى جاعدايدى جاق­سار­تۋ جانە ونى ەكسپورتقا باعىت­تاۋ; دايىن ءونىم شىعارۋدى قولعا الۋ; شاعىن جانە ورتا كاسىپ­كەر­لەر اراسىنداعى بايلانىس­تى نىعايتۋ; ساتىپ الۋلاردا قازاقستاندىق قامتۋدى ارتتىرۋ; كاسىبي-تەحنيكالىق وقىتۋدى دامىتۋ; تسيفرلاندىرۋدى دامىتۋ; ادام كاپيتالىنا ينۆەستيتسيانى كوبەيتۋ.

جالپى، ەۋرازيالىق ەكو­نو­ميكالىق وداقتا وتاندىق كاسىپكەرلەردىڭ قۇقىعى تاپتالۋى بۇرىن دا بولعان. ماسە­لەن، بيىلعى اقپان ايىن­دا قاسىم-جومارت توقاەۆ سەنات­تاعى ۇكىمەت ساعاتىندا وتان­دىق كاسىپكەرلەرگە قولداۋ كور­سەتۋ كەرەكتىگىن ايتقان ەدى. «قازىرگى قيىن جاعدايدا قا­زاق­ستان ۇكىمەتى وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى ءتيىمدى قورعاۋعا جۇمىس ىستەۋى كەرەك. قازاقستاندا وندىرىلەتىن ونىمدەردىڭ سىرتتان اكەلىنۋىنە توسقاۋىل جاساۋ قاجەت. بۇل پروتەكتسيونيزم ەمەس، وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى قولداۋدىڭ قالىپتى تاجىريبەسى. ينتەگراتسيالىق ۇيىمدار مەن جەكەلەگەن مەملەكەتتەرمەن كەلىسسوز كەزىندە ناقتى پوزيتسيا ۇستانۋ كەرەك»، دەگەن بولاتىن پرەزيدەنت.

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار