ءبىر سوعىستىڭ ەكى ازابىن كورگەن جان

قوعام • 09 قازان، 2019

بىر سوعىستىڭ ەكى ازابىن كورگەن جان

54 رەتكورسەتىلدى

ميلليونداعان ادامنىڭ جانىنا قايعى، جۇرەگىنە وشپەس جارا سالىپ، جاھاندىق تاريحتا ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس دەگەن اتپەن قالعان قاندى قىرعىننىڭ اقتاڭداق بەتتەرى ءالى دە ءوزىنىڭ اقيقاتى اشىلار كۇندى كۇتىپ جاتقانى انىق.

بۇگىنگى تاۋەلسىز مەملەكەتتەر تۇرعى­؛سى­؛نان قاراعاندا، سوعىس وزگە ەلدىڭ اۋما­؛عىندا وتسە دە، قازىرگى قازاقستاندا ونىڭ زار­؛دابى تيمەگەن اۋلەت جوق شىعار، ءسىرا. ء«؛بارى دە مايدان ءۇشىن، ءبارى دە جەڭىس ءۇشىن!»؛ دەگەن ۇرانمەن بىرەۋدىڭ اكەسى نەمەسە اتاسى، بىرەۋدىڭ بالاسى مايدانعا اتتانىپ، قولىنا قارۋ الدى. تىلدا قالعاندار دا جان اياماي ەڭبەك ەتتى.

سوعىس ءبىتتى، كەڭەس وداعى جەڭىس­؛كە جەتتى. «؛ەشكىم دە، ەشتەڭە دە ۇمىتىل­؛ماي­؛دى»؛ دەپ جىل سايىن 9 مامىر كۇنى ءارتۇر­؛لى دەڭگەيدە ادەتتەگىدەي ارداگەرلەردى ارداقتاپ، قازا تاپقانداردى ەسكە الۋ ءداستۇرى قالىپتاستى. بەس جىلعا سوزىلعان قىرعىن قانشاما ادامنىڭ تاعدىرىن تالكەككە سالىپ، ءومىرىن ويران ەتتى دە­؛سەڭىزشى. سول سۇم سوعىس سورىنا اينالعان تاع­؛دىردىڭ ءبىرى &ndash؛ مەنىڭ اكەم نۇرالى قاسىمبەكوۆ.

1923 جىلى قىزىلقۇمدا، اۋقات­؛تى وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەن اكەم ۇيدە جالعىز ۇل بولعان سوڭ ەركە ءوسىپتى. وتباسى 20-30 جىلدارداعى ۇجىمداستىرۋ مەن كامپەسكەنىڭ قۇربانى بولىپ، سونىڭ سالدارىنان اكەم قارشادايىندا اشار­؛شىلىق كورەدى. ايتەۋىر، ناعاشى جۇرتىنىڭ ار­؛قاسىندا امان قالىپ، ەرجەتتى، ساۋات اشتى. اكەم وتە وجەت، وتكىر، ەش­؛كىمدى باسىندىرمايتىن، باسىنان ءسوز اسىرمايتىن مىنەزدى، وتە اڭگىمەشىل ءارى شەجىرەشى كىسى ەدى. 1941 جىلى باستالعان سوعىس ونىڭ وقۋ وقىپ، ءبىلىم السام دەگەن ارمانىنا بالتا شاپتى. ەل ءىشى ازان-قازان، ازاماتتار بىرىنەن سوڭ ءبىرى مايدانعا اتتانىپ جاتىر. 1942 جىلى ەرتە كوكتەمدە اكەم مايدانعا ءوزى سۇرانادى. جاسى 18-گە دە تولماعان شا­؛عى. ءبىراق دەنساۋلىعى جاراماي، اس­؛كەري كوميسساريات اۋىلعا قايتارىپ جى­؛بەرىپتى. كۇزگە دەيىن ەمدەلىپ، قايتا سۇرانادى. بۇل جولى جارامدى دەپ تانىلادى. ءسويتىپ از ۋاقىت دايىندىقتان ءوتىپ، گۆارديالىق اتقىشتار ديۆيزياسىنىڭ ساپىنا قوسىلىپ، العى شەپكە اتتانىپ كەتە باردى. 1943 جىلى الەمدىك سوعىس تاريحىنداعى تانكتەردىڭ ەڭ ۇلكەن ايقاسى وتكەن كۋرسك شايقاسىنا قاتىسىپ، ونىڭ ەڭ كەسكىلەسكەن ۇرىس وتكەن جەرلەرىنىڭ ءبىرى &ndash؛ پروحوروۆكا تۇبىندە نەمىستەردىڭ تۇتقىنىنا تۇسەدى.

&ndash؛ تۇتقىنداردى ۆاگونعا قويشا تيەپ، پولشا ارقىلى گەرمانياعا جەتكىزدى. ودان ءارى قالادان-قالاعا، ەلدەن-ەلگە الىپ ءجۇرىپ قارا جۇمىسقا سالدى. ادام توزگىسىز اۋىر جاعداي، تاماق ناشار، كيىم جۇقا، ەكىنىڭ ءبىرى اۋرۋ نەمەسە جارالى. كۇن سايىن ارامىزدان بىرنەشە ادام­؛نىڭ ولىگىن الىپ كەتەدى. ولاردىڭ ورنى جاڭا تۇتقىندارمەن تولىعىپ جاتادى. گەر­؛مانيادان باسقا ەۋروپانىڭ بىرنەشە ەلى­؛نىڭ لاگەرلەرىندە بولدىم. 1945 جىلى سوعىس اياقتالعان سوڭ نەمىس تۇتقىنىنان بوساپ، ەلگە ورالدىم، &ndash؛ دەپ ەسىنە الاتىن ءوزى.

الايدا، ەلگە ورالعانداعى قۋانىشى ۇزاققا سوزىلمادى. نەمىس تۇتقىنىندا بولعانى ءۇشىن 1946 جىلى ون جىلعا سى­؛بىرگە ايدالىپ، سوتتالىپ كەتە باردى. اناسى تاعى دا اڭىراپ قالدى. ءسىبىر­؛دىڭ تابيعاتى ادام توزگىسىز قاتال. سوت­؛تال­؛عانداردىڭ كيىمى جۇقا، تاماق تا ناشار. تاعى دا ءومىر ءۇشىن كۇرەسۋگە تۋرا كەلدى.

&ndash؛ تۇرمەدەگى ءومىردىڭ جەڭىل بولماسىن كوپ ادام بىلەدى عوي. سوندىقتان تۇلكىلەردىڭ اراسىندا العىرى، قاسقىر­؛لار­؛دىڭ اراسىندا ارلانى بولۋعا تۋرا كەلدى. ستالين قازا بولعان سوڭ عانا جاع­؛دايىمىز ءسال جاقسارعانداي بولىپ، بىزگە دۇرىس قاراي باستادى. سول ءبىر قاتال جىل­؛داردا قازاقتىڭ ارىس ۇلدارىنىڭ ءبىرى، اتاقتى عالىم قا­؛جىم جۇماليەۆپەن تۇرمەنىڭ ءدامىن بىرگە تاتتىق. ول كىسى ءبىز ءۇشىن بيىك زاڭعار ەدى. «؛وي، ءومىر-اي، ءبىزدى كەشىرۋگە بولمايتىن شىعار، ويتكەنى نەمىستىڭ تۇتقىنىندا بول­؛دىق قوي، ال مىناداي عالىم ادامدى دا سوتتاي ما ەكەن؟»؛ دەپ تاڭعالعان ەدىم، دەيتىن جارىق­؛تىق تەرەڭ كۇرسىنىپ.

كۇندەر ءوتىپ، سوتتالعانداردى بىرتىن­؛دەپ اقتاپ، ەلىنە قايتارا باستايدى. اكەم­؛نىڭ ەكى وكپەسىن بىردەي سۋىق شالىپ، ولە­؛تىندەر قاتا­؛رىنا شىعارىپ تاستاعان. اۋرۋحانادا قان قۇسىپ، ەندى وڭالماسپىن دەپ اجالىن كۇتىپ جاتقان. ءبىر كۇنى جانىندا بىرگە جاتقان قىرعىز دوسى «؛نۇرالى، سەنىڭ تىلەۋىڭدى بەرمەگەن قۇداي ەشكىمنىڭ دە تىلەۋىن بەرمەيتىن شىعار؟»؛ دەدى. «؛نەگە؟»؛ دەيمىن. «؛سەن ۇيىقتاپ جاتساڭ دا «؛اللا، اللا»؛ دەپ جاتاسىڭ»؛...

&ndash؛ بىردە تۇسىمدە ناعاشىم زىكىردى كور­؛دىم. اشتىقتان ناعاشىلارىم قۇتقارىپ الىپ ەدى كەزىندە. سول زىكىر ناعاشىم شى­؛ڭىراۋعا قۇلاپ بارا جاتقان جەرىمنەن سۋىرىپ الدى. سودان قۇدايدىڭ قۇدىرەتى، ءبىر كۇندە قان قۇسۋىم توقتاپ، ءبىر اپتادا بەتىم بەرى قارادى. دارىگەرلەر نە بول­؛عانىن تۇسىنبەي، ءوز كوزدەرىنە وزدەرى سەنبەي ءجۇر. 1956 جىلى جازامدى تولىق وتەپ، ەلگە، وسكەن توپىراققا قايتا ورالدىم. قارتايعان انام قارسى الدى. ءىى توپتاعى مۇگەدەككە اينالدىم. سودان سەندەردىڭ انالارىڭا ۇيلەندىم، قۇداي سەندەردى كورۋگە جازدى، وعان دا تاۋبە! &ndash؛ دەپ وتىرا­؛تىن ەدى اكەمىز.انامىزبەن وتاسىپ، 10 ۇل-قىز بەن 40-تان استام نەمەرە-شوبەرە سۇيگەن اكەم 80-جىلدارى تولىق اقتالىپ، ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى مارتەبەسىن يە­؛لەندى، وردەن، مەدالدارى قايتارىلىپ بەرىلدى.

حح عاسىردىڭ اشتىعى مەن سوعىسىن، ايداۋىن، قايعى-قاسىرەتىن كورىپ، ازابىن قايىسپاي ارقالاپ، اقىر سوڭىندا تۋعان ەلدە تۋىن تىككەن اكەم 2011 جىلى 88 جاسىندا دۇنيەدەن وزدى.

مەن وسى شاعىن ماقالادا ءبىر سوعىس­؛تىڭ ەكى ازابىن تارتقان اكەم سياقتى مىڭ­؛­؛داعان ادامنىڭ تاعدىرىن ايتىپ، سو­؛عىس­؛تىڭ اقتاڭداقتارىنىڭ اشىلماعان سىر­؛لارىنا وقىرمان نازارىن اۋدارعىم كەلدى. ولاردىڭ تاعدىرىنا تەرەڭ ءۇڭىلىپ قاراعان ادام جان اۋىرتقان قايعىنى، جۇرەك سىزداتقان كۇيزەلىستى، بەل قايىس­؛تىرعان اۋىر تۇرمىستى بايقار ەدى.

 ؛

جانارىس قاسىمبەكوۆ

 ؛

نۇر-سۇلتان

 ؛

سوڭعى جاڭالىقتار

ەڭ قىسقا اڭگىمە. ءجاۋدىر نارتاي

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 13:03

ەڭ قىسقا اڭگىمە. الىبەك بايبول

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:58

ەڭ قىسقا اڭگىمە. بولات شاراحىمباي

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:55

ەڭ قىسقا اڭگىمە. اسحات ومىرباەۆ

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:54

كۇلكى كەرۋەنى № 5

رۋحانيات • بۇگىن، 12:35

اقجايىقتا ايماقتىق فورۋم ءوتتى

ايماقتار • بۇگىن، 12:28

ەلىمىزدەگى ەڭ ءوتىمدى كولىكتەر

ەكونوميكا • بۇگىن، 12:17

توپاستىق جامان بولادى

100 • بۇگىن، 11:04

جاقسىنىڭ كوزىمەن جۇزدەسۋ

رۋحانيات • بۇگىن، 09:45

جامبىلدىڭ جومارت جاندارى

ايماقتار • بۇگىن، 09:41

مەسەناتتىڭ مىرزالىعى

ايماقتار • بۇگىن، 09:38

ساكەن جانە «ەڭبەكشى قازاق»

رۋحانيات • بۇگىن، 09:33

جازۋدىڭ ماشاقاتى

قوعام • بۇگىن، 09:31

الەمنىڭ ءابدىجامىلى

قازاقستان • بۇگىن، 09:28

كيبەرقىلمىس كۇشەيىپ بارادى

قوعام • بۇگىن، 09:25

جاڭا عارىش جۇيەسى – قازاقستاندا

قازاقستان • بۇگىن، 09:20

«ادامنىڭ كۇنى – اداممەن»

ايماقتار • بۇگىن، 09:16

التىن كۇز، ارايلى سالتانات

ايماقتار • بۇگىن، 09:15

قاۋىپسىز جولعا قاشان جەتەمىز؟

ايماقتار • بۇگىن، 09:12

بالداققا سۇيەنگەن تاعدىر

قوعام • بۇگىن، 09:10

كومىر باعاسى كوڭىلگە قونىمدى ما؟

ايماقتار • بۇگىن، 09:07

نان بولسا، ءان بولادى

قازاقستان • بۇگىن، 08:49

بەلسەنە قاتىسۋ قاجەت

قازاقستان • بۇگىن، 08:45

بيزنەستىڭ دامۋىنا باستاعان فورۋم

قازاقستان • بۇگىن، 08:39

سەرىكتەستىك سەنىمدى نىعايتادى

قازاقستان • بۇگىن، 08:37

قازاق مۋزىكاسىنىڭ قاراشاڭىراعى

ايماقتار • بۇگىن، 08:33

دارالاپ ۇلى دالا ۇلاعاتىن

رۋحانيات • بۇگىن، 08:23

قىزىلشا اۋرۋىنا قىراعىلىق قاجەت

مەديسينا • بۇگىن، 08:20

پرەزيدەنت ارحيۆىنە – 25 جىل

پرەزيدەنت • بۇگىن، 08:18

امەريكامەن ساۋدا-ساتتىق ۇلعايادى

قازاقستان • بۇگىن، 08:13

ۇقساس جاڭالىقتار