پرەزيدەنت جولداۋىنداعى, «رۋحاني جاڭعىرۋ» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى مەن ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسىنداعى نەگىزگى ماقسات-مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا ۇلى عۇلامالاردىڭ بىرەگەيى, «ەكىنشى ۇستاز» اتانعان ءابۋ ناسىر ءال-ءفارابيدىڭ 1150 جىلدىق مەرەيتويىنىڭ قارساڭىندا بۇگىنگە دەيىن اتقارىلعان ىستەردىڭ قورىتىندىسىن كورۋگە جانە كەلەر جىلى مەرەيتوي شەڭبەرىندە جۇزەگە اسىرىلاتىن شارالار تۋرالى ءبىلۋ ءۇشىن فارابيتانۋشى عالىمدارمەن, قۇرىلىسشى-ماماندارمەن بىرگە قازاقستاندىق ارنايى دەلەگاتسيانىڭ قۇرامىندا تۇركيانىڭ ىستانبۇل, ليۆاننىڭ بەيرۋت, سيريانىڭ داماسك قالالارىنا ىسساپارمەن بارىپ, قايتتىق.
ساپار بارىسىندا عۇلاما عالىم, ويشىل, فيلوسوف ءابۋ ناسىر ءال-فارابي بابامىز بەن دەشتى قىپشاق دالاسىنان ەرىكسىز كەلىپ, 17 جىل مىسىردى بيلەگەن سۇلتان ءاز-ءزاحير بەيبارىس بابامىزدىڭ باسىنا زيارات ەتۋدى قازاقستان تاراپىنىڭ قارجىلاندىرۋىمەن سالىنعان ء«ال-فارابي مادەني-تاريحي ورتالىعى جانە كەسەنەسى» قۇرىلىسىنىڭ قازىرگى جاي-كۇيىمەن جاقىنىراق تانىسۋدى, 2020 جىلى ءابۋ ناسىر ءال-ءفارابيدىڭ 1150 جىلدىعىن وتكىزۋگە دايىندىق شارالارىن ۇيىمداستىرۋدى ماقسات تۇتتىق. سونداي-اق قازاقستان مەن سيريانى جاقىنداستىرۋ ءۇشىن ەكى ەل اراسىنداعى ورتاق تاريحي جانە مادەني قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاپ, گۋمانيتارلىق قارىم-قاتىناستىڭ ءتيىمدى تۇعىرناماسىن قۇرۋ دا باستى ميسسيامىزدىڭ ءبىرى بولدى.
قازاقستاندىق دەلەگاتسيا قۇرامىندا وسى جولداردىڭ اۆتورىمەن بىرگە ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, اكادەميك عالىمقايىر مۇتانوۆ, تانىمال كينورەجيسسەر, ستسەناريست سەرگەي ءازىموۆ جانە ونىڭ ءتۇسىرۋ توبى, بەلگىلى جۋرناليست, «QAZAQSTAN» تەلەارناسىنداعى «پاراسات مايدانى» باعدارلاماسىنىڭ جۇرگىزۋشىسى دارحان ابدىك جانە تەلەارنانىڭ تۇسىرۋشىلەر توبى, سونداي-اق ءال-فارابي اتىنداعى قازۋۇ-دىڭ شىعىستانۋ فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى ىقتيار پالتورە بولدى.
عۇلاما مۇراسى – زور قازىنا
ساپار كەزىندە قازاقستاندىق دەلەگاتسيا مۇشەلەرى داماسك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, پروفەسسور مۇحاممەد ماھير قاباقيبيمەن كەزدەستى. ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى م.م.قاباقيبي قازاقستاندىق دەلەگاتسيامەن, ونىڭ ىشىندە ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, اكادەميك ع.مۇتانوۆپەن ارىپتەس رەتىندە كەزدەسىپ وتىرعانى زور مارتەبە ەكەنىن ايتتى. ەكى ۋنيۆەرسيتەت باسشىسى ءوزارا قۇرىلىمدىق ديالوگ قۇرىپ, قارىم-قاتىناستاردى نىعايتۋ باعىتىندا پىكىر الماستى. قازۇۋ-دىڭ رەكتورى ع.مۇتانوۆ ءال-فارابيگە دەگەن جالپى كوپشىلىكتىڭ تانىم كوكجيەگىن كەڭەيتىپ, بىزگە جازىپ قالدىرعان فيلوسوفيالىق وي-تولعامدارى مەن جالپى ادامزاتتىڭ باقىتتى ءومىر سۇرۋىنە قاتىستى ايتقان ماڭىزدى ويلارىن بۇگىنگى كۇنمەن بايلانىستىرۋدىڭ وزەكتىلىگىنە ەرەكشە توقتالدى. بەيبىت ءارى باقىتتى ءومىر ءسۇرۋ جولىندا جاستاردى, جالپى قوعامنىڭ ءاربىر مۇشەسىن ساۋاتتى, ساليقالى ءارى ءتوزىمدى بولۋعا تاربيەلەۋدە ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ ءرولى زور ەكەندىگىن جەتكىزدى.
ءبىزدىڭ كەلگەندەگى ەڭ باستى ماقساتىمىز – ەكى ەلدىڭ اراسىن جاقىنداستىرۋ بولىپ تابىلادى. سونىڭ ىشىندە, گۋمانيتارلىق, مادەني سالاداعى بايلانىستاردى ورناتۋ دا بار. سەبەبى ەكى ەلدىڭ ورتاق تاريحى, ءدىنى بار, مادەنيەتىنىڭ تامىرى تەرەڭ.
كونە ءبىلىم ورداسى, الەمگە ايگىلى داماسك ۋنيۆەرسيتەتىندە بولۋ – ءبىز ءۇشىن زور مارتەبە. سەبەبى سيريانى وزىمىزگە جاقىن ەل دەپ سانايمىز. بۇل – كۇللى ادامزاتتىق وركەنيەتتىڭ, مادەنيەتتىڭ توعىسقان جەرى. العاشقى ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ وركەندەگەن جەرى. سول سەبەپتى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ مارتەبەسى دە جوعارى دەڭگەيدە ەكەنىن بىلەمىز. سيريا ەلى ورتا عاسىرلاردىڭ باسىندا, يسلام رەنەسسانسىنا ۇلكەن ۇلەس قوستى, سوندىقتان مۇنداي ءبىلىم شاڭىراعىنىڭ بەدەلىن مويىنداپ قانا قويماي, زور ىقىلاس بىلدىرەمىز. نەگىزگى ءدىنىمىز يسلام بولعاندىقتان, تاريحىمىزدا ورتاق نارسەلەر كوپ ەكەنى داۋسىز. قازاقتىڭ كورنەكتى تۇلعالارى – ءال-فارابي جانە سۇلتان بەيبارىس بابالارىمىزدىڭ وسى جەردە ماڭگىلىك مەكەن تاپقانىن تاريحتىڭ ءوزى كورسەتىپ وتىر. ول جايدان-جاي ەمەس. ويتكەنى وعان ۇلكەن نەگىزدەمەلەر بارىن ءبارىمىز بىلەمىز. سوڭعى كەزدەرى سيرياداعى قيىن جاعداي ءبىزدى دە الاڭداتادى. سول سەبەپتەن ەلباسىمىز باستاما كوتەرىپ, «استانا پروتسەسى» دەپ اتالاتىن ۇلكەن الاڭدى قۇردى. سيرياداعى شيەلەنىس ماسەلەسىن شەشۋگە قازاقستان دا زور ۇلەس قوستى. قازىر سيريادا ءسال تىنىشتىق ورناسا, وعان ەلباسىمىز باستاماسىنىڭ وڭ اسەرى بولعانىنا كوڭىلىمىز تولادى.
ول ورتاق مادەنيەت, ءدىن, تاريح نەگىزىندە بولاشاقتا داماسك ۋنيۆەرسيتەتىندەگى ارىپتەستەرىمەن ورتاق جوبالاردى بىرلەسىپ ىسكە اسىرۋعا مۇددەلى ەكەنىن ءمالىم ەتتى. «وسى جولعى ساپارىمىزدىڭ نەگىزگى سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى – وسى. ەگەر ۋنيۆەرسيتەتتەر, ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىندا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن قايراتكەرلەر, جاستار ءبىر-بىرىمەن جاقىنداسسا, ول الداعى ۋاقىتتا ەكى ەلدىڭ اراسىن جاقىنداستىرادى.
ءال-ءفارابيدىڭ ەسىمىن يەلەنىپ وتىرعان قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى ءال-ءفارابيدىڭ ىزگىلىك قوعامى يدەياسى نەگىزىندە قازۇۋ يننوۆاتسيالىق-تەحنولوگيالىق تۇعىرنامامەن قاتار رۋحاني-ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتارعا نەگىزدەلگەن «ۋنيۆەرسيتەت 4.0» جاڭا بۋىن ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مودەلىن جاساعاندىعىن ايتتى. بۇل جوبانى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ (بۇۇ) نيۋ-يوركتەگى شتاب-پاتەرىندە تانىستىرىپ, وسى ۇيىمنىڭ قولداۋىمەن ونى حالىقارالىق دەڭگەيدە جۇزەگە اسىرۋعا ۇسىنىس بىلدىرگەندىگىن تىلگە تيەك ەتتى. وسىلايشا قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى بۇۇ وركەنيەتتەر اليانسىمەن بىرلەسىپ «قايىرىمدى قوعام ازاماتتارىن قالىپتاستىرۋ. قازىرگى زامانعى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ ميسسياسى» اتتى حالىقارالىق جوبانى جۇزەگە اسىرا باستاعاندىعىن ءتۇسىندىرىپ بەردى. سونداي-اق كۇنى بۇگىنگە دەيىن ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى تۇركيا, يوردانيا, مىسىر, يتاليا, قىتاي, ءۇندىستان, بولگاريا سياقتى تاعى باسقا ەلدەردىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە ء«ال-فارابي» اتىندا 12 عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى, تۇركيا مەن ءۇندىستاندا ء«ال-فارابي» اتىندا مۋزەي ءۇيىنىڭ اشىلعاندىعىن جەتكىزدى.
ءسوز كەزەگى كەلگەندە قازاقستان مەن سيريانى تەرەڭ تاريح بىرىكتىرەتىنىن اتاپ ءوتتىم. قازاق حالقىندا ء«ولى رازى بولماي, ءتىرى بايىمايدى» دەگەن قاناتتى ءسوز بار. وسىنداي قاعيدانى ۇستانعان ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ 2007 جىلى سيرياعا بارعان ساپارىندا قوس بابامىزدىڭ باسىنا زيارات ەتىپ, ءال-فارابي ماۆزولەيى قۇرىلىسىنىڭ قازىعىن قاققانىن جانە سۇلتان بەيبارىس ماۆزولەيىنىڭ كۇردەلى جوندەۋىنە باتاسىن بەرگەنىن ەسكە سالدىم. اتالعان قۇرىلىستار قازاقستان تاراپىنان 2011 جىلى اياقتالدى. بىراق ولاردىڭ اشىلۋى, ىسكە قوسىلۋى سيرياداعى ساياسي احۋالدىڭ قيىندىعىنا بايلانىستى ىسكە اسپادى. سوندىقتان بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ سيرياداعى جاعدايدىڭ تەزىرەك قالىپقا ءتۇسىپ, وسى ەلدە بەيبىتشىلىك ورناۋىنا تىلەكشى ەكەنىن جەتكىزدىم.
ەلباسىمىز, قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «ماڭگىلىك ەل» يدەياسى ءال-فارابي بابامىزدىڭ «قايىرىمدى قالانىڭ تۇرعىندارى» ەڭبەگىنەن باستاۋ الادى. شىنىندا دا وسىناۋ ەلدىك يدەيانى جۇزەگە اسىرۋىمىز ءۇشىن, بىزگە ءال-فارابيدەي عۇلاما بابامىزدىڭ ارتىندا قالعان عىلىمي مۇراسىن حالقىمىزدىڭ يگىلىگىنە پايدالاناتىن كەز كەلدى. سول سەبەپتەن مەرەيلى داتانىڭ الدىندا ءال-فارابي بابامىزدىڭ بىزگە ءالى بەيمالىم يراندا, تۇركيادا, سيريادا جانە ەۋروپانىڭ ەلدەرىندە جاتقان بارلىق قۇندى ەڭبەكتەرىن جيناستىرىپ, جاڭا زامانعا ساي قازاق, ورىس تىلدەرىنە اۋدارۋىمىز كەرەك. سول ەڭبەكتەردى بولاشاق ۇرپاقتى تاربيەلەۋگە وقۋ قۇرالى رەتىندە پايدالانۋىمىز قاجەت. قازىر ءال-ءفارابيدىڭ ەڭبەكتەرىنىڭ سانى ءارتۇرلى ايتىلىپ ءجۇر, ونىڭ ىشىندە 20 شاقتىسى عانا قازاق, ورىس تىلدەرىنە اۋدارىلعان. بىراق ول كەڭەس زامانىنداعى اتەيستىك كوزقاراسپەن اۋدارىلدى. ەندەشە ۇلى ويشىلدىڭ ەڭبەكتەرىن جيناستىرىپ, اۋدارۋ – الداعى ۋاقىتتىڭ ەنشىسىندەگى ءىس.
كەزدەسۋ سوڭىندا ەكى ۋنيۆەرسيتەت باسشىلارى بىرلەسە ماماندار دايارلاۋدا ءوزارا ارىپتەستىكتى نىعايتۋ, اكادەميالىق الماسۋ باعدارلاماسىن, ماگيسترانتتار مەن دوكتورانتتاردىڭ عىلىمي تاعىلىمدامالارىن جۇزەگە اسىرۋ, وقىتۋشىلاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ, عىلىمي ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن جاساۋ سياقتى ماسەلەلەردى قاراستىرا كەلە ءوزارا ارىپتەستىك تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويۋعا ۋاعدالاستى.
شام مەن وتىراردىڭ بايلانىستارى جاندانۋى كەرەك
ساپار بارىسىندا ءبىز داماسك قالاسىنىڭ مەرى ادەل ءال ءولابيدىڭ قابىلداۋىندا بولىپ, قۇرىلىسى اياقتالعان ء«ال-فارابي مادەني-تاريحي ورتالىعى جانە كەسەنەسى» عيماراتىنىڭ بولاشاعى تۋرالى پىكىر الماستىق. دەلەگاتسيا اتىنان ءسوز سويلەپ, داماسك قالاسىنىڭ اكىمشىلىگىنە ءوز اتىمنان ريزاشىلىعىمدى ءبىلدىرىپ, جۇمىستارىنا تابىس تىلەدىم. كيەلى وتىرار قالاسىنىڭ تۋماسى رەتىندە داماسك مەن وتىرار قالالارى اراسىنداعى بايلانىستاردىڭ جاڭا سيپاتتا, اسىرەسە ەكى قالا اكىمشىلىكتەرىن ءبىر-بىرىمەن جاقىنداستىرۋعا ۇلەس قوساتىنىمىزدى ايتا كەلىپ, كەلەسى جىلى ءال-ءفارابيدىڭ 1150 جىلدىعىنا وراي ۇيىمداستىرىلاتىن شارالاردىڭ ءبىر بولىگىن داماسك قالاسىندا, اكىمدىكتىڭ قولداۋىمەن وتكىزۋگە ۇسىنىس جاسادىم.
ءسوز كەزەگىن العان اكادەميك ع.مۇتانوۆ داماسك قالاسىنىڭ اكىمشىلىگىنە ۇلى بابامىزدىڭ جاتقان جەرىنە سالىنعان عيماراتتى سوعىس كەزىندە ساقتاپ قالۋعا اتسالىسقانى ءۇشىن ريزاشىلىق ءبىلدىردى.
داماسك قالاسى, بۇرىنعى شام شاھارى عۇلاما عالىم, ويشىل, فيلوسوف ءابۋ ناسىر ءال-فارابي مەن دەشتى قىپشاق دالاسىنان ەركىنەن تىس كەلىپ, 17 جىل مىسىردى بيلەگەن سۇلتان ءاز-ءزاحير بەيبارىس جانە باسقا دا كوپتەگەن بابامىزدىڭ ماڭگىلىككە تىنىس تاپقان جەرى. وكىنىشكە قاراي, بابالارىمىزدىڭ ەسىمدەرى تالاي عاسىر بويى تۋعان جەرىندە ەسكەرۋسىز, بەلگىسىز بولدى. وتكەن عاسىردىڭ 60-70-جىلدارى اقجان ماشانوۆ, قانىش ساتباەۆ, شاحماردان ەسەنوۆ, اعىن قاسىمجانوۆ, ءابساتتار دەربىسالى سياقتى عالىمداردىڭ ارقاسىندا بۇل بابالاردىڭ ەسىمدەرى ەلگە تانىس بولا باستادى. 2006 جىلى سول كەزدەگى باس ءمۇفتي ءابساتتار قاجى دەربىسالى باستاپ ءال-فارابي اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ سول كەزدەگى رەكتورى تولەگەن قوجامقۇلوۆ, «جازۋشى» باسپاسىنىڭ ديرەكتورى جارىلقاسىن نۇسقاباي, ءال-فارابي مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى ابدۋللا جۇماشەۆ سىندى ازاماتتارمەن بىرگە ءال-ءفارابيدىڭ تۋعان جەرى – وتىراردىڭ بۇرىنعى وقسىز قالاشىعىنىڭ ورنىنان ءبىر ۋىس توپىراق پەن ءبىر ءتۇپ جۋسان الىپ, بابالارىمىز جەرگە اكەلىپ, «جۋسان ءيىسىن يىسكەپ جاتسىن» دەگەن ويمەن بابالاردىڭ باسىنا زيارات ەتكەن بولاتىنبىز. ءال-فارابي مەن سۇلتان بەيبارىس بابالارىمىز مازارىنىڭ باسىنان ءبىر ۋىس توپىراق الىپ, وتىرارداعى ارىستان باب اۋليەنىڭ قاسىنا اپارىپ, قاستەرلەپ قويعانبىز. بابالار رۋحى ەلگە ورالدى دەپ, اس بەرگەنبىز.
ادەل ءال ولابي ەكى ەلدىڭ جاقىنداسۋىنا, دوستىق قارىم-قاتىناستاردى نىعايتۋعا ءاردايىم قولداۋ جاسايتىندىعىن ايتا كەلە اكىمشىلىكتىڭ كۇن تارتىبىندە تۇرعان سوعىس سالدارىنان قيراعان, مۇلدە جارامسىز بولىپ قالعان تۇرعىن ۇيلەردىڭ ورنىنا سالىناتىن جاڭا ءزاۋلىم, زاماناۋي عيماراتتاردىڭ جوبالىق ۇلگىسىمەن تانىستىرىپ, وسى قۇرىلىس سالاسىنا قازاقستاندىق كاسىپكەرلەردىڭ جۇمىس جاساۋىنا, قارجى سالۋىنا بولاتىندىقتارىن ەرەكشە ايتىپ ءوتتى. قالا باسشىسى داماسكىدەگى مادەني ورتالىقتىڭ اشىلۋىنا جانە بولاشاقتا ونىڭ دامۋىنا جان-جاقتى قولداۋ كورسەتەتىنىن جەتكىزدى.
عيماراتقا قاتىستى زاڭدى شەشىم شىعارىلۋى كەرەك
دەلەگاتسيا قۇرامىنداعى ءتۇسىرىلىم توبى داماسك قالاسىنداعى ء«ال-فارابي مادەني-تاريحي ورتالىعى جانە كەسەنەسى» عيماراتىن, سۇلتان بەيبارىس بابامىزدىڭ جاتقان جەرىن جانە تاعى باسقا كونە داماسك كورىنىستەرىن, تاريح-مادەني ورىندارىن تاسپاعا ءتۇسىرىپ, قولعا العان فيلمگە قاجەتتى مول بەينەماتەريالدار جيناقتادى.
قالاداعى ەكسكۋرسيادا داماسكىدەگى ايگىلى بەكىنىستى كوردىك. ءبىزدى الىپ جۇرگەن سامير ءال-دەريحتىڭ ايتۋىنشا, بۇل بەكىنىستىڭ جوعارى جاعىندا ءاز-زاحير بەيبارىس سۇلتاننىڭ ءوزى وتىرعان. ونىڭ اسكەرلەرى تومەنگى جاعىندا جايعاسقان. اۋليە پاۆەل دە ەۋروپاعا حريستيان ءدىنىن تاراتپاس بۇرىن ساپارىن وسى جەردەن باستاعان كورىنەدى. كوپتەگەن ىرگەلى دىندەر باستاۋىن سيريادان الادى. سول سەبەپتەن, شام شاريف اتانعان, ياعني قاسيەتتى شام دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى. سامير ءال-دەريحتىڭ پايىمداۋىنشا, ءال-فارابي بابامىز 1150 جىل بۇرىن, ءدىن تۋرالى, ءومىر تۋرالى ەڭبەكتەر جازىپ, ونى ادامدارعا قاراپايىم تىلمەن تۇسىندىرگەن. ال بۇگىن ءدىندى ۋاعىزداۋشىلار ونىڭ كانوندارىن بۇرمالاپ ءجۇر.
ءال-فارابي بابامىزدىڭ مۋزەيىن ارالاعان ساتتە بۇرىن ەستىمەگەن كەيىر دەرەكتەرگە تاپ بولدىق. بابانىڭ ماۆزولەيىنە جاقىن جەردە مۇحاممەد ساللال-لاھۋ-عالەيھي-ۋاسسالەمنىڭ ءۇش جۇبايى جەرلەنىپتى. ەسىمدەرى – حافسا, سۋكاينا, ۋمحابيبا. مۋزەيدەگى كورنەكتى جەردە « ۇلى ويشىل, عۇلاما, فيزيك, ماتەماتيك, استرولوگ ءابۋ ناسىر ءال-فارابي وتىرار قالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن» دەگەن جازۋدى كوردىك. سول ساتتە تۇلا بويىمدى زور ءسۇيىنىش, ماقتانىش سەزىمى كەرنەدى. اتا تاريحتان ويىپ ورىن الاتىن ۇلى وتىرار وركەنيەتى بولعان, «الەمنىڭ ەكىنشى ۇستازى» اتانعان ۇلى دالانىڭ ۇلى تۇلعاسىمەن ءبىر توپىراقتا تۋىپ-وسكەنىمدى ماقتان تۇتتىم. اللانىڭ قالاۋىمەن ەكى مارتە بابالارىمىزدىڭ باسىنا بارىپ, زيايرات جاساعانىما شۇكىرشىلىك ەتتىم.
جالپى ءال-فارابي بابامىزدىڭ باسىنا تۇرعىزىلعان مۋزەي ماعان وتە ۇنادى. ول داماسكىنىڭ ءدال ورتاسىندا تۇر. مۋزەيدىڭ اۋدانى – 5200 شارشى مەتردى قۇرايدى. بۇگىنگى زامانعى قۇرىلىس تالاپتارىنا ساي سالىنعان عيمارات. ەندىگى ماسەلە, وسى عيماراتقا قاتىستى زاڭدى شەشىم شىعارۋىمىز كەرەك. سەبەبى ول قازىر نە سيريانىڭ, نە قازاقستاننىڭ مەنشىگىندە ەمەس, مەنشىكسىز تۇرعان جايى بار. بۇل عيمارات اشىلۋى قاجەت. پايدالانۋعا بەرىلگەننەن كەيىن قازاقتان مەن سيريانىڭ اراسىنداعى تۋريستىك باعداردى دامىتۋعا ءوز ۇلەسىن قوسادى دەپ ويلايمىن.
ساپار اياسىندا قازاقستاندىق دەلەگاتسيا سيريانىڭ حالىقارالىق اكادەمياسىندا دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزىپ, ۇلى ويشىل ءابۋ ناسىر ءال-فارابي بابامىزدىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنا, فيلوسوفيالىق وي-تولعامدارىنا, اسىرەسە «قايىرىمدى قالا» ورناتۋ تۋرالى ايتقان وي-پىكىرلەرى كەڭىنەن تالقىعا سالىندى. جيىن سوڭىندا حالىقارالىق اكادەمياداعى دوڭگەلەك ۇستەل وتكەن ۇلكەن زالدى بۇدان بۇلاي ء«ال-فارابي» اتىنداعى ۇلكەن زال دەپ اتاۋ تۋرالى شەشىم شىعارىلدى. اكادەميا باسشىسى دوكتور نەزار ميحوۋب مۇنداي شەشىم ەڭ الدىمەن الەم مويىندايتىن عۇلاما عالىم ءابۋ ناسىر ءال-ءفارابيدىڭ رۋحىنا تاعزىم مەن ەرەكشە قۇرمەتتىڭ بەلگىسى, سونداي-اق قازاقستاننان ارنايى كەلگەن دەلەگاتسيانىڭ كەلۋ قۇرمەتىنە وراي جاسالدى دەپ ءتۇسىندىردى. اكادەميا باسشىلىعى داماسك قالاسىنداعى عىلىمي وشاقتار مەن كىتاپحانالارداعى ۇلى بابامىزدىڭ جازىپ قالدىرعان تۇپنۇسقا ەڭبەكتەرىن انىقتاۋعا, قازىرگى كەزدە قانداي ەڭبەكتەرىنىڭ ساقتالىپ وتىرعانى تۋرالى مالىمەتتەردى جيناقتاۋعا قول ۇشىن بەرەتىندىكتەرىن دە زور ىقىلاسپەن جەتكىزدى. وسىلايشا الداعى ۋاقىتتا بىرگە اتقارىلاتىن جۇمىستارىمىزدى جۇيەلەپ, كوڭىلىمىز مارقايىپ ەلگە قايتتىق.
سۋرەتتەردە: داماسكىدەگى سۇلتان بەيبارىس جانە ونىڭ ۇلى سايد بەيبارىستىڭ مازارى; ءابۋ ناسىر ءال-فارابي بابانىڭ مازارىنا زيارات ەتۋ; داماسك قالاسىنىڭ مەرى ادەل ءال ولابي دەلەگاتسيا مۇشەلەرىن قيراعان داماسكىنى قالپىنا كەلتىرۋ جوباسىمەن تانىستىرۋدا
ءالىمجان قۇرتاەۆ,
پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى
