سوڭعى كەزدە, ءارتۇرلى مەملەكەتتىك ورگانداردا دەر كەزىندە شەشىمىن تاپپاعان, نەمەسە بيۋروكراتيالىق سەلقوستىقتىڭ ناتيجەسىندە قاراۋسىز قالعان حالىقتىڭ شاعىمدارى الەۋمەتتىك جەلىدە قاپتاپ كەتكەنى بەلگىلى. ونى بيلىك تە, حالىق تا ءبىلىپ وتىر. وسىنداي ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن جانە ازاماتتاردىڭ ءوتىنىش-ارىزدارىنىڭ مەرزىمىندە قارالىپ, ولار بويىنشا ناقتى شەشىمدەر قابىلداۋ ماقساتىندا پرەزيدەنت اكىمشىلىگى قۇرامىنان ارنايى وتىنىشتەردى قاراۋدى باقىلاۋ ءبولىمى قۇرىلىپ, جۇمىس ىستەۋدە. بۇل الەمدىك تاجىريبەدە بار ءۇردىس. اتالعان مەكەمەنىڭ نەگىزگى ماقساتى – مەملەكەتتىك ورگاندارعا تۇسكەن وتىنىشتەردىڭ مەرزىمىندە قارالىپ, ءتيىستى شەشىمدەردىڭ قابىلدانۋىن قاداعالاۋ, رەتتەۋ. ءاربىر ازامات ءوزىنىڭ وتىنىشىنە قاتىستى ناقتى شەشىمدى مەرزىمىندە الۋى شارت. سونىمەن قاتار اتالعان مەكەمە حالىقتىڭ وتىنىشتەرىن قاراستىرۋ بويىنشا زاڭنامانى دا جەتىلدىرۋگە مۇرىندىق بولادى دەگەن سەنىم بار.
پرەزيدەنت حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت ۇلگىسىن ودان ءارى جالعاستىرىپ, قوعامدا قوردالانعان ماسەلەلەردىڭ ءتۇيىنىن تارقاتاتىن, حالىقتىڭ وزىق يدەيالارى مەن ۇسىنىستارىن ءبىر ارناعا توعىستىراتىن ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىن قۇردى. كەڭەس جۇمىسىنىڭ ناتيجەلى بولاتىنىنا بيلىك تە, حالىق تا سەنىممەن قاراپ وتىر. ويتكەنى قوعامداعى قوردالانعان ماسەلەنى وسى كەڭەستە جان-جاقتى قاراستىرىپ, ورتاق شەشىم قابىلداپ, مەملەكەتىمىزدى ءارى قاراي دامىتۋعا بارلىعىمىزدا مۇددەلىمىز. بۇگىندە كەڭەستىڭ قۇرامى جاساقتالىپ, مۇشەلەرى جۇمىس توپتارىنا ءبولىنىپ, العاشقى باسقوسۋى دا ءوتتى. كەڭەس مۇشەلەرى حالىقتىڭ ۇسىنىستارى مەن وتىنىشتەرىن جيناپ, سونىڭ نەگىزىندە مەملەكەتتىك ورگاندار جۇمىس جۇرگىزۋدە.
قازىرگى كەزدە قازاقستاندىق قوعامنىڭ بارلىق سالاسىندا اقپاراتتاندىرۋ ۇدەرىسى قارقىندى جۇرۋدە, ونىڭ ىشىندە ساياسات سالاسىندا دا جاڭا اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتيۆتىك تەحنولوگيالاردى قولدانا وتىرىپ, مەملەكەتتىك قىزمەت پەن اكىمشىلىك-باسقارۋ ىستەرىن الەمدىك ستاندارتتارعا ساي مودەرنيزاتسيالاۋعا مەملەكەت تاراپىنان بارىنشا كۇش سالىنىپ جاتىر. بۇل باعىتتا ارنايى «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسى قىبىلداندى. باعدارلاما اياسىندا جوسپارلانعان 120 ءىس-شارا باستى بەس باعىت بويىنشا جۇزەگە اسىرىلۋدا. ولار: «ەكونوميكا سالالارىن تسيفرلاندىرۋ», «تسيفرلىق مەملەكەتكە كوشۋ», «تسيفرلىق جىبەك جولىن ىسكە اسىرۋ», «ادامي كاپيتالدى دامىتۋ», «يننوۆاتسيالىق ەكوجۇيەنى قۇرۋ». باعدارلاما اياسىنداعى شارالار ناتيجەسىندە ەكونوميكا سالالارىنداعى ەڭبەك كورسەتكىشتەرى وسىمىنەن بولەك, 2022 جىلعا دەيىن ەلەكتروندى ساۋدا-ساتتىقتى جالپى ساۋدا-ساتتىق كولەمىنىڭ 2,6%-ىنا دەيىن ءوسىرۋ, تسيفرلاندىرۋ ارقاسىندا 300 000 جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ, ينتەرنەت جەلىسىن پايدالانۋشىلار ۇلەسىن 82%-عا دەيىن, ال حالىقتىڭ تسيفرلىق بىلىمدىلىگىن 83%-عا ارتتىرۋ جوسپارلانۋدا. بۇل, اسىرەسە, حالقىنىڭ جارتىسىنا جۋىعى اۋىلدى جەردە تۇراتىن ەلىمىز ءۇشىن اسا ماڭىزدى ماسەلە. «تسيفرلى قازاقستان» ادام ءومىرىنىڭ بارلىق سالالارىن قامتي وتىرىپ, مەملەكەتىمىزدىڭ ءاربىر تۇرعىنىنىڭ ءومىر دەڭگەيىن جوعارىلاتۋدى كوزدەگەندىكتەن باعدارلاما پايداسىن حالىق, كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى جانە مەملەكەتتىك ورگاندار كورمەك.
قازاقستاننىڭ ساياسي جاڭعىرۋىندا, بيلىك پەن قوعام ديالوگىن دامىتۋ ماسەلەسىندە اسا ماڭىزدى فاكتورلاردىڭ ءبىرى – ەلەكتروندى ۇكىمەتتى جۇيەلى تۇردە ودان ءارى ىلگەرىلەتۋ. «قازاقستان – 2050» ستراتەگياسىندا ەلەكتروندى ۇكىمەتتىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىنا نەگىز بولاتىن اقپاراتتىق ينفراقۇرىلىمدى جەتىلدىرۋگە باسىمدىقتار بەرىلگەن. بۇگىندە مەملەكەتتىك قىزمەت تۇرلەرىن كورسەتۋگە ارنالعان پورتال جىلدان-جىلعا دامىپ, ونداعى قىزمەت تۇرلەرى دە كوبەيىپ كەلەدى. قازىرگى تاڭدا كەز كەلگەن ازامات ۇيىنەن شىقپاي-اق مەملەكەتتىك ورگاندارعا ءوتىنىشىن جولداپ, جاۋاپ الىپ, بالاباقشاعا نەمەسە ەمحاناعا تىركەلىپ, قاجەتتى انىقتامالارعا ونلاين ارقىلى قول جەتكىزىپ, جەڭىلدىكتەر الۋ ءۇشىن قۇجاتتارىن تىركەي الادى. 2018 جىلى ەلەكتروندى ۇكىمەت ينفراقۇرىلىمدارى بويىنشا ازاماتتارعا 40 ملن-نان استام مەملەكەتتىك قىزمەت تۇرلەرى كورسەتىلگەن. ال پورتال ىسكە قوسىلعاننان بەرى كورسەتىلگەن قىزمەتتىڭ كولەمى 200 ملن-نان اسقان.
الەمدىك تاجىريبەدە «اشىق ۇكىمەت» تۇسىنىگى كەڭىنەن قالىپتاسقان. ول قوعام مۇشەلەرى ءۇشىن ستاتيستيكالىق مالىمەتتەر مەن مەملەكەتتىك اقپاراتتىڭ اشىقتىعى, بيۋدجەتتەردى قالىپتاستىرۋ مەن بيۋدجەتتىك قارجىنىڭ جۇمىسالۋىنا قوعامدىق باقىلاۋ, حالىقتى ءتۇرلى كوكەيتەستى ماسەلەلەر بويىنشا اقپاراتتاندىرۋ بولىپ تابىلادى. ءبىزدىڭ بيلىك پەن حالىقتىڭ ينتەراكتيۆتى قارىم-قاتىناس جۇيەسى بۇل دەڭگەيگە ءالى جەتە قويعان جوق. سول سەبەپتى پرەزيدەنت, ازاماتتاردىڭ وتىنىشتەرىنە جەدەل جاۋاپ قاتاتىن, پارمەندى قوعامدىق سۇحبات قالىپتاستىرىپ, بيلىك پەن قوعامنىڭ ءوزارا ءتيىمدى ارەكەت ەتۋلەرى ءۇشىن «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىن بەكىتىپ وتىر. بۇل باعىتتا بيلىك بارلىق ارنالاردى مۇمكىندىگىنشە پايدالانۋدا. ەلەكتروندى ۇكىمەتپەن قاتار, ءاربىر مەملەكەتتىك ورگاننىڭ جەكە سايتى مەن وندا ءبىرىنشى باسشىنىڭ بلوگى, الەۋمەتتىك جەلىلەردە مەكەمەلەر مەن ولاردىڭ باسشىلارىنىڭ اككاۋنتتارى قارقىندى اشىلۋدا. بايقاعانىمىزداي, كەيبىر ماسەلەلەر وسى جەردەن دە ءوز شەشىمىن تابۋدا.
مەملەكەتتىك ورگان باسشىلارىنىڭ بلوگتارى مەن ينتەراكتيۆتى قىزمەت تۇرلەرى ەلمەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتۋ ءۇشىن اشىلىپ, حالىقتىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن شۇعىل شەشىپ, وعان بيلىكتى بارىنشا جاقىنداتۋعا نەگىزدەلگەن. بۇگىندە بيلىك پەن حالىقتىڭ اراسىنداعى بۇل بايلانىس جولى ءوز تيىمدىلىگىن كورسەتە باستاعانداي. جالپى, «اشىق ۇكىمەت» پورتالىنداعى ازاماتتاردىڭ سۇراۋلارىن ساراپتايتىن بولساق, ولاردىڭ جارتىسىنان استامىن الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ, ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا باعىتتالادى ەكەن. بۇل بايلانىس ارناسى جۇيەلى تۇردە جۇمىس ىستەپ تۇرعانىمەن, كەيبىر مينيسترلىكتەر مەن اكىمدىكتەردىڭ جاۋاپتارىندا ناقتىلىق جەتىسپەيدى نەمەسە جالتارما جاۋاپتاردى, باسقا مەملەكەتتىك ورگاندارعا سىلتەۋ مەن جاۋاپتىڭ مەرزىمىن سوزباقتاتۋدى بايقاۋعا بولادى. سونداي-اق كەيبىر بلوگتاردىڭ كوپتەن بەرى جاڭارتىلماي تۇرعانىندا بايقاپ قالدىق.
ەلدە حالىق پەن بيلىكتىڭ اراسىن جاقىنداتاتىن, ازاماتتاردىڭ ارىز-وتىنىشتەرىن مەملەكەتتىك ورگاندارعا جەتكىزەتىن, بيلىكتە اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار جايلى قوعامدى كەڭىنەن اقپاراتپەن قامتاماسىز ەتەتىن ارنالاردىڭ ءبىرى – پرەزيدەنت جانىنان قۇرىلعان ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى. بۇل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ اقپاراتتىق سالاداعى قارىم-قاتىناسىن بايلانىستىراتىن مەملەكەتتىك ينفوكوممۋنيكاتسيالىق الاڭ. ماقساتى – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن قوعامنىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىنىڭ ءتيىمدى تەتىگىن قۇرۋ. اتالعان مەكەمەنىڭ ەلدىڭ بارلىق ايماقتارىندا فيليالدارى جۇمىس ىستەيدى. ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى ۇيىمداستىراتىن بريفينگتەرگە ەلىمىزدىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى, تاۋەلسىز جۋرناليستەر, قىزىعۋشىلىق تانىتقان كەز كەلگەن ازامات قاتىسىپ, سۇراقتارىن قويا الادى. سونىمەن قاتار جۋرناليستەردىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرۋدەن باس تارتقان نەمەسە مەرزىمىن كەشىكتىرگەن مەملەكەتتىك ورگان قىزمەتكەرلەرىنە وتاندىق زاڭناما بويىنشا ارنايى جازالار قاراستىرىلعان.
مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆ بيلىك پەن حالىق اراسىن ودان ءارى جاقىنداتۋعا قاتىستى ناقتى ۇسىنىستار جاساپ, ونى جاڭا دەڭگەيگە شىعارۋدا. جالپى, ەلىمىزدە بيلىك پەن قوعامنىڭ اراسىنداعى بايلانىستى ودان ءارى دامىتۋعا بارلىق العىشارتتار قالىپتاسقان. ەندىگى ماقسات – سول جۇمىس ىستەپ تۇرعان جۇيەنى جاڭا مۇمكىندىكتەردى پايدالانا وتىرىپ, ونى مەيلىنشە ءتيىمدى ەتۋ.
مەملەكەتتىك ورگاندار ءوز قىزمەتىن ساپالى جانە شۇعىل ورىنداۋعا بەيىمدەلۋى ءتيىس, ال ەلىمىزدىڭ ازاماتتارى, اسىرەسە شالعايدا, اۋىلدى جەردە تۇراتىندار وزدەرىنە قاجەتتى قىزمەت تۇرلەرى مەن وتىنىشتەرىن مەملەكەتتىك ورگاندارعا جىلدام جەتكىزىپ, تۇشىمدى جاۋاپ الا الۋلارى قاجەت. ءبىز تەك سول كەزدە عانا حالىق ۇنىنە قۇلاق استىن مەملەكەت تۇجىرىمداماسىن تولىق ىسكە اسىرا الدىق دەپ ايتا الامىز.
نۇرلان سەيدىن,
«عىلىم ورداسى» رمك باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى
