ي.كرەپاكتىڭ روبوت تەحنيكاسىنا, ءموبيلدى قوسىمشالاردى باعدارلامالاۋعا دەگەن قىزىعۋشىلىعى مەكتەپتە وقىپ جۇرگەن كەزىندە ارتقان. العاشقى جوبالارىنىڭ ءبىرى «اقىلدى قۇلىپ» 2016 جىلى اقش-تىڭ كرەمني القابىندا وتكەن بايقاۋدا ۇزدىك بيزنەس-يدەيا اتانىپ, ونەرتاپقىشقا 20 مىڭ اقش دوللارى كولەمىندە ينۆەستيتسيا اكەلگەن. كەيىنگى جۇمىستارى دا رەسپۋبليكالىق يننوۆاتسيالىق جوبالار بايقاۋىندا ۇزدىكتەر قاتارىنان تابىلدى. ول ء«جۇز جاڭا ەسىم» جوباسىنىڭ جەڭىمپازى رەتىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن كەزدەسۋگە مۇمكىندىك العان. ال ەكىنشى رەت ەلباسىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن جاستار جىلىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋ راسىمىندە ءسوز سويلەپ, ەلىمىزدەگى جاستاردىڭ IT سالاسىنداعى جەتىستىكتەرىمەن بولىسكەن ەدى. ول كەزدە ي.كرەپاك الماتىداعى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ وقۋشىسى بولسا, بۇگىن ول – استانادا جاڭادان اشىلعان IT ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كيبەرقاۋىپسىزدىك ماماندىعىنىڭ 1-كۋرس ستۋدەنتى. ءوزى ايتقانداي, ەلىمىزدەگى ۇزدىك مەكتەپتە ءبىلىم الىپ, ەلورداداعى جاڭادان ەسىگىن اشقان IT ۋنيۆەرسيتەتىندە كاسىبي بىلىكتىلىگىن شىڭداپ, يننوۆاتسيالىق جوبالار ارقىلى قازاقستاننىڭ IT سالاسىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسقىسى كەلەدى.
ي.كرەپاكتىڭ وسىعان دەيىن ناقتى قانشا جوبا جاساعانى ەسىندە جوق, الايدا ەلەۋلى دەگەن جۇمىستارىنىڭ سانى وننان اسادى. «bLock» دەپ اتالاتىن «اقىلدى ق ۇلىبى» – ونىڭ IT سالاسىندا تانىلۋىنا سەبەپ بولعان العاشقى جوباسى. اتالعان جوبامەن ول 2016 جىلى Nur Otan پارتياسى ۇيىمداستىرعان Nurintech يننوۆاتسيالىق جوبالار بايقاۋىنا قاتىسىپ, وقۋشىلارعا ارنالعان اتالىمدا جۇلدەگەرلەر قاتارىنان تابىلعان. ول ۇسىنعان اقىلدى قۇلىپ شەتەلدىك بالامالارىنان الدەقايدا ارزان, سمارتفون ارقىلى باسقارىلىپ, ءبىر بۋما كىلتتى الماستىرا الادى. وسىلايشا ونەرتاپقىش جەكە م ۇلىك پەن اقپاراتتى قورعاۋدىڭ ءتيىمدى جولىن ۇسىنعان. ول ءۇشىن سمارتفوندا ارنايى ءموبيلدى قوسىمشانى جۇكتەپ, اقىلدى ق ۇلىپتى ساتىپ الۋ جەتكىلىكتى. ال جوبانىڭ باستى ەرەكشەلىگى – ونىڭ 30 م قاشىقتىقتا جۇمىس ىستەۋى, وزگە ەلدەردە جاسالعان بالامالارى قۇرىلعىنىڭ سيگنالىن 10 م قاشىقتىقتا قابىلدايدى ەكەن. سونداي-اق ي.كرەپاك ۇسىنعان جوبا, دالىرەك ايتقاندا, 14 ەسە ارزان. ءدال وسى جۇمىسى كاليفورنيا شتاتىندا وتكەن ء«وز بيزنەسىڭنىڭ باستاۋى» بايقاۋىندا «ۇزدىك بيزنەس-يدەيا» اتانىپ, اقشالاي سىيلىق ۇتىپ العان. سونداي-اق «جاس ءال-فارابي» عىلىمي جوبالار جارىسىندا ەكىنشى اتانىپ, استانادا وتكەن ۇلتتىق يننوۆاتسيالىق جوبالار وليمپياداسىندا التىن مەدالعا قول جەتكىزگەن.
وسىلايشا العاشقى ءىرى جوباسى ءساتتى شىققان ي.كرەپاك Nurintech بايقاۋىنان جەڭىپ العان نوۋتبۋگىندا كەزەكتى جوباسىن جاساۋعا كىرىسەدى. ناتيجەسىندە ءوزى سەكىلدى وليمپيادالار مەن جارىستارعا ءجيى قاتىساتىن دوستارىنا ارناپ «جارىس» ءموبيلدى قوسىمشاسىن ۇسىنادى. قوسىمشادا الداعى ۋاقىتتا ءتۇرلى سالا بويىنشا وتەتىن بايقاۋلاردىڭ حابارلاندىرۋى مەن پايدالى اقپارات بار. بۇل جوبانى سىناۋ ءۇشىن ونەرتاپقىش Nurintech بايقاۋىنىڭ كەلەسى جىلعى ىرىكتەۋىنە قاتىسادى. بايقاۋدا سوڭعى كەزەڭگە دەيىن جەتىپ, «الەۋمەتتىك ماڭىزدى جوبالار» اتالىمىندا ەكىنشى ورىنعا يە بولىپ, 500 مىڭ تەڭگە قارجىلاي سىيلىق ۇتىپ الادى. يۆان IT سالاسىنا جاساعان ءساتتى قادامىن وسى بايقاۋمەن تىعىز بايلانىستىرادى. ونىڭ ايتۋىنشا, پارتيا توراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن ۇيىمداستىرىلعان جوبا ول ءۇشىن ءساتتى بولدى.
«ەلباسىنىڭ جاستارعا, ونىڭ ىشىندە جاستاردىڭ يننوۆاتسيالىق باستامالارىنا ۇلكەن ءمان بەرۋى مەن سەكىلدى وقۋشىلاردىڭ يدەيالارىن الەمدىك ارەناعا شىعارىپ, ءوز سالاسىندا تانىلۋىنا كومەكتەستى», دەيدى جاس ونەرتاپقىش.
ءاردايىم جوبالارىنىڭ قوعامعا پايدا اكەلۋىن كوزدەيتىن جاس دارىن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا ارناپ «Voice-Komek» ءموبيلدى قوسىمشاسىن جازىپ شىققان. جوبانىڭ كومەگىمەن ەستۋ جانە سويلەۋ قابىلەتى ناشار جاندار ءبىر-بىرىمەن ەركىن تۇسىنىسۋگە مۇمكىندىك الادى. قوسىمشا دىبىستىق سيگنالداردى ماتىنگە جانە كەرىسىنشە ءماتىندى دىبىسقا اينالدىرا الادى. اۆتوردىڭ ايتۋىنشا, قازىر قۇرىلعى جەتى ءتىلدى تۇسىنەدى, ونىڭ ىشىندە قازاق ءتىلى دە بار.
ي.كرەپاك ءوزى وقىپ جۇرگەن ءبىلىم ورداسى تۋرالى ەرەكشە تەبىرەنىسپەن ايتادى. سەبەبى شەتەلدىك جانە وتاندىق ۇزدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنان شاقىرتۋى بولا تۇرا, ول Astana IT University-گە قابىلدانعان تۇڭعىش ستۋدەنتتەر مەن تۇلەكتەر قاتارىندا بولۋدى تاڭداعان. ول بۇل تاڭداۋىن ەڭ الدىمەن ەكسپو اۋماعىندا ورنالاسقان ۋنيۆەرسيتەتتىڭ باي ينفراقۇرىلىمىمەن جانە وقۋ باعدارلاماسىنىڭ تاجىريبەگە كوبىرەك كوڭىل بولەتىندىگىمەن بايلانىستىرادى.
ء«بىر سالاعا قىزىعۋشىلىق تانىتاتىن ورتاعا تۇسكەنىمە قۋانامىن. ستۋدەنتتەر مەن وقىتۋشىلار – ءبىر توپپىز. ەندىگى ارمانىم – وقۋ ورنىنىڭ يننوۆاتسيا سالاسىنداعى كەز كەلگەن ماقساتىڭدى جۇزەگە اسىرا الاتىن ورتا ەكەنىن دالەلدەۋ», دەيدى ول.
ونىڭ ايتۋىنشا, IT سالاسىنىڭ كيبەرقاۋىپسىزدىك, باعدارلامالاۋ جانە وزگە دە ماماندىقتارىندا ءبىلىم الۋعا كەلگەن قىزداردىڭ كوپتىگى ونى تاڭعالدىرعان. مۇنىڭ كەرەمەت قۇبىلىس ەكەنىن ايتادى. قازىر ول باعدارلامالاۋ, ينفورماتيكا, تاريح, اعىلشىن ءتىلى, ماتەماتيكالىق اناليز پاندەرىن تەرەڭ مەڭگەرىپ ءجۇر. اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك ماماندىعىندا باعدارلامالاۋ مەن تاريح پاندەرى ەرەكشە ءرول اتقارادى, دەيدى جاس ونەرتاپقىش.
«كومپيۋتەرلىك باعدارلامالاردىڭ ءالسىز تۇسىن تابۋ – ول باعدارلامالاۋ كودىمەن عانا ەمەس, ادامدارمەن دە جۇمىس ىستەۋدەن تۇرادى. باعدارلامالاۋ ساباقتارى كومپيۋتەر جانە جەلىمەن جۇمىستىڭ قىر-سىرىن, اقپاراتقا قول جەتكىزۋ مەن ساقتاۋ جولىن تۇسىندىرەدى. ال قۇپيا اقپاراتتىڭ جاريا بولۋى سەكىلدى ماسەلەلەر ادەتتە ادامداردىڭ ارەكەتىنەن تۋىندايدى. سوندىقتان قوسىمشا تاريح, پسيحولوگيا نەگىزدەرىن ءبىلۋ مامان رەتىندە شىڭدالۋىما كومەكتەسەدى», دەيدى ول.
ي.كرەپاك – ەلىمىزدىڭ IT سالاسىنىڭ دامۋىنا ۇلەسىن قوسقىسى كەلەتىن جاس دارىنداردىڭ ءبىر مىسالى عانا. قازاقستاننىڭ ءار تۇكپىرىندە يننوۆاتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىراتىن, بولاشاقتا مەملەكەتىمىزدىڭ تەحنولوگيا سالاسىنداعى الەۋەتىن كوتەرەتىن مىڭداعان قارادومالاق ءبىلىم الىپ ءجۇر. سولاردىڭ دارىنىن كىشكەنتايىنان بايقاپ, دۇرىس جولدى كورسەتىپ, جەتەكشىلىك ەتەتىن تالىمگەرلەر تابىلسا يگى. سوندا ۇكىمەت تاراپىنان وسى سالادا جاسالىپ جاتقان يگى باستامالاردى جالعايتىن ۇرپاق ەرتەڭ-اق دايىن تۇرادى.
