جاپون ساراپشىلارى «عالامتور ءباسپاسوزدى باسىپ كەتەتىن بولدى» دەپ قاۋىپتەنۋدە. ويتكەنى جاپونيادا ءباسپاسوزدىڭ ۇلەسى ءاردايىم باسىم بولعانىمەن, عالامتورداعى اقپاراتتار تاسقىنى قوعامعا ءوز اسەرىن تيگىزۋدە. اقپارات الۋ ءتاسىلى بويىنشا كۇنشىعىس ەلىندە پورتال, سايتتاردىڭ كورسەتكىشى گازەتتەرمەن تەڭەسىپ, 2016 جىلى 59,1 پايىزدان 60,4 پايىزعا كوبەيىپتى. ال الەۋمەتتىك جەلىلەردى ءتيىمدى پايدالانۋشىلار سانى 70 پايىزدان اسادى.
دەسە دە اعا بۋىننىڭ اقپاراتتى نەگىزىنەن گازەت-جۋرنالداردان الاتىنى ايقىن. جاس ۇرپاقتىڭ عالامتورعا اۋەستىگى جالپى دۇنيەجۇزىلىك سيپات الىپ بارا جاتقانى بەلگىلى. الەۋمەتتىك جەلىلەرگە تىركەلگەن جاپونداردىڭ سانى كوبەيگەنىمەن, ءباسپاسوز سەنىمدى اقپارات كوزى بوپ قالا بەرەدى. بۇگىندە عالامتور نەگىزگى اقپارات الاڭى دەسەك تە, ساۋالناماعا جاۋاپ بەرگەندەردىڭ 33,8 پايىزى عانا ونداعى مالىمەتكە سەنەتىنىن ايتقان. دەمەك, جاپوننىڭ بالاسىنان قارياسىنا دەيىن گازەتتەردى سەنىمدى اقپارات كوزى دەپ بىلەدى. ساراپتامادا جاپونداردىڭ 70,1 پايىزى گازەتتە جاريالانعان مالىمەتكە يلاناتىنى ايتىلعان. اقپاراتتىڭ نانىمدىلىعى تۇرعىسىنان تەلەديدار 65,5 پايىز بولسا, عالامتور سودان كەيىنگى ورىندا. جۋرنالعا حالىقتىڭ 20,5 پايىزى سەنەتىن كورىنەدى.
جاپونيادا الەمنىڭ باسقا ەلدەرى سياقتى الەۋمەتتىك جەلىلەردى قولداناتىن جاستار قاتارى كوبەيگەن. ءبىر ەمەس بىرنەشە الەۋمەتتىك جەلىگە تىركەلگەن جاپوندار بۇرىن 66,5 پايىز بولسا سوڭعى ۋاقىتتا بۇل كورسەتكىش 71,2 پايىزعا جەتىپتى. جاپونياداعى «Sankeibiz» پورتالىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, 2009 جىلى كۇنشىعىس ەلىندە نەگىزگى ساراپتامالىق 1,466 سايت بولسا, 2018 جىلى ولاردىڭ سانى 4,018-گە جەتكەن. ياعني, بۇل ەلدە ون جىلدا سايتتار 2,7 ەسەگە ءوستى دەگەن ءسوز. كۇنشىعىس ەلىندە گازەت-جۋرنالدار دا كوبەيىپتى. 2009 جىلى 1708 بولسا, 2018 جىلدان بەرى 1860 ءباسپاسوز قۇرالى تىركەۋدە تۇر. الايدا گازەت-جۋرنال سانى ارتقانىمەن, ولاردىڭ جالپى تيراجى ون جىل ىشىندە ءبىرشاما تومەندەگەنى بايقالادى. سايت مالىمەتى بويىنشا, 2009 جىلى گازەتتەردىڭ تيراجى 153 ميلليون 760 مىڭ بولىپتى. 2018 جىلى گازەت تيراجى 19,8 پايىزعا تومەندەپ, 123 ميلليون 390 مىڭدى كورسەتكەن. جۋرنالداردىڭ دا تارالىمى ازايعان.
جاپونيادا باسىلىمدار تاقىرىبى مەن تارالۋ ايماعىنا قاراي, مەملەكەتتىك, ايماقتىق, سپورتتىق, اپتالىق, ايلىق باسىلىمدار بولىپ بولىنەدى. بۇلاردىڭ ىشىندە ايلىق باسىلىمداردىڭ تيراجى ءبىراز تومەندەپتى. اپتالىق باسىلىمدار تىپتەن 45 پايىزعا ازايعان. جالپى باسىلىمداردىڭ ىشىندە تيراجىن قۇلدىراتپاي ۇستاپ تۇرعانى – پرەفەكتۋرالاردا شىعاتىن ايماقتىق گازەت-جۋرنالدار. ءباسپاسوز رەيتينگىنىڭ 2009-2018 جىلدار اراسىنداعى احۋالىن انىقتاۋ ءۇشىن ساراپتاما 505 گازەت-جۋرنالعا جۇرگىزىلگەن. ونىڭ ىشىندە 42 مەملەكەتتىك باسىلىم, 82 ايماقتىق, 26 سپورتتىق, 35 اپتالىق, 320 ايلىق گازەت-جۋرنالدار. تارالىمىن كوپ تومەندەتپەي ۇستاپ قالعان باسىلىمدار نەگىزىنەن ايماقتىق جانە سپورتتىق گازەت-جۋرنالدار.
گازەت-جۋرنال تارالىمىنىڭ تومەندەۋى جالپى بۇكىلالەمدىك ءۇردىس ەكەنى بەلگىلى. مۇنىڭ سەبەبى, ارينە عالامتوردىڭ دامۋ قارقىندىلىعىمەن بايلانىستى. 2008 جىلى جاپونيادا iPhone سمارتفوندارى ساتىلا باستادى. ەل ءىشى جانە الەمدەگى جاڭالىقتاردى جەدەل جەتكىزىپ وتىراتىن سايتتار كوبەيدى. حالىقتىڭ اقپاراتتارمەن سمارتفون ارقىلى تانىسۋ ءۇردىسى بەلەڭ الدى. جاپون ساراپشىلارى ەلدە گازەت-جۋرنال وقىرماندارىنىڭ تومەندەۋىن وسىمەن بايلانىستىرادى.
جاپون گازەتتەرى عالامتور سايتىندا, الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى دا ماتەريالدارىن وقىرمانعا ۇسىنۋدا. وسى ورايدا جاپون باسىلىمدارىنىڭ سايتتاعى ماركەتينگ جۇيەسى تۋرالى ءبىر اۋىز ءسوز. كوپتەگەن جاپون گازەتى سايتتاعى ماتەريالداردى «اقىلى» جانە «اقىسىز» دەپ بولەدى. ماقالا اقىلى بولسا, سايتقا ونىڭ باسى جاريالانادى, دا تولىق وقۋ ءۇشىن وقىرمان تىركەلىپ, اقشا تولەۋى كەرەك. سايتقا شىققان ماقالا بولىگىنىڭ تاڭبا سانى (يەروگليف, كانا) دا كورسەتىلەدى. سونىمەن قاتار تىركەلگەن سوڭ وقۋعا بولاتىن بولىگىندە نەشە تاڭبا بارى دا كورسەتىلگەن. ماقالانى تولىق وقۋ ءۇشىن قانشا يەن تولەۋ كەرەكتىگى دە جازىلعان. «اساحيشينبۋن», «ماينيچيشينبۋن» سياقتى ىرگەلى گازەتتەردىڭ سايتى ماقالانى وقۋدىڭ اقىلى جۇيەسىمەن ىستەيدى.
جاپونيادا تەك ەلگە بەلگىلى تۇلعالار عانا ەمەس, قاراپايىم ازاماتتاردىڭ اراسىندا جەكە بلوگىن اشىپ, قىسقاشا وي-پىكىر, تۇجىرىمدارى عانا ەمەس, كولەمدى ماتەريالدارىن جاريالايتىندارى كوپ. جاپون بلوگەرلەرى نەگىزىنەن تاعامدار, شەتەلگە ساياحات, تابيعات, ۇلتتىق ونەر, بەلگىلى ءبىر سالاعا قاتىستى جازعاندارىمەن بولىسكەندى ۇناتادى.
ساراپتاماعا نازار سالساق, اعا بۋىن ۇرپاق گازەت-جۋرنالدى كوپ وقيتىنى بايقالادى. وسى تۇرعىدا جاپونيانىڭ گازەت يندۋسترياسىن قاريالار ۇستاپ تۇر دەگەن پىكىر دۇرىس سياقتى. جاپونيانىڭ ىشكى ىستەر جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگى 2017 جىلى جۇرگىزگەن قوعامدىق زەرتتەۋگە نازار سالساق, جاسى الپىستان اسقان گازەت وقىرماندارىنىڭ پايىزدىق سانى 55,4 ەكەن. ەلۋ جاستاعى وقىرمان سانى 41 پايىز بولسا, قىرىقتىڭ ىشىندەگىلەر 27 پايىز. وتىز جاستاعى وقىرماندار 18,2 پايىز عانا.
جاپونيادا قاي سالاعا قاراساڭىز دا بولشەك-بولشەك, مينۋت-مينۋتىنا دەيىن ءبارىن ەسەپتەپ, قاداعالاپ وتىرادى. ماماندار ءار جاپون ازاماتى گازەت-جۋرنال وقۋ ءۇشىن كۇنىنە قانشا ۋاقىت جىبەرەتىنىن دە انىقتاپتى. بۇل ەلدە ون جاسار بالادان توقسانداعى قارياعا دەگەن گازەت وقيدى. جالپى جاپونداردىڭ كۇنىنە گازەت وقۋعا جۇمسايتىن ۋاقىتى – 36,1 مينۋت. ال كىتاپ, جۋرنال جانە كوميكستەرگە 61,7 مينۋت, ياعني ءبىر ساعاتتان ءسال كوپ ۋاقىت جىبەرەدى. جاپونيا تۇرعىندارى ورتاشا ەسەپپەن كۇنىنە ءبىر ساعات كىتاپ پەن جۋرنال, جارتى ساعات گازەت وقيدى دەگەن ءسوز. جاپون ازاماتىنىڭ جاسى ۇلعايعان سايىن گازەت-جۋرنال وقۋعا جۇمسايتىن ۋاقىتى دا كوبىرەك ەكەنى بايقالادى. جاپون جاسوسپىرىمدەرى كۇنىنە 11,7 مينۋتىن گازەت-جۋرنالعا ارناسا, الپىستان اسقان اقساقالدار 46,5 مينۋت ءباسپاسوز بەتتەرىن پاراقتايدى.
دۇنيە ءجۇزى بويىنشا مەديا سالاسىندا عالامتور ۇستەمدىككە يە دەگەنىمىزبەن, جاپونيادا گازەت-جۋرنالعا تەك اقپارات كوزى دەپ قارامايدى. جەكە باسىنداعى ءھام قوعامداعى ماسەلەنى شەشۋگە سەرپىن بەرەتىن كۇش دەپ بىلەدى. بۇعان دالەل – جاپونيا تۇرعىندارىنىڭ 89 پايىزى ايىنا ءبىر رەت قانداي دا ءبىر ماسەلەگە قاتىستى گازەت رەداكتسياسىنا حابارلاسادى ەكەن. بۇل جالپى جاپون حالقى ءباسپاسوز قىزمەتكەرلەرىنە سەنىم ارتادى دەگەن ءسوز. جاپون گازەتتەرى جاڭالىقتى اقپارات اگەنتتىكتەرىنەن دە جىلدام جەتكىزەدى دەگەن تۇسىنىك بار.
ادامزاتتىڭ ساناسىن عالامتور جاۋلاپ الدى دەگەنىمىزبەن, قازىرگى تاڭدا جاپون گازەتتەرى الەمدەگى ەڭ تيراجى كوپ باسىلىم سانالادى. ىرگەلى جاپون گازەتتەرىنىڭ تاڭەرتەڭگى جانە كەشكى شىعارىلىمدارى ميلليونداعان تيراجدى قۇرايدى. مىسالى, ۇزدىك بەس ۇلتتىق باسىلىم ساناتىنداعى «يوميۋري» گازەتىنىڭ كۇندەلىكتى تارالىمى 10 ميلليوننان اسادى. گازەتتەردى ۇكىمەتكە تاۋەلدى ەمەس كورپوراتسيالار باسقارادى, سوندىقتان جاپون ءباسپاسوزى جالتاق ەمەس, ءسوز قۋاتى مىقتى.
شارافات جىلقىباەۆا,
جاپونتانۋشى
