قوعام • 23 قىركۇيەك، 2019

شالا تۋعان شاقالاقتىڭ شاراپاتشىسى

132 رەتكورسەتىلدى

تولىق اي-كۇنى جەتپەي، تىپتەن ءبىر كيلوعا تولماي شالا تۋعان شاقالاقتىڭ ادام قاتارىنا قوسىلىپ، ءارى قاراي ساپالى ءومىر ءسۇرۋى ءۇشىن جۇرەتىن كۇرەستە العاشقى جىلداعى ءار مينۋت، ءار سەكۋندتىڭ ماڭىزى وتە جوعارى. سول ساتتە بىلىكتى مامان تاراپىنان قاجەتتى كومەك العان ءسابي اتا-اناسى مەن جاقىندارىنىڭ كوز قۋانىشىنا اينالادى. بيىلعى كوكتەمدە نۇر-سۇلتان قالاسىندا اشىلعان، شالا تۋعان بوبەكتەردى جەتىلدىرۋگە كومەك قولىن سوزاتىن «كاتامنەز» ورتالىعى جايىندا كوپ جازۋعا دا، از جازۋعا دا بولادى. از دەيتىنى ونىڭ رەسمي اشىلعانىنا ءالى جارتى جىل دا تولعان جوق، ال كوبىرەك توقتالساق ورتالىق رەتىندە ناقتى تىركەلمەستەن بۇرىن بالجان نۇرلانقىزى تاتىبەكوۆا باستاعان ەنتۋزياست دارىگەرلەردىڭ بۇل جۇمىستارمەن اينالىسقانىنا بىرنەشە جىلدىڭ جۇزىنە اينالعان. سونىمەن القيسسا، «كاتامنەز» ورتالىعىنان بوبەگى جەتىلىپ، ومىرگە جولداما العان اتا-انالارعا ءسوز بەرەيىك.

انەل باقىت، ناۋقاس نارەستەنىڭ اناسى: جەتىلمەي تۋعانى­نىڭ ۇس­تىنە ميىنا ءبىرىنشى دارەجەدە قان قۇيىلىپ، كوزى ونشا كورمەيتىن ەركىندى بالجان نۇرلانقىزىنا الىپ كەلگەندە وسىنداي ناتيجەگە جەتەمىز دەگەن ۇمىتىمىزدەن گورى كۇدىگىمىز با­­سىم ەدى. جارتى جىل كولەمىندە ميى­نا قان قۇيىلۋ سالدارىنان دا، كوزدەگى پروبلەمادان دا تولىق ايىق­تىق، ال 11 ايدا ۇلىمىز ءجۇرىپ كەتتى، 1 جاستا قاتارلاستارىن قۋىپ جەت­تى. بارلىق ەكپەنى ۋاقىتىندا الىپ، قازىر 3 جاستان اسقان ەركىنگە قارا­عاندا جۇرەگىمىز قۋانىشقا تولىپ كەتەدى.

– نەمەرەمنىڭ تۋعانداعى سالما­عى 870 گرامم ەدى. 7 ايعا تولعانىندا وسىنداي دارىگەرلەردىڭ بار ەكەنىن ءبى­لىپ ورتالىققا الىپ كەلدىك. شى­نىمەن سول كەزەڭنەن باستاپ بال­جان نۇرلانقىزىنىڭ كۇنى-ءتۇنى نازارىندا بولدىق، سونىڭ ارقاسىندا قۇلدىراڭداپ جۇگىرىپ، قاتارلاستارمەن بالاباقشاعا بارىپ جۇرگەن نەمەرەمدى كورگەن سايىن ءبىرىنشى اللاعا، ەكىنشى دارىگەرگە ريزا بولىپ، مىڭ شۇكىرىمدى ايتۋدان جالىقپايمىن. نەمەرەمە ءومىر سىيلادى عوي، قالاي رازىلىق ەتپەيسىڭ، –دەيدى قۋانا سويلەپ كوزىنە جاس العان اجە.

* * *
– 2015 جىلى اۋرۋحانامىزدىڭ باس دارىگەرى وسى جۇمىسپەن اينا­لىسا­سىڭ دەپ بۇيرىق شىعارعاندا كوڭىلىم قۇپ الىپ قابىلداي المادىم. ويتكەنى وعان دەيىن رەانيماتسيا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بو­لىپ، بولىمشەنىڭ جۇمىسى جول­عا قويىلىپ، كۇندەلىكتى مىندە­تى­مە بار جان-ءتانىمدى اياماي ەڭ­بەك ەتىپ جۇرگەنمىن. بۇيرىق شىعارىل­عانداعى وكپەمدە شەك جوق بولاتىن. بىراق ارتىنشا ماسكەۋگە ىسساپارعا جىبەرىپ، كورشى ەلدىڭ تا­جى­ري­بەسىمەن، ودان سوڭ ليتۆا، گەرمانيا، قىتايعا بارىپ جەتىلدىرۋ ىسىمەن اينالىسقان جۇمىستاردى كو­رۋىم مەنىڭ كوزقاراسىمدى تۇبە­گەيلى وزگەرتتى. جوق، بۇل ىسكە شىنداپ كىرىسۋ قاجەت، وتانىمىزدا جە­تىلمەي تۋعان بالالارعا كاسىبي تۇر­دە كومەك بەرەتىن ورتالىق قاجەت دە­گەن تۇجىرىمعا توقتادىم دا بەل شەشە كىرىسىپ كەتتىك. الدىمەن ءبىزدىڭ ۇلتتىق دىلگە نەگىزدەپ (بىزدە حالىق قىتايلىقتار مەن نەمىستەر ءتارىزدى دارىگەرگە اۋىرماي تۇرىپ بارمايتىنىن ەسكەرە) نەۆروپوتولوگ، ورتوپەد، حيرۋرگ، كارديولوگ جانە وسى جۇمىستى ارنايى وقىپ ۇيرەنگەن مە­يىرگەر بىرلەسە جۇيەلى تۇردە جوبانى قولعا الدىق.

جالپى، وتباسىندا جەتىلمەي تۋعان بالانىڭ تۋى الدىمەن الەۋ­مەت­تىك پروبلەما. سوندىقتان دا ەڭ ءبىرىنشى نازاردا ەرلى-زايىپتىلاردىڭ اجىراسىپ كەتپەي، بالانى بىرگە جەتىلدىرۋىنىڭ ماڭىزىنا جۇمىس ىستەپ، پسيحولوگيالىق تۇرعىدا كەڭەس بەرۋدى باستادىق. ويتكەنى مۇن­داي شارا­نانىڭ كۇتىمى دە وزگەشە، جۋىن­دىرۋ، جايالىعىن اۋىستىرۋ، قانداي رەتپەن جاتقىزىپ، ونى قاي قىرىنا قالاي اۋىستىرىپ تۇرۋ، بولمەنىڭ ىلعالدىعى مەن تەمپەراتۋراسى سىندى تولىپ جاتقان پارامەترلەردى ساقتاۋ ءبىر انانىڭ قولىنان ەش كەلمەيدى. سول سەبەپتەن العاشقى كەڭەس بەرۋ كونسۋلتاتسيا­سىنا وتباسىنىڭ مۇشەلەرىن تەگىس شاقىرىپ، ماسەلەن، اۋانىڭ ىلعال­دىعى مەن تەمپەراتۋراسىن ساق­تاۋدى وتباسىنداعى ەرەسەك جاننىڭ ءبىرىنىڭ مىندەتىنە الۋى قاجەتتىگىن، ەندى ءبىرىن اجەسى، كەلەسىسىن اتاسى، اكەسى مەن اناسىنىڭ قانداي ما­سەلەگە جاۋاپتى ەكەندىگىن ايقىن­داپ بەرەمىن. بۇل ءبىر وتە كۇردەلى دە جاۋاپتى ءسات. وتباسىندا تۇ­سى­نىس­تىك پەن ۇيىمداسا قيمىلداۋ تا­بىلعان كۇندە عانا وڭ ناتيجەگە قول جەتكىزىلەدى. سوندىقتان دا پسي­حولوگتىڭ دا قىزمەتىن اتقارۋعا تۋرا كەلدى. وسىلايشا جەڭىستەر مەن جەتىستىكتەرگە بىرگە جەتىپ كەلەمىز، دەگەن بالجان نۇرلانقىزى.

* * *
بالا ءومىرىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ كوپ ەڭبەكتى قاجەت ەتەدى. سەبەبى شاقالاقتىڭ سالماعىنىڭ كەمدىگىنە قوسا، ونىڭ تەرىسى مەن ىشكى اعزاسىندا تولىپ جاتقان جەتىلمەۋشىلىكتەر بولادى. تىنىس الۋ، ءزار شىعارۋ، قان اينالۋ، تىرەك-قيمىل جۇيەلەرىندەگى ۋاقىتى جەتپەي تۋعاننان جەتىلمەي قالعان ورگاندار جۇمىسى بالانىڭ قاتارىنان كەم بولماي ساپالى ءومىر سۇرۋىنە كوپ توسقاۋىل جاسايدى. ورتالىققا كۇنىنە كەلەتىن 7-8، كەيدە جاعدايلارى جەڭىلدەۋ بولسا 10-عا دەيىن شاقالاقتى قابىلداپ، الەمدىك ستاندارتتار بويىنشا بە­كىتىلگەن حاتتامالارمەن ەم جاساۋ­مەن بىرگە، تىنىس الۋعا قاجەتتى، نەۆرولوگيالىق تۇرعىدان كەرەك جات­تىعۋلار، وزگە دە كەشەندى جۇمىستار اتقارۋدىڭ بەرەرى مول ەكەنى ورتالىق دارىگەرلەرىنىڭ ەڭبەگىنەن ايقىن اڭعارىلادى.

بالجان نۇرلانقىزىنىڭ تىنىمسىز تىرلىگى ەش كەستەگە كونبەيدى ەكەن. كۇن سايىن كەلەتىن بالالاردى قاراپ، تەكسەرىپ، كەڭەس بەرىپ، دارىلەرىنىڭ ۋا­قىتىندا قابىلداۋىن، ءار جات­تىعۋ­دىڭ ورىندالۋىن قاداعالاۋ، ەمىنە كوررەكتسيا جاساۋ، ءتىپتى بالا ۇيىندە اۋىرىپ قالسا ۋچاسكەلىك دارى­گەر مەن جەدەل جاردەمنەن بۇ­رىن جەتىپ، نارەستە اعزاسىنىڭ ەرەك­شەلىگىن ءتۇسىندىرىپ، ەمىنىڭ جولدارىمەن اقىلداسۋ ۋاقىتپەن ساناسىپ، نايقالۋدى ەش كۇتپەيدى دە. تەك الدەقالاي ءبىر جاعداي، سىڭىرلەرىنىڭ تارتىلۋى، اۋا جەتپەي قالۋى، ت.ب. جاعدايلار سوزىلىڭقىراپ كەتسە عانا سەنبى سايىن كونسۋلتاتسياعا كەلەتىن ارنايى ماماندار ءسابيدى قاراپ، نەو­نوتولوگ تاتىبەكوۆامەن بىر­لەسە شەشىم قابىلدايدى، ال وزگە ۋ­اقىتتا نارەستەلەر جەتىلۋى وسى كى­سىنىڭ موينىندا. سوندىقتان دا بولار، بارلىق اتا-انا بالجان نۇر­لانقىزى دەسە ىشكەن استارىن جەرگە قوياتىنى. – 40 جىلدىق تاجىريبەسى بار پەدياتر رەتىندە 700 جانە 900 گرامدىق قوس نەمەرەم ادام بولىپ كەتەدى دەپ ەش ويلاعان جوقپىن. بىرەۋى ىلىكسە دە ەكىنشىسى امان قالعان كۇننىڭ وزىندە (دتسپ) بالانىڭ تسەرەبرالدى سال اۋرۋى بولادى عوي دەگەن سە­نىمدە ەدىم. ءتىپتى دارىگەرگە ونى اشىق ايتتىم دا. سودان ول كىسى كەلىنىمە: – اينالايىن، تۇر دەسەم تۇراسىڭ، وتىر دەسەم وتىرا­سىڭ، قازىر وتە ءبىر اۋىر كەزەڭ وسى ۋا­قىت­تا كۇش سالماساق بالا سال بو­لىپ قالادى دەدى، ەندى مىنە ەكى كىش­كەن­تايىمنىڭ وتكەندە تۇساۋىن كەسىپ، ەڭ ءبىرىنشى تىلەكتى دارىگەرگە بەردىك. مۇن­داي ورتالىق نۇر-سۇلتان قا­لا­سىندا عانا ەمەس، بارلىق وبلىس ور­­تالىقتارىندا اشىلۋى قاجەت. جىل سايىن قانشاما بالا جەتىلمەي تۋا­­دى، ولاردىڭ كەيىن مۇگەدەك بولماي ساپالى ءومىر ءسۇرۋىنىڭ كەپىلى وسىن­داي ورتالىق، دەيدى باقىتتى اجە.

* * *
اتا-انالار تىلەگى ۇكىمەتتىڭ دە قۇلاعىنا جەتكەندەي. ءبىز بارعان ۋاقىتتا نەونوتولوگ تاتىبەكوۆا رەس­پۋبليكا بويىنشا وسىنداي ورتا­لىقتارعا قاجەتتى ستاندارتتاردى ازىرلەۋ ۇستىندە وتىر ەكەن. مينيستر ەلجان ءبىرتانوۆ ارنايى قابىلداپ ەلىمىزدە ءبىرىزدى جوباعا نەگىزدەلگەن ورتالىق­تاردىڭ جۇمىسى قاجەت، سونىڭ بارلىق قۇجاتتارىن تاجىري­بە­­لەرىڭىز نەگىزىندە دايارلاڭىز دەگەن ءوتىنىش ايتىپتى. ال بالجان نۇرلان­قىزىنىڭ دا ارمان-تىلەگى وسىمەن ۇشتاسىپ جاتىر. بارناۋىلدىق كلي­نيكا جۇمىسقا شاقىرىپ «بىز­گە كەلىڭىز، ارنايى ورتالىق اشىپ، جۇمىسىڭىزدى كەڭەيتۋگە كومەك­تەسەمىز» دەگەندە: «جوق، ءوز ەلىمدە دە وسىنداي بالالار كوپ، الدىمەن سولارعا كومەكتەسۋىم كەرەك»، دەگەن ەكەن پاتريوت جان.

سوڭعى جاڭالىقتار

اقىنعا ارنالعان كۇن

رۋحانيات • بۇگىن، 07:46

قالانى دامىتۋ قۇجاتى دايىن

ايماقتار • بۇگىن، 07:43

باسپانامەن قامتيتىن باستى قۇجات

باعدارلامالار • بۇگىن، 07:23

بولمىسى ءبۇتىن باعاەۆ

رۋحانيات • بۇگىن، 07:19

ەر ەدىگە جانە ەلدىك مۇددە

رۋحانيات • بۇگىن، 07:11

تەمەكىنىڭ تاۋقىمەتى

مەديتسينا • بۇگىن، 07:05

ەڭ قىسقا اڭگىمە. ولجاس ساندىبەك

ەڭ قىسقا اڭگىمە • كەشە

ەڭ قىسقا اڭگىمە. تالعات ەشەن ۇلى

ەڭ قىسقا اڭگىمە • كەشە

ەڭ قىسقا اڭگىمە. نۇرداۋلەت قاباسوۆ

ەڭ قىسقا اڭگىمە • كەشە

ەڭ قىسقا اڭگىمە. ەرمەك بەگزادا

ەڭ قىسقا اڭگىمە • كەشە

ەڭ قىسقا اڭگىمە. نۇرنازار تۇرىكبەن

ەڭ قىسقا اڭگىمە • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار