رۋحانيات • 21 قىركۇيەك، 2019

ورالدا اقىن اقۇشتاپ باقتىگەرەەۆانىڭ 75 جىلدىق مەرەيتويى تويلاندى

260 رەتكورسەتىلدى

ورال قالاسىندا حاديشا بوكەەۆا اتىنداعى قازاق دراما تەاترىندا بەلگىلى اقىن اقۇشتاپ باقتىگەرەەۆانىڭ «ولەڭ-ءومىر» اتتى شىعارماشىلىق كەشى ءوتتى.

سۋرەتتەردى تۇسىرگەن رافحات حالەلوۆ

قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، حالىقارالىق «الاش» سىيلىعىنىڭ، قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى، «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى، «اق جايىقتىڭ اق شاعالاسى» اتانعان اقۇشتاپ باقتىگەرەەۆانىڭ مەرەيتويى بيىل جىل باسىنان بەرى وبلىستىڭ بارلىق اۋداندارىندا، جوو-لار مەن مەكەمە-ۇجىمداردا اتالىپ كەلگەن ەدى. مەرەيتويلىق شارالاردىڭ نۇكتەسى ورال قالاسىندا جانە اقىننىڭ تۋعان جەرى – تەرەكتى اۋدانىنا قاراستى اقجايىق اۋىلىندا «الاش جىرىنىڭ اق شاعالاسى» مادەني كەشىمەن جانە دالا ويىندارىمەن قويىلدى.

 

قازاق تەاترىندا وتكەن شاراعا حالىق كوپ جينالدى. بۇل تويعا قۇتتى بولسىن ايتۋ ءۇشىن مارتەبەلى مەيماندار نۇر-سۇلتان، الماتى، اتىراۋ جانە اقتوبە قالالارىنان ارنايى كەلىپتى.

– اقۇشتاپ اپا، ءسىزدىڭ شىعارماشىلىعىق الەۋەتىڭىز ەشكىمگە ۇقسامايتىن ويشىلدىقپەن، بيىك پاراساتپەن، سازدى جىرلارمەن ەرەكشە. قازاق پوەزياسى اسقارىندا وزىندىك ورنەگىڭىز بار. بۇگىنگى تاڭدا ءسىزدى كوپشىلىك تەك قارىمدى قالامگەر دەپ ەمەس، ەلدىڭ مارتەبەسىن، مادەنيەت، ونەر، ۇلتتىق رۋحتى اسقاقتاتىپ جۇرگەن قايراتكەر دەپ بىلەدى، ءارى قۇرمەت تۇتادى. ال ۇرپاقتارىڭىزدىڭ الدىندا اياۋلى انا، ارداقتى اجەابىرويىنا يەسىز! بۇگىنگى ءوتىپ جاتقان وسىناۋ تاماشا كەشىڭىز جايىق جۇرتشىلىعىنا ۇلكەن قۋانىش سىيلايتىنى انىق. ءسىزدىڭ ەل ءۇشىن، ۇرپاق تاربيەسى ءۇشىن اتقارىپ كەلە جاتقان ەڭبەگىڭىز ەلەۋلى. قارىمدى قالامىڭىزدان تۋعان قۋاتتى ءارى شىنايى شىعارمالار ۇرپاقتان ۇرپاققا جەتەتىنقۇندى مۇرا. ءسىزدىڭ مەرەيتويىڭىز ءوڭىرىمىزدىڭ ءار اۋدانىندااتالىپ ءوتتى. قالا، اۋدان-اۋىل تۇرعىندارى سىزبەن قاۋىشىپ، پوەزيا الەمىنىڭ تىلسىمىنا ەندى. تاعىلىمى مول كەزدەسۋلەردە ەلدىك، وتانشىلدىق، باتىرلىق، جاستارتاربيەسى، ۇلت بولمىسىنىڭ تىرەگى سانالاتىنقىزدارىمىزدىڭ ءتالىم-تاربيەسى تۋراسىندا كەلەلى وي قوزعاي ءبىلدىڭىز. مۇنىڭ ءبارى كەشەگىسى مەن بۇگىنىن سارالاي بىلگەن، ەرتەڭى ءۇشىن ايانباي قىزمەت ەتىپ جۇرگەن تۇلعانىڭ شىنايىبولمىسىن بىلدىرسە كەرەك. سول ءۇشىن ءوز اتىمنان، وبلىسجۇرتشىلىعى اتىنان شىن جۇرەكتەن العىس بىلدىرەمىز.قاشان دا ءسىزدىڭ تويىڭىز – ەلدىڭ تويى، كەشىڭىز – حالىقتىڭ كەشى بولۋعا جازسىن دەيمىز. حالقىمىزدىڭ قادىرمەندىسى، ۇلتىمىزدىڭ ماقتانىشى بولىپ، جالىندى جىرلارىڭىز ەلمەن بىرگە جاساي بەرسىن! – دەدى باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى عالي ەسقاليەۆ ءوزىنىڭ قۇتتىقتاۋ سوزىندە.

ادەبي-مۋزىكالىق كەشتىڭ نەگىزگى بولىگى اقىن ولەڭدەرىنە جازىلعان اندەرگە ارنالدى. كەشتىڭ باستى تارتۋى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىق ءارتىسى، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ يەگەرى، ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىنىڭ قۇرمەتتى پروفەسسورى روزا رىمباەۆاورىنداعان اندەر بولدى. اقىننىڭ قىزى، بەلگىلى قوبىزشى عازيزا عابدىراحيموۆانىڭ سۇيمەلدەۋىمەن شىرقالعان كومپوزيتور ءساتجان شامەنوۆتىڭ «سەزىم» ءانى تىڭدارمانقاۋىمعا بۇرىننان بەلگىلى بولسا، «ەسىمدە» ء(انى رينات عايسيندىكى) جانە «بولامىز بىرگە» (اۋەن اۆتورى تالعات سارىباەۆ) اندەرى وسى كەشتە تۇڭعىش رەت ورىندالدى.

- وزدەرىڭىز بىلەسىز، وسى كەزگە دەيىن مەن ورىندايتىن اندەردىڭ اۆتورلارى – تۇمانباي مولداعاليەۆ، ءشومىشباي ساريەۆ، يبراگيم يساەۆ، ۇلىقبەك ەسداۋلەتوۆ سىندى اقىندار، ەر ازاماتتار بولىپ كەلەتىن. سوڭعى كەزدە ايەلدىڭ اتىنان جازىلعان، ايەل تابيعاتىنا ساي شىعارمالاردى ورىنداۋعا اڭسارىم اۋدى. ءسويتىپ، اقۇشتاپ اپايعا قولقا سالدىم. بۇگىنگى ورىندالعان شىعارمالار – وسى ارىپتەستىكتىڭ ناتيجەسى. بولاشاقتا شىعارماشىلىق بايلانىسىمىز ودان ءارى بەكي تۇسەدى دەپ ويلايمىن. اقىن اپامىزبەن بىرگە ءالى تالاي جاڭا اندەر جازامىز! – دەدى روزا رىمباەۆا.

حاديشا بوكەەۆا اتىنداعى باتىس قازاقستان وبلىستىققازاق دراما تەاترى ساحناسىندا اقىن ولەڭدەرىنە قويىلعان تەاترلاندىرىلعان كورىنىس كوپشىلىك كوڭىلىنەن شىقتى. اقىندىعى مەن ازاماتتىعى قاتار جۇرەتىن اقۇشتاپ باقتىگەرەەۆانىڭ ءورشىل جىرلارى تىڭداعان جاننىڭ جۇرەگىنە جىگەر قۇيىپ، تەرەڭ اسەرگە بولەدى.

 

ونەرگە قانات قاقتىرعانىڭ ءۇشىن،

ومىردەن ورىن تاپتىرعانىڭ ءۇشىن،

وزىڭە اركەز ارقامدى سۇيەپ،

وتكىر شىندىقتى ايتتىرعانىڭ ءۇشىن –

ورالدىم ساعان، اق جايىق!

 د

كورگەن-بىلگەنىمدى ايتا قالايىن دەپ،

كوڭىلدەر سىرىن بايقاپ الايىن دەپ،

جالعان كۇلكىلەر شارشاتقان جانارىمدى

ءمولدىر ايدىنعا شايقاپ الايىن دەپ –

ورالدىم ساعان، اق جايىق!

 

قارلىعاش قۇسىم جوعالعان كەزدە،

حان وردام تۇگەل تونالعان كەزدە،

ەرتەڭگى كۇننەن كۇتتىرىپ ءۇمىت

ايدىنعا اققۋ ورالعان كەزدە –

ورالدىم ساعان، اق جايىق!

 

دوستارىم كەلسە، قارسى الۋ ءۇشىن،

قوسىلىپ بىرگە ءان سالۋ ءۇشىن،

كوگىلدىر تۋعا، ەگەمەن ەلگە

تۋعان جەرىمدە تامسانۋ ءۇشىن –

ورالدىم ساعان، اق جايىق!

حالىق الدىنا شىعىپ، ساحنادان وسىناۋ جىر جولدارىن توككەن اقۇشتاپ اقىنىن اق جايىق جۇرتى گۇلمەن كومكەردى. تۋعان جەرىنەن ورىمدەي ون جەتى جاسىندا الاتاۋ باۋرايىنا اتتانعان اقىن قىز 40 جىل الماتىدا تۇرىپ، الاشقا تانىمال قالامگەر اتانىپ، ماۋەلى جەمىسىن ەلگە بەرەر قازىنا شاعىندا كىندىك قانى تامعان جەرىنە ورالعان ەدى. وعان دا مىنە، 17 جىل بولىپتى. اينالاسىنا، كەيىنگى بۋىنعا ادامگەرشىلىكتىڭ ساباعىن، وتانسۇيگىشتىكتىڭ ونەگەسىن، نامىستىڭ ناسيحاتىن تاراتىپ جۇرگەن اقۇشتاپ باقتىگەرەيقىزىنىڭ مەرەيتويى – ەلدىڭ ورتاق قۋانىشىنا، جالپاق جۇرتتىڭ جاريا مەرەكەسىنە اينالعانى سوندىقتان.

- اقىننىڭ باقىتى – ونىڭ جازعان ولەڭىنەن وقىرماننىڭ ءوزىن تانۋى، ءوزىنىڭ ارمان-اڭسارىن، ساعىنىشىن، ماحابباتىن، جۇرەگىندەگى جان سىرىن تابۋى دەر ەدىم. اقۇشتاپ اپامىز ءدال وسى جاعىنان باقىتتى اقىن. سەبەبى قازاقتىڭ ءار قىزى اپايدىڭ ولەڭىن وقىپ ءوستى. ولاردىڭ قاتارىندا ءبىز دە بارمىز.

«وسال دا بولما ويىڭنان وڭاي اداسقان،

وجەت تە بولما ورىنسىز سوزگە تالاسقان.

الدىمەن قىزعا كەرەگى پاكتىك، نازىكتىك،

سودان سوڭ جانىم، جاز مىنەز كەرەك جاراسقان! – دەگەن سىڭلىگە سىرىن جاتتاپ وستىك.

بوي جەتە باستاعان كەزىمىزدە:

«مەن سەنى ويلايتىنمىن،

تاۋسىلماس جىر-ءان عوي دەپ.

تومەنگە قونبايتۇعىن

تاكاپپار قىران عوي دەپ.

جالىننىڭ بارلىعىنا

كۇيمەس دەپ ويلايتىنمىن،

ساۋساعى ءار بۇرىمعا

تيمەس دەپ ويلايتىنمىن...» - دەپ جاقسى كورگەن ادامىمىزعا نازدانا قارادىق.

ودان كەيىن، ءبىر شاڭىراققا كەلىن بولىپ تۇسكەن كەزىمىزدە:

«شىراعىمبىسىڭ، شىنارىمبىسىڭ،

قىرانىمبىسىڭ، جىر-ءانىمبىسىڭ؟

ءبارى دە سەن بول،

مەن ايەل بولام،

وزىڭە عانا ۇناۋىم ءۇشىن!» - دەپ اسىل جارىمىزعا ەركەلەدىك. ال قازىر:

«اقىنمىن بوبەگىن ساعىنعان،

انامىن جىر بولىپ اعىلعان.

كوڭىلمىن ەكىگە بولىنگەن،

جۇرەكپىن ەكىگە جارىلعان!» - دەپ عۇمىر كەشىپ جاتىرمىز. وسى ءساتتىڭ بارىندە، عۇمىرىمىزداعى بارلىق جاقسىلىق پەن جاماندىقتىڭ، قايعى مەن قۋانىشتىڭ بارىندە ادەمى بۇرىمداي بولىپ ءورىلىپ، اق سامالداي جانىمىزدى تەربەتىپ، اپامىزدىڭ ولەڭى ءجۇردى. اقۇشتاپ اپا، ءسىزدىڭ تويىڭىز – ولەڭنىڭ تويى، قازاق ونەرىنىڭ تويى. قۇتتى بولسىن! – دەدى اتىراۋ قالاسىنان كەلگەن اقىن قىز باقىتكۇل باباش اعىنان جارىلا.

اقىننىڭ مەرەيتويىنا قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارماسىنىڭ حاتشىسى، باسقارما توراعاسىنىڭ باسپا ءىسى جونىندەگى كەڭەسشىسى، حالىقارالىق «الاش» سىيلىعىنىڭ يەگەرى، اقىن عالىم قاليبەك ۇلى، حالىقارالىق «الاش» سىيلىعىنىڭ يەگەرى، جازۋشى-جۋرناليست، مادەنيەتتانۋشى سارا لاتيەۆا، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، حالىقارالىق «الاش» سىيلىعىنىڭ جانە پرەزيدەنت سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى، «پاراسات» وردەنىنىڭ يەگەرى، جۋرناليست، ساتيريك كوپەن امىربەك ارنايى كەلىپ، اق تىلەكتەرىن جەتكىزدى. نۇر-سۇلتان قالاسى مادەنيەت جانە سپورت باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇرلان سىدىقوۆ ەلوردااكىمى التاي كولگىنوۆتىڭ، اتىراۋ وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى الىبەك ناۋتيەۆ اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرلان نوعاەۆتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتتارى مەن سىيلىقتارىن تابىس ەتتى.

- جايىقتىڭ قىزى دەپ ەركەلەتكەن حالقىما وسىنداي كوڭىلدى ءان كەشىن سىيلاعانىما ريزامىن. اقىننىڭ مۇڭى – ۇلى دالانىڭ، قازاق دەگەن ۇلتتىڭ مۇڭى. ءسىز بەن ءبىزدىڭ قۋانىشىمىز دا، مۇڭىمىز دا ورتاق. جايىقتىڭ سۋى تارتىلماعاي، ەلدىڭ ىرىسى ورتايماعاي! اقىندا، انادا – قازاقتىڭ قىزىندا باسقا قانداي تىلەك بولادى؟! مەن سىزدەرگە ءاردايىم تىلەكشىمىن! – دەدى كەش قورىتىندىسىندا اقۇشتاپ اقىن.

 ش

باتىس قازاقستان

 

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ءۇي جانۋارىنان ۆيرۋس جۇعا ما؟

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 18:39

التىن قورىمىز كوبەيىپ كەلە جاتىر

قازاقستان • بۇگىن، 17:30

اقمولادا تاعى ءبىر ناۋقاس انىقتالدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 16:07

قارعىن سۋ بالكاشيندى باسىپ قالدى

ايماقتار • بۇگىن، 16:05

تاسقىننىڭ بۇگىنگى احۋالى

ايماقتار • بۇگىن، 15:42

سالەحاردتان كەلگەن تسيكلون

ايماقتار • بۇگىن، 15:30

ەلوردادا جالپى جاعداي تۇراقتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 14:50

فۋتبول ماۋسىمى جالعاسا ما؟

سپورت • بۇگىن، 14:48

ۇقساس جاڭالىقتار