ءيا, وتە دۇرىس. ەگەمەندىك العانىمىزعا 28 جىل بولدى, سودان بەرى قازاقستاندا ءومىر سۇرەتىن بارلىق ۇلتتارعا مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋگە تولىقتاي جاعداي جاسالىپ كەلەدى. بۇل – ءبىر, ەكىنشىدەن, دەموگرافيالىق تۇرعىدان قازاق ۇلتى ەڭ جوعارعى پايىزدى كورسەتىپ وتىر (مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, قازىرگى تاڭدا قازاق حالقىنىڭ ۇلەسى 40 پايىزدان 75 پايىزعا جەتتى), ۇشىنشىدەن, قازاق تىلىندە سويلەۋشىلەر سانى ارتتى (2009 جىلعى حالىق ساناعىندا 1 350 مىڭ سلاۆيان حالقىنىڭ وكىلى «مەن مەملەكەتتىك ءتىلدى بىلەمىن» - دەپ مالىمدەدى, ال 10 پايىزدان استام تۇركىتەكتەس اعايىن تۇگەلگە جۋىق قازاق ءتىلىن بىلەدى). كورشى وزبەك, قىرعىز, ت.ب. تۇركىتەكتەس مەملەكەتتەر تاۋەلسىزدىك العان كەزەڭدە-اق حالقىنىڭ پايىزى كوپ بولعاندىقتان ءوز تىلدەرىنىڭ مارتەبەسىن جوعالتپاي, بىردەن ەركىن قولدانىسقا ەندىردى, ال ءبىزدىڭ ۇلەس پايىزىمىز دا ءوز دەڭگەيىنە تولىقتاي جەتتى. سوندىقتان دا قازاق ءتىلىنىڭ ۇلتارالىق قاتىناس تىلىنە اينالاتىن كەزەڭى ناقتى كەلدى دەپ ەسەپتەيمىن.
التى الاشقا اتى جايىلىپ, ەسكى مەن جاڭا زاماننىڭ التىن كوپىرى بولعان اتاقتى ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەي ۇلىنىڭ «تۇرىك ءتىلىنىڭ ىشىندەگى گاۋھارى – قازاق ءتىلى» دەگەن قاسيەتتى ءسوزى بار. وسىنداي گاۋھار ءتىلىمىزدى ءوز دارەجەسىندە پايدالانا الماۋىمىزعا كەزىندەگى كەڭەس وكىمەتىنىڭ سولاقاي ساياساتى اسەر ەتسە, ال ءدال قازىر قوعامنىڭ بارلىق سالاسىندا قازاق ءتىلىنىڭ مارتەبەسى جوعارى بولۋى قاجەت. جالپى كەز كەلگەن ەلدە تىلدىك احۋال وزگەرگەن جاعدايدا ءتىل ساياساتى دا جاڭا تالاپتارمەن تولىعىپ وتىرادى جانە بارلىق ەلدەردە مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋ زاڭ ارقىلى مىندەتتەلگەن. ال بىزدەگى ءتىل تۋرالى زاڭدا «قازاقستان حالقىن توپتاستىرۋدىڭ اسا ماڭىزدى فاكتورى بولىپ تابىلاتىن مەملەكەتتiك تiلدi مەڭگەرۋ – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءاربiر ازاماتىنىڭ پارىزى» («قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ءتىل تۋرالى زاڭ», 4-باپ) دەپ قانا كورسەتىلگەن. ياعني, مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋ تەك «پارىز» عانا. مەنىڭ ويىمشا, پرەزيدەنت جولداۋىنداعى قازاق ءتىلىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىل رەتىندەگى ءرولىن كۇشەيتۋ ءۇشىن ء«تىل تۋرالى» زاڭعا وزگەرىستەر ەنگىزىپ, مەملەكەتتىك تىلگە قاتىستى جاۋاپكەرشىلىك بەلگىلەنۋى كەرەك. الەمدە جەتى تۇركى مەملەكەتى بار دەسەك, سونىڭ التاۋى ءوز تىلىندە ەل باسقارىپ, ءبىر-بىرىمەن قارىم-قاتىناستى تەك ءوز تىلىندە جاساۋدا.
كەز كەلگەن قازاق, قازاقستاندىق ءبىر-بىرىمەن تەك مەملەكەتتىك تىلدە سويلەسەتىن ۋاقىتى كەلدى. تاۋەلسىزدىك قازاققا نە بەردى دەسەك, سانىمىز ءوستى, سانامىز وركەندەدى, رۋحىمىز جانداندى. رۋحىمىزبەن بىرگە ءتىلىمىزدىڭ تۇعىرى دا بيىكتەۋى شارت.
ورازكۇل اسانعازى,
قوعام قايراتكەرى
