ايماقتار • 16 قىركۇيەك، 2019

تالاس توپىراعىنداعى تاس تاڭبالار

108 رەت كورسەتىلدى

 كونە ءداۋىردىڭ كۋاگەرلەرىندەي بولعان قىزىلاۋىت – ءبازىل پەترو­گليف­­­تەرى ەرتە ورتاعاسىرلىق، ەر­تە­ تە­مىر عاسىرىنا جاتاتىن تاريحي قۇن­­­­­­دى­­لىقتاردىڭ ءبىرى. تالاس تو­پى­را­­­عىندا ىقىلىم زاماننان بەرى جاساپ كەلە جاتقان قىزىلاۋىت – ءبازىل پەتروگليفتەرى اقتوبە اۋىلىنان 2،4 شاقىرىم وڭتۇستىك-باتىستا، ءبازىل دەپ اتالاتىن جەردەگى بوس جاتقان تاسقا سالىنعان. ال بايىرعى بەسكەپە تاڭبالارى قىزىلاۋىت اۋىلىنان 3،2 شاقىرىم وڭتۇستىك-باتىستا، بەس­كە­پە دەپ اتالاتىن جەردەگى الاسالاۋ تو­بەدەگى ۇلكەن تاس بەتىنە بەدەر­لەن­گەن. قازىنالى قاراتاۋدىڭ شات­قالدارى مەن سايلارىندا ەرتە داۋىر­لەردەن قالعان پەتروگليفتەر كوپتەپ ۇشىراسادى. سونىمەن قاتار عىلىمي اينالىمعا ەنگەن سۋرەتتەر سانى بىر­نەشە مىڭ. تاستاعى تاڭبالار سول كەز­دەگى بابالار وركەنيەتى مەن تانىمىنان دا حابار بەرەدى.

«مۇندا كوبىندە نار مەن قوس وركەشتى تۇيە بەينەلەرى كەزدەسەدى. بەسكەپەدە ۇلكەن تاس بەتىنە تولىق سالىنعان تاڭ­بالاردىڭ ءبىر شەتى ساقتالعان. سىزىقتار بويىندا جالعاسىپ جاتقان تاڭبالار وزىندىك ءبىر كۇردەلى ورنەكتى قۇرايدى. تاڭبالار نەگىزىنەن ءبىر-بىرىنە ۇقساس. ۇلكەن تاستىڭ سىنىپ تۇسكەن جاعىندا دا جالعاسى بار. الايدا «قاسيەتتى قازاقستان» كارتاسىنا ەنگەن، تاريحىن تەرەڭنەن تارتقان تالاس جەرىندەگى تاريحي مۇرالاردىڭ بۇل ءبىر بولىگى عانا. الداعى ۋاقىتتا ەلباسىنىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى بويىنشا ىرگەلى، جان-جاقتى زەرتتەۋلەردى ءالى دە جۇرگىزۋ كەرەك»، دەيدى تالاس اۋداندىق مەملەكەتتىك ءارحيۆىنىڭ ديرەكتورى الماس مۇحتاروۆ.

سونىمەن قاتار، قىزىلاۋىت اۋىل­دىق وكرۋگىنىڭ ايماعىندا ادامزاتتىڭ العاشقى مەكەندەرى سانالاتىن تاڭىر­قازعان، بورىقازعان تۇراقتارى دا كەز­دەسەدى. كەزىندە بەلگىلى ارحەولوگ حاسان الپىسباەۆ زەرتتەگەن بۇل تۇراقتاردان تاس داۋىرىندە تابىلعان زاتتار ورتالىق ارحەولوگيالىق مۇراجايعا قويىلعان بولاتىن. تاعى ءبىر تاريحي دەرەك، مۇن­دا جوڭعار باسقىنشىلارىنىڭ ءحVىىى عاسىردىڭ باسىنداعى جويقىن شابۋىلىنىڭ ءبىر پاراسى وسى جەردە بولعانىن دالەلدەيتىن قورىمدار دا بار. ەل اۋزىندا قازاقتىڭ ءۇش ءجۇز ساربازىنىڭ جوڭعاردىڭ ون سەگىز مىڭ ساربازىمەن شايقاسقانىن باياندايتىن قيسسا دا ساقتالعان. مۇنداعى كۇي­گەنكول اتاۋى دا جاۋ قامىس ىشىن­دە جاسىرىنىپ جاتقاندا قازاق باتىر­لارى كولدىڭ جان-جاعىنداعى قا­مىس­قا ءورت قويىپ، ولاردى قىرعىنعا ۇشىراتقانىمەن بايلانىستى شىققان دەلىنەدى.

«جالپى العاندا، تۇراقتار ماڭىن­داعى قىزىلدىڭ كەمەرىندە ساق داۋى­رىندەگى پەتروگليف جازۋلارى كوپ­تەپ كەزدەسەدى. ول جازۋلاردان اتا-با­با­لارىمىزدىڭ وسىدان ەكى-ءۇش مىڭ جىل بۇرىنعى، ءتىپتى ودان دا ارىرەكتەگى تۇر­­مىسى مەن تانىمدارىن تانۋعا بولادى. سوڭعى جىلدارى بۇل تاريحي ورىن­عا قاراتاۋ قالاسىنداعى مەكتەپ وقۋشىلارىن اپارىپ، تۋعان تاريحىمىزبەن تانىستىردىق. بۇگىنگى تاڭدا اۋدانداعى تاريحي نىساندار تىزىمگە الىنىپ، ولاردىڭ بىرقاتارى مەملەكەتتىڭ، دەمەۋشىلەردىڭ ەسەبىنەن جوندەلىپ، قالپىنا كەلتىرىلۋدە»، دەيدى تالاس اۋداندىق ۇلبيكە اقىن اتىنداعى مادەنيەت ورتالىعىنىڭ تاريحي ەسكەرتكىشتەردى قورعاۋ جانە ساقتاۋ ينسپەكتورى مۇحتار ابسادىقوۆ.

 

جامبىل وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

مۇراعاتتار مۇڭ شاعادى

ادەبيەت • كەشە

"Balapan" تەلەارناسىنا - 10 جىل

قازاقستان • كەشە

بۇگىن – ەڭبەك كۇنى

قازاقستان • كەشە

اقتاۋدا گەولوگتار اللەياسى اشىلدى

ايماقتار • 26 قىركۇيەك، 2020

شەكتەن شىققان احۋال جوق

ايماقتار • 26 قىركۇيەك، 2020

دەمالىس كۇندەرى اۋا رايى قانداي بولادى

اۋا رايى • 26 قىركۇيەك، 2020

ەپيزووتيكالىق جاعداي تۇراقتانۋدا

ايماقتار • 26 قىركۇيەك، 2020

وتكەن تاۋلىكتە 170 ادام جازىلىپ شىقتى

قازاقستان • 26 قىركۇيەك، 2020

قازاقستاندا تاعى 69 ادام ىندەت جۇقتىردى

كوروناۆيرۋس • 26 قىركۇيەك، 2020

اتىراۋدا ەگىز ۇل امان-ەسەن تابىلدى

ايماقتار • 25 قىركۇيەك، 2020

اتىراۋدا جول بويىندا تراكتور اۋدارىلدى

ايماقتار • 25 قىركۇيەك، 2020

ۇقساس جاڭالىقتار