ادەبيەت پەن ونەر جولى – قيىن جول. اركىم تانىمال بولعىسى جانە وعان بىرەۋدىڭ تاڭدانعانىن قالايدى. ءتىپتى عاسىرلار بويى شىعارماسى قولدان تۇسپەسە دە, ءار جازۋشىنىڭ بۇل ارمانى ورىندالا ما جوق پا, ەشكىم كەپىلدىك بەرمەس ەدى. دەگەنمەن, ءار قالامگەر ءوزى ءومىر سۇرگەن ءداۋىر كەلبەتىن جازۋى كەرەك. كەلەسى عاسىرعا كىم جەتۋى مۇمكىن؟ ەڭ دۇرىس شەشىمدى ۇنەمى بولاشاق قابىلدايدى. بۇگىن كوپ وقىلعان شىعارما ەرتەڭگى كۇنى دە ولمەس مۇرا بولادى دەگەن ءسوز ەمەس.
تۇركيانىڭ ەڭ تانىمال اقىنى ياحيا كەمال ايتادى: «ادام ويلاعانشا ءومىر سۇرەدى...».
ويلاۋ, تالداۋ جانە جۇمىس... بۇلار جازۋشى زەرتحاناسىنا مىندەتتى تالاپتار. جالپى ادەبيەت, جازۋ نەمەسە جاراتىلىس نەنى بىلدىرەدى؟ ءبىز نەگە جازامىز؟ مۇنىڭ ءمانى نەدە؟
وسى سۇراقتارعا قىسقاشا سيپاتتامالارمەن جاۋاپ بەرەيىن: ەڭ اۋەلى سۇلۋلىققا جەتۋ ءۇشىن جازامىز. بۇل ادەمى انىقتامانىڭ مەتافورالىق ماعىناسى بار. جازۋ بەلگىلى ءبىر ماعىنادا, ولمەس قۇندىلىقتارعا اپاراتىن باسقا جول... جازۋ – بۇل ءومىر تىنىسى.
ادامدا ەكى اسپەكت بار: دەنە جانە جان... جازۋ – وسى ەكەۋىنىڭ ورتاق جەمىسى. دەنە ولەدى, ال جان ولمەيدى. اۆتور ءۇشىن ماڭگىلىك ءومىر: تالانتتىڭ, جۇمىستىڭ, ىزدەنىستىڭ جانە شىعارمانىڭ بەرىك ۇيلەسىمى.
ونەر مەن ادەبيەت – بۇل سالىستىرمالى ۇعىم. بىراق كوپشىلىك ونى شىعارماعا اينالعاننان كەيىن عانا باعالايدى. قالامگەر باقيلىق بولسا دا, شىعارمالارى ءومىر ءسۇرۋىن جالعاستىرا بەرەدى.
پوەزيا دەگەنىمىز نە؟ ناقتى انىقتاما جوق, بىراق ميلليونداعان انىقتامالاردىڭ ىشىندەگى مەنىڭ سۇيىكتى ءسوزىم: پوەزيا – سوزبەن ادەمى پىشىندەر قۇراستىرۋ ونەرى.
ءالى كۇنگە دەيىن مەن جازىپ جۇرگەن, بىراق جاريالاماعان ولەڭدەرىم كوپ. جوعارىدا ايتقاندارىمنىڭ بارىنە سۇيەنە وتىرىپ, مەنىڭ ءتۇيىپ ايتارىم, اقىن ءومىر سۇرگەنىن ءبىلۋ ءۇشىن جازۋى كەرەك... جازۋ – تىنىس الۋعا تەڭ كەلەتىن قۇندىلىق. جازۋ – ماحابباتتىڭ ەڭ ۇلكەنى. بۇل بالانى دۇنيەگە اكەلۋ سياقتى بولار ەدى, بىراق جازباي جانە شىعارماي شىعارماشىلىق كۇي كەشۋ دەگەنىڭىز ول – جانىمىز دا دەنەمىزبەن بىرگە ءولۋ. ال ءبىز ءۇشىن ءابسوليۋتتى ءومىر جولى ول – ولەڭ.
مەحمەد نۋري پارماقسىز,
اقىن (تۇركيا)
