الەم • 02 قىركۇيەك, 2019

ەۋروپانى مال سويۋ ءتاسىلى مازالاپ تۇر

1170 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

بيىلعى قىركۇيەكتەن باستاپ بەلگيانىڭ ۋاللونيا ايماعىندا مالدى تىرىدەي باۋىزداۋعا تىيىم سالىنباق. ەندىگى جەردە قاساپشى مالدى سويماستان بۇرىن توقپەن نە باسقا دا تاسىلمەن ەسىنەن تاندىرىپ الۋى ءتيىس. مۇنداي ءتاسىل قازىرگى تاڭدا ەت نارىعىندا كەڭىنەن قولدانىلادى.

ەۋروپانى مال سويۋ ءتاسىلى مازالاپ تۇر

بۇل ماسەلەنى جانۋارلاردى قور­عاۋشىلار قوزعالىسىنىڭ وكىلدەرى ءجيى كوتەرىپ ءجۇر. ولار­دىڭ پىكىرىنە سۇيەنسەك, قاساپشى پىشاعىنا جىعىلعان مالدى اۋەلى ەسىنەن تاندىرىپ السا, ونىڭ جا­نىن قينامايدى. ال باۋىز­دا­عاننان كەيىن قانى ابدەن اق­قانشا كۇتۋ جانۋاردى ابدەن ازاپتايدى دەپ ەسەپتەيدى.

الايدا, مۇنداي قادام كا­رى قۇر­لىقتى مەكەندەيتىن مۇ­سىلمان­دار مەن ەۆرەيلەردىڭ قار­سى­لى­عىن تۋعىزدى. ونىڭ ءوز سەبەبى بار. ەتتى حالال نە ەۆرەي­لەر­دىڭ كوشەرىنە لايىقتاپ تۇ­تىنۋ ءۇشىن مالدى تىرىدەي باۋىزداۋ قاجەت. ەكى ءدىننىڭ دە تالابى وسى. سونىمەن قاتار جانۋار­دى قيناماۋ – ءدىني جورالعىنى ورىن­داۋدىڭ نەگىزگى تالاپتارىنىڭ ءبىرى. سول ءۇشىن قاساپشىنىڭ پىشاعى وتكىر, ءبىر تارتقاندا ورىپ تۇسەتىندەي بولۋى ءتيىس.

ايتا كەتەرلىگى, مالدى سويماس­تان بۇرىن ونى ەسىنەن تاندىرىپ الۋ يسلام­عا كەرەعار ەمەس. ءدىن­تانۋشى قايرات جول­دىباي ۇلى «ەگەمەن قازاقستانعا» بەرگەن سۇح­باتىندا ونداي ءتاسىلدىڭ دۇ­رىس جۇر­گىزىلۋى قاجەتتىگىن ايتادى. «ەڭ دۇرىسى – مالدى پىشاقپەن باۋىز­داۋ. الايدا, توقپەن نەمەسە باس­قا دا ادىسپەن تالدىرىپ,  جانى شىقپاي جاتىپ باۋىزدالسا جانە قان دۇرىس اعاتىن بولسا, ەتى ادال. بىراق مۇنداي تاسىلگە جۇگىنۋ ماكرۇھ», دەيدى ول.

ءدىن وكىلدەرىنىڭ دە, جانۋار­لار­دى قورعاۋشىلاردىڭ دا ءسوزى­نىڭ جانى بار. ءتىپتى, سويىلعان مال­عا جۇرگىزىلگەن عى­لىمي زەرتتەۋلەر دە ۇشان-تەڭىز. ما­سەلەن, Meat Science جۋرنالىنا اقپان ايىن­دا شىققان ماقالادا قويدى حالال تاسىلمەن سويۋ مەن ەلەكتر توعىمەن ەستەن تاندىرۋ ار­قىلى سويۋدىڭ ايىرماسى از ەكەن­دىگى انىقتالعان. بۇدان بولەك, ەستەن تاندىرۋ پروتسەسى دۇرىس جۇر­گى­زىلمەيتىن ساتتەرى دە كەزدەسەدى.

جالپى, عىلىمي ورتادا جۇر­گىزىلگەن مۇنداي زەرتتەۋلەر وتە كوپ. ايتسە دە, سولاردىڭ بىردە-ءبىرى مالدى باۋىزداعان كەزدە جانە ەسىنەن تاندىرعان كەزدە ونىڭ قانشالىقتى اۋىرلىقتى سەزەتىنىن انىق­تاي العان جوق. سوندىقتان جانۋارلاردى قورعاۋ­شىلار مەن ءدىن وكىلدەرىنىڭ ايتىسى بىتەر ەمەس.

ۋاللونيا – مۇنداي تىيىم­دى ەنگىز­گەن العاشقى مەكەن ەمەس. جىل باسىندا بەلگياداعى فلاندريا ايماعىندا دا وسىنداي زاڭ كۇشىنە ەنگەن-تۇعىن. جالپى, ەۋروپالىق وداققا كىرەتىن بىر­نەشە مەملەكەتتە, اتاپ ايتار بولساق, دانيادا, شۆەتسيادا, سلو­ۆە­نيادا مالدى تىرىدەي باۋىزداۋعا تىيىم سالىنعان.

بەلگياداعى جاعداي ەۋروپا­لىق وداق­تىڭ جانۋارلاردى قورعاۋ مەن سەنىم بوستاندىعىنا قاتىستى زاڭىنىڭ كەرە­عار­لىعىن كورسەتىپ وتىر. ءبىر جاعىنان, جانۋارلاردى قورعاۋ, ولاردى ازاپتاماۋ قاجەت ەكەندىگى تۇسىنىكتى. سونداي-اق حالىقارالىق ادام قۇقىقتارى جونىندەگى دەكلاراتسيا كەز كەلگەن ازاماتتىڭ ءدىن ەركىندىگى بار ەكەنىن, سەنىمىنە قاتىستى ءدىني جورالعىلاردى ورىنداۋعا قۇقىق بەرەدى.

دەگەنمەن, مالدى تىرىدەي سويۋعا قار­سى­لىقتىڭ استارىندا تەك جانۋارلاردى قورعاۋ ماسەلەسى جاتپاعانى بەسەنەدەن بەلگىلى. ويتكەنى فلاندرياداعى وڭشىل ساياساتكەرلەر وزدەرىنىڭ مۇسىلماندارعا قارسى پوپۋليستىك ۇستانىمىن حالىققا جەتكىزۋ ءۇشىن بىرنەشە جەردە وسىنداي ماسەلە كوتەرگەن-تۇعىن. ماسەلەن, وسى تىيىمدى العاش ۇسىنعان بەن ۆەيتس ەسىمدى ساياساتكەردىڭ وڭشىل كوز­قا­راس­تا ەكەنى بارشاعا ايان. سونداي-اق بەل­گيانىڭ مۇسىلماندار جانە ەۆرەيلەر قاۋىمداستىعى دا تىيىمنىڭ استارىندا ساياسي ويىن جاتقانىنا سەنىمدى. ايتسە دە, بۇل وقيعا باسى ءاردايىم پىسە بەرمەيتىن ەكى تاراپتىڭ بىرىگۋىنە مۇمكىندىك بەرىپ وتىر.

سلوۆەنيالىق فيلوسوف سلا­ۆوج زيزەك تى­يىمنىڭ ساياسي استارى باسىم ەكەنىنە سەنىمدى. Russian Today اگەنتتىگىنە بەر­­گەن سۇحباتىندا ول جانۋارلاردى قور­عاۋمەن اينالىساتىندار مالدى ءدىني جو­­رالعى بويىنشا سوياتىندارمەن ەمەس, اۋىل شارۋا­شىلىعى فەرما­لار­ىندا كۇندە­لىكتى بولاتىن جاع­دايمەن كۇرەسۋى قاجەت ەكەندىگىن ايتادى. ماسەلەن, «تhe Guardian» باسىلىمىنىڭ مالى­مەتىنە سۇيەن­سەك, ۇلىبري­تا­نيا­داعى فەرما­لار­دا مالداردى تەبۋ, تەمە­كىمەن كۇيدىرۋ سەكىلدى قور­لاۋدىڭ ءتۇر-ءتۇرى كەزدەسەدى ەكەن.

ازىرگە بەلگيا سەكىلدى ەۋرو­پانىڭ بىرقاتار ەلىندە مالدى حالال تاسىلمەن تىرىدەي سويۋعا تىيىم سالۋ ماسەلەسى تال­قىلانىپ جاتىر. جوعارىدا ايتىپ وتكە­نى­مىزدەي, وسى تاقىرىپ جانۋار­لار­دى قورعاۋشىلاردىڭ عانا ەمەس, ۇلت­شىل وڭشىلداردىڭ نەگىزگى ماسەلەسىنە اينالعان. بۇل قازىرگى تاڭدا كارى قۇرلىقتا يم­ميگراتسياعا قارسى كوزقاراستىڭ بەلەڭ الىپ تۇرعانىن كورسەتەدى.  

سوڭعى جاڭالىقتار