باردى بار دەگەن ءجون
سەيسەنبى, 26 اقپان 2013 7:49
15 جىل قاتارىنان جىل سايىن ەلىمىز تىڭ جاڭالىقتارعا قۇلاق تۇرەتىن, ازاماتتارى ەرتەڭىنە زور ءۇمىت پەن سەنىم ارتاتىن ءبىر ءسات بار – ول ەلباسىمىز ن. نازارباەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋى. بۇگىنگى كۇننىڭ مەجەسىنەن سول جولداۋلاردى سارالاساق, ءجۇز جىلدىق تاريحقا جۇك بولارلىق مالىمەتتەرگە جولىعاسىز. ەل ىرگەسى سىر بەرىپ سىقىرلاعان تۇستان قابىرعاسى قاتايىپ, شاڭىراعى بيىكتەگەن كەزگە دەيىنگى ۋاقىت ارالىعىنداعى باسىمىزدان وتكەرگەن سان-قيلى وقيعالارعا كۋا بولاسىز.
سەيسەنبى, 26 اقپان 2013 7:49
15 جىل قاتارىنان جىل سايىن ەلىمىز تىڭ جاڭالىقتارعا قۇلاق تۇرەتىن, ازاماتتارى ەرتەڭىنە زور ءۇمىت پەن سەنىم ارتاتىن ءبىر ءسات بار – ول ەلباسىمىز ن. نازارباەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋى. بۇگىنگى كۇننىڭ مەجەسىنەن سول جولداۋلاردى سارالاساق, ءجۇز جىلدىق تاريحقا جۇك بولارلىق مالىمەتتەرگە جولىعاسىز. ەل ىرگەسى سىر بەرىپ سىقىرلاعان تۇستان قابىرعاسى قاتايىپ, شاڭىراعى بيىكتەگەن كەزگە دەيىنگى ۋاقىت ارالىعىنداعى باسىمىزدان وتكەرگەن سان-قيلى وقيعالارعا كۋا بولاسىز.
ءالى ەسىمدە, 1997 جىلى قاراعاندى وبلىسىنا قاراستى ۇلىتاۋ اۋدانى اكىمىنىڭ الەۋمەتتىك جانە يدەولوگيا سالاسى بويىنشا ورىنباسارى قىزمەتىن اتقارعان بولاتىنمىن. سوندا جۇمىسكەرلەرگە ايلىق جالاقىلارىن, انالارعا بالالارىنىڭ وتەماقىلارىن, زەينەتكەرلەرگە زەينەتاقىلارىن, مۇگەدەكتەرگە جاردەماقىلارىن بەرۋ, بالاباقشالارعا, مەكتەپتەرگە, ەمحانالارعا, ۇيلەرگە جىلۋ بەرگىزۋ ءتۇيىنى شەشىلمەگەن وتە كۇردەلى ماسەلە-ءتىن. كاسىپورىندار بىرىنەن سوڭ ءبىرى جابىلىپ, جۇمىس تابۋ قيامەتتىڭ قيامەتىنە اينالعان كەز. ماسەلەن, جالپى ەلىمىز بويىنشا ءوندىرىس مەكەمەلەرىنىڭ 40 پايىزى توقتاپ قالىپ, 52 ميلليارد تەڭگەدەن استام جالاقى تولەنبەدى. وسىنداي قيۋى كەلىڭكىرەمەگەن زاماندا ەلباسىنىڭ حالىققا ەڭ العاشقى جولداۋى – «قازاقستان-2030» ستراتەگيالىق باعدارلاماسى جاريالانعاندا, مەملەكەتتىك قىزمەتشى بولسام دا بۇل قۇجاتتى توسىرقاپ قابىلداعانداردىڭ ءبىرى مەن ەدىم.
شىنتۋايتىنا كەلگەندە, بۇل ەلباسىنىڭ تاۋەلسىزدىككە ەندى عانا قول جەتكىزگەن بالاڭ ەلىمىزدى وركەنيەت كوشىنىڭ سارا جولىنا باستاعان سىندارلى شەشىمى, باتىل قادامى ەدى. ويتكەنى, ءبىز ءوز جولىمىزدى ايقىنداۋعا ءتيىس ەدىك. مىنەكي, وسى تۇرعىدان كەلگەندە «قازاقستان-2030» باعدارلاماسى ءبىز ءۇشىن شىن مانىندە ستراتەگيالىق ماقساتتار مەن مىندەتتەردى پايىمداپ, كوزقاراسىمىزداعى ماڭىزدى سەرپىلىس بولدى. سونىمەن قاتار, سول كەزدەرى الدىمىزدا ۇلكەن مىندەتتەر تۇردى. ولاردى تولىق شەشۋ ءۇشىن ءبىز ءۇش بىردەي جاڭعىرتۋ جۇرگىزۋگە ءتيىس ەدىك, ياعني, مەملەكەتتىڭ ىرگەسىن قالاۋ مەن نارىقتىق ەكونوميكادا سەرپىلىس جاساۋ, الەۋمەتتىك مەملەكەتتىڭ نەگىزدەرىن قالاۋ جانە قوعامدىق سانانى قايتا وزگەرتۋ.
قازىر قاراپ وتىرساق, ءبىز دۇرىس تاڭداۋ جاساپپىز. 2008-2009 جىلدارى ورىن العان جاھاندىق داعدارىس وسىنى انىق اڭعارتتى. قازاقستان وعان توتەپ بەردى. داعدارىس جەتىستىكتەرىمىزدى سەتىنەتە العان جوق, كەرىسىنشە, ءبىزدى قۋاتتى ەتە ءتۇستى. ءسويتىپ, ءبىز تاڭداعان ەل دامۋىنىڭ ساياسي, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە سىرتقى ساياسي ۇلگىسى ءوز تيىمدىلىگىن تولىقتاي دالەلدەپ شىقتى.
ەلدىڭ جاڭا ەلورداسى – استانانى سالدىق. كەزىندە ءتۇرلى پىكىرلەر تۋعىزعان بۇل زاماناۋي قالا قازىر ءبىزدىڭ بويتۇمارىمىز بەن ماقتانىشىمىزعا اينالدى. ءبىز ەلىمىزدىڭ مۇمكىندىگىن الەمگە كورسەتۋ ءۇشىن ونىڭ الەۋەتىن پايدالانا الدىق. ءدال سول سەبەپتەن دە حالىقارالىق قاۋىمداستىق قازاقستاندى ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىن وتكىزۋ ورنى رەتىندە تاڭدادى. باردى بار دەپ ايتقان ءجون. ەگەر استانا بولماسا, بۇل دا بولماس ەدى. مۇنداي قۇرمەت كەز كەلگەننىڭ ەنشىسىنە تيە بەرمەيدى. جالپى, ءبىزدىڭ ەلىمىز كەڭەستەن كەيىنگى كەزەڭدەگى كۇللى كەڭىستىكتە ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا توراعالىق ەتكەن ءارى وسى ۇيىمنىڭ ءسامميتىن وتكىزگەن, سونداي-اق عالامدىق اۋقىمداعى ءىس-شارا – ەكسپو-2017-ءنى وزىندە وتكىزەتىن ءبىرىنشى ەل ەكەنىن ايتساق تا جەتكىلىكتى.
ءيا, بۇل حالىقارالىق كورمەگە قاتىستى كەرەعار پىكىرلەر دە جوق ەمەس. ءبىر جاعىنان ول زاڭدى دا. كەز كەلگەن جاڭا ىسكە كۇدىكپەن قارايتىن ادەتىمىز بار عوي. بىراق, كەزىندە ەكسپو كورمەلەرىن وتكىزگەن ەلدەردىڭ سوڭىنان قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىن باعامداساق, مۇنداي كۇدىكتەردىڭ سەيىلەتىنىنە كۇمان جوق. مىسالى, سوعىستان قۇر سۇلدەسى شىققان جاپونيا ەكسپو-67 كورمەسىنەن كەيىن كۇرت دامىپ, الەمنىڭ ەكىنشى ەكونوميكاسى دارەجەسىنە دەيىن كوتەرىلدى. ءار جىل سايىن ەلىنە ميللياردتاعان تابىس اكەلەتىن پاريجدەگى اتاقتى ەيفەل مۇناراسى دا وسىنداي كورمەنىڭ جەمىسى. بۇل كورمەلەردى وتكىزۋدىڭ ناتيجەسىندە الەمدە 12 نوبەل سىيلىعىنىڭ يەگەرلەرى پايدا بولعانىن دا ۇمىتپاعان ءجون. سوندىقتان, وڭتايلى ءساتتى وڭ جامباسىمىزعا كەلتىرە الساق, ۇتارىمىز انىق. مامانداردىڭ ەسەپتەۋىنشە, ەكسپو-2017-ءنى ۇيىمداستىرۋعا جۇمسالاتىن ءاربىر تەڭگە قازاق ەلىنە بەس ەسەگە دەيىنگى وسىممەن تازا پايدا اكەلەدى.
ءسوز جوق, ءبىزدىڭ باستى جەتىستىگىمىز – تاۋەلسىز قازاقستاندى قۇرعانىمىز. 2012 جىلعى 14 جەلتوقساندا تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ حالىققا جولداۋىن «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» دەپ اتاۋى كەزدەيسوق ەمەس. وسىلاي تۇڭعىش رەت رەسمي تۇردە قازاقستان دۇنيە جۇزىنە ءوزىنىڭ بۇتىندەي قالىپتاسىپ, ىرگەلى مەملەكەتكە اينالا باستاعانىن, ءسويتىپ دامۋدىڭ جاڭا جوعارى ساتىسىنا بەت العانىن ءمالىم ەتتى.
بۇل ساياسي ماڭىزدى قۇجاتتىڭ ءاربىر جولىن تالقىلاۋ ءبىر عانا ءاڭگىمەمەن شەكتەلمەسى انىق. دەگەنمەن, مىنا ماسەلەنى ايتپاي كەتپەسكە بولماس. ول – وسى جولداۋداعى ەلباسىنىڭ تاراپىنان ايتىلعان بىرقاتار تىڭ پىكىرلەر. ماسەلەن, پرەزيدەنت: «ەل ءبىرتۇتاس كورپوراتسيا سەكىلدى جۇمىس ىستەۋى, ال مەملەكەت ونىڭ وزەگى بولۋى ءتيىس, سوندىقتان ءبىزدىڭ بۇگىنگى كوزقاراسىمىز بەن ۇستانىمىمىزدى تۇبەگەيلى وزگەرتەتىن ەكونوميكالىق پراگماتيزم قاجەت», دەگەن ويىن ءبىلدىردى. ياعني, ول كىسى جۇرتشىلىق نازارىن جاڭا ۇلگىدە جۇمىس ىستەۋگە اۋدارىپ وتىر. راسىندا, قازاقستان الەمدىك اۋقىمدا كولەمى شاعىن ەكونوميكا, سول سەبەپتى ەلدىڭ بيۋدجەتىن جاي ءبولىپ قانا قويماي, ويلى دا سالماقتى ينۆەستيتسيالاۋ ارقىلى ونى ءتيىمدى باسقارۋ قاجەت. بۇل تۇستا, جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىن مەيلىنشە تەز ورنىقتىرۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەندىگى دە داۋ تۋعىزباس شىندىق.
ەلدى ەلەڭ ەتكىزىپ, كوڭىلگە جىلىلىق ۇيالاتقان تىڭ پايىمداردىڭ تاعى ءبىرى – قازاق مەملەكەتى دەپ اتالۋىمىزدىڭ كۇنى الىس ەمەستىگىنىڭ تۇڭعىش رەت ەڭ جوعارى مىنبەردەن رەسمي تۇردە ايتىلۋى دەر ەدىم. ول ءۇشىن ءبارىمىز بىرلەسە وتىرىپ قازاق ءتىلىن جاپپاي قولدانىسقا ەنگىزىپ شىن مانىندەگى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىنە كوتەرۋىمىز كەرەك. 1993-1997 جىلدارى قازاق ءتىلىنىڭ ماسەلەسىمەن تىكەلەي شۇعىلدانعاندىقتان, ءارى سوڭعى جيىرما جىل ارالىعىندا بۇل سالادا وڭ باعىتتاعى ۇلكەن وزگەرىستەردىڭ بار ەكەندىگىن بىلگەندىكتەن, ءوز باسىم قازاق ءتىلىنىڭ مەرەيىن ۇستەم ەتۋگە ابدەن بولاتىنىنا سەنىمدىمىن. تەك, انا ءتىلىمىزدى دامىتۋدىڭ ساياساتى جولداۋدا ايتىلعانداي, ودان جەرىنۋگە, ءتىپتى قازاقتاردىڭ وزدەرىنىڭ بويدى اۋلاعىراق ۇستاۋىنا ىقپال ەتپەۋى كەرەك. كەرىسىنشە, قازاق ءتىلى قازاقستان حالقىن بىرىكتىرۋشى بولۋى ءتيىس. ويتكەنى, بىزگە قوعامدىق كەلىسىمدى ساقتاۋ جانە نىعايتۋ ءتيىمدى. بۇل – ءبىزدىڭ مەملەكەت رەتىندە, قوعام رەتىندە, ۇلت رەتىندە ءومىر ءسۇرۋىمىزدىڭ باستى شارتى.
جولداۋدا ايتىلعان قۇلاققا جاعىمدى كەلەسى ءبىر تاماشا جاڭالىق – «ماڭگىلىك ەل» اتانۋدى مۇرات ەتكەن نيەتىمىزدى ىسكە اسىرا الامىز. ءسويتىپ, ءححى عاسىردىڭ ورتاسىنا قاراي قازاقستاننىڭ كەز كەلگەن ازاماتى ەرتەڭگى كۇنگە, بولاشاققا وتە سەنىمدى بولاتىنداي ساياسي جۇيە قالىپتاستىرا وتىرىپ, الەمنىڭ ەڭ دامىعان 30 ەلىنىڭ قاتارىنان تابىلاتىن بولامىز.
كەنجەبولات جولدىباي,
ساياساتتانۋشى.
استانا.
