پرەزيدەنت • 26 تامىز، 2019

ۇلىتاۋ – ۇلتىمىزدىڭ التىن بەسىگى

860 رەت كورسەتىلدى

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قاراعاندى وبلىسىنا ساپارى جەزقازعان قالا­سىندا جالعاستى. مەملەكەت باسشىسى الدىمەن قالاداعى ىرگەلى ءوندىرىس وشاعى «Kazakhmys Smelting» مىس بالقىتۋ زاۋىتىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. ال كەلەسى كۇنى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇلىتاۋ اۋدانى جەرىندە مادەنيت جانە سپورت مينيسترلىگى، «Kazakh Tourism» ۇلتتىق كومپانياسى اق، قاراعاندى وبلىسى اكىمدىگى ۇيىمداستىرىپ وتىرعان « ۇلىتاۋ – 2019» حالىقارالىق تۋريستىك فورۋمعا قاتىسىپ، اتالعان شارا اياسىندا بيىل ەكىنشى رەت وتكىزىلىپ وتىرعان حالىقارالىق «Jezkiik» مۋزىكا فەستيۆالىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىن تاماشالادى.

ۇلىتاۋ اۋدانى ورتالىعىنان باتىسقا قاراي سوزىلىپ جاتقان ەكى شاقىرىم جەردەگى قىراتتى قويناۋداعى قۇس ۇياسىنداي دوڭگەلەك الاڭقايعا 40 شاقتى كيىز ءۇي تىگىلىپ، اۋماقتىڭ سىرتى تابيعي تال-قايىڭمەن قورشالسا، اقمەشىت جوتاسىنىڭ ەتەگىن جاستانا بوي كوتەرگەن الىپ ساحنا، وڭ قاپتالدا اتالعان فورۋم ءۇشىن تۇرعىزىلعان كوشپەلى زال، كىرەبەرىستە سپورتتىق ويىندار الاڭى ءساندى دە ءماندى جاسالعان.

ماڭىزدى جيىنعا ارنايى شاقىرىلعان ەلىمىزدەگى ارحەولوگيا، ەكولوگيا جانە تۋ­ريزم سالاسىنىڭ ماماندارى، سونداي-اق شەتەلدىك ۇيىمدار مەن مەملەكەتتىك جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان قىزمەت­كەر­لەرىنە ارناپ فورۋمنىڭ بەتاشار ءسوزىن ايتقان مادەنيەت جانە سپورت ءمينيس­ترى اقتوتى رايىمقۇلوۆا، ۇلىتاۋ حال­قى­مىز ءۇشىن تاريحي ماڭىزى قۇندى مەكەن بولعاندىقتان حالىقارالىق تۋريستىك فورۋ­منىڭ وسىندا ءوتۋى ءتيىس دەگەن ءۋاجىن العا تارتا وتىرىپ، جيىنىڭ مارتەبەلى قوناعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزي­دەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆقا ءسوز رەتىن ۇسىن­دى.

– ۇلىتاۋ بارشا قازاق قادىر تۇتاتىن قاستەرلى ولكە. ۇلىتاۋ ۇلتىمىزدىڭ – التىن بەسىگى. ءۇش ءجۇزدىڭ باسىن قوسقان « ۇلىتاۋدا» بابالارىمىز ۇلتتىڭ كەلەشەگىن ويلاپ، وسىندا بىرلىكتىڭ تۋىن جەلبىرەتكەن. قالىڭ قاۋىم وسى كيەلى ولكەدە ەل بيلەگەن حان­داردى اق كيىزگە كوتەرىپ، تاققا وتىرعىزعان. سوندىقتان ءبىز ۇلىتاۋ جەرىنە – حان ورداسى، قازاق جەرىنىڭ كىندىگى دەپ، ەرەكشە قۇر­مەتپەن قارايمىز، – دەپ ءسوز باستاعان مەملەكەت باسشىسى  بۇل جەردىڭ قادىر-قاسيەتىن عۇلامالار دا مويىنداعانىنا، وعان ايگىلى گەرودوتتىڭ جازبالارى دالەل ەكەنىنە توقتالدى.

 – ۇلىتاۋ توپىراعى – الىپ تۇلعالاردىڭ رۋحى توعىسقان جەر. حالىق بۇل جەرگە جوشى حان، الاشا حان، حان ورداسى مەن اۋليە- تاۋ­داي كيەلى ورىنداردى كورۋ ءۇشىن كەلەدى. «ازيانىڭ ارىستانى» اتانعان اتاقتى اقساق تەمىر دە وسى وڭىرگە ات شالدىرعان. ۇلىتاۋ اڭىزدارىندا – ۇلت­تىڭ ۇيىسۋى، جۇرتتىڭ جۇمىلۋى ايقىن كورىنىس تاپ­قان، – دەپ اتاپ كورسەتتى.

ءبىر-ءبىرىن داۋعا قيسا دا، جاۋعا قيماعان حالقىمىز بەرەكە-بىرلىكتى بارىنەن جوعارى قويعان. بابالاردان قالعان سالت-داستۇرلەردى بۇگىنگى ۇرپاق لايىقتى جالعاستىرۋى ءتيىس. سول سەبەپتى ءبىز بۇگىن كيەلى ولكەگە تاعزىم ەتىپ، ونىڭ كەلەشەگى جا­يىندا وي ءبولىسۋ ءۇشىن ۇلىتاۋ جەرىندە باس قوسىپ وتىرمىز. تاريحى تەرەڭ ۇلىتاۋدىڭ قادىر-قاسيەتىن باعالاي ءبىلۋ – بار­شا­مىزعا ورتاق پارىز.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ وسى فورۋمدا سويلەگەن ءسوزىنىڭ تولىق ءماتىنى جەكە بەرىلىپ وتىر­عان­دىقتان، ءبىز ونداعى نەگىزگى ويلارعا عانا از-كەم توقتالا كەتكەندى ءجون كورىپ وتىرمىز. اتاپ ايتقاندا، قازاقستان پرە­زيدەنتى ۇلىتاۋ اۋدانىنداعى  ەلىمىزدىڭ باي مۇراسىن باسقا ەل-جۇرتقا تانىستىرۋدىڭ جاڭاشا جولدارىن ويلاستىرۋ كەرەكتىگىنە نازار اۋدارىپ، شىڭعىس حاننىڭ ۇلكەن ۇلى،  مازارى قازاق جە­رىندە تۇرعان  جوشىنىڭ، ياعني  التىن وردانىڭ نەگىزىن قالا­عان جوشى حاننىڭ ەسىمىن ۇلىق­تاۋدى مىندەتتى تۇردە قولعا الۋ قاجەتتىگىنە توقتالدى. ونىڭ تاريحي تۇلعاسىنا الەم نازارىن اۋدارىپ، كەسەنەسىن مادەني تۋريزم نىسانىنا اينالدىرۋ وتە ماڭىزدى مىندەت بولماق.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا، ۇلىتاۋ، بىرىنشىدەن، تۋريستىك مەكەنگە، ياعني دەمالىس ايماعىنا اينالۋى ءتيىس. بۇل جەرگە قازاق تاريحىنىڭ سيمۆولى بولاتىن ەسكەرتكىش-ءانسامبلىن ورناتۋ قاجەت. ۇلى­تاۋدىڭ تاريحى مەن تاعىلىمىن جاستار تاربيەسى مەن وتانشىلدىق رۋحتى دامىتۋعا پايدالانۋ كەرەك. قىسقاسى، جاڭادان ۇلىتاۋ ۇلتتىق پاركىن قۇرۋ قاجەت.

جوعارىدا ايتىلعان، ياعني مىندەتتى تۇردە ورىندالۋى ءتيىس جۇمىستار التىن وردا­نىڭ 750 جىلدىعىن مەرەكەلەۋ اياسىن­دا باستالۋى قاجەت دەگەن مەملەكەت باسشىسى، قازىرگى تاڭدا وتاندىق تۋريزم يندۋس­ترياسى كەنجە قا­لىپ كەلە جاتقانىنا، جىل سايىن قىرۋار قاراجات سالىنسا دا، تولىق­قاندى دامىماي وتىر­عاندىعىنا توقتالدى.

جالپى، الەمدىك تاجىريبەدە تۋريزم دامۋ ءۇشىن مەنەدجمەنت قاجەت. وسى جاعىن تياناقتاۋ ءۇشىن پرەزيدەنت، تۋريزم ۋنيۆەرسيتەتىن اشۋ جو­نىندە شە­شىم قابىلداپ، بىلىك­تى جۇمىس ىستەي الاتىن كادر دا­يىنداۋ قاجەت دەگەندى ايتىپ، ءتۋريزمدى دامىتۋ اياسىندا وڭىردە كولىك-لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمدى قالىپتاستىرۋ جانە قازاقستاننىڭ بار­لىق رەكرەاتسيالىق ايماعىندا قو­ناق­ۇي­لەر­دىڭ، تاماقتاناتىن جانە دەمالاتىن ورىنداردىڭ قۇرى­لىسىنا كاسىپكەرلەردى تارتۋ، سونىمەن قاتار ەلىمىزدىڭ تۋريستىك الەۋەتىنىڭ اقپاراتتىق قول جەتىمدىلىگىن قام­تاماسىز ەتۋ كەرەك ەكەنىن دە اتاپ ءوتتى.

ءسوزىنىڭ سوڭىن مەملەكەت باسشىسى: «مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى، سون­داي-اق تسيفر­لىق دامۋ، يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى تۋريس­تەرگە قازاق­ستان تۋرالى اقپاراتتار، سونىڭ ىشىندە ۇلى­تاۋ مەن وزگە دە تاريحي جەرلەر جونىندە قاجەتتى مالىمەتتەر ۇسىناتىن ارنايى   قوسىمشا نەمەسە پلاتفورما ازىرلەۋى ءتيىس. ەلباسىمىزدىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى – ءدال وسىنداي حالىقتىق جوبالاردىڭ قاينار كوزى. ۇلى تاريحتىڭ كۋاسى – ۇلى­تاۋ ۇدايى مەملەكەت نازارىن­دا بولادى. سوندىقتان ۇلت­تىڭ ۇياسى، بىرلىكتىڭ بەسىگى – ۇلى­تاۋ­دى ۇلىقتاۋ – ءبارىمىزدىڭ ورتاق مىن­دەتىمىز» دەپ اياقتادى.

پرەزيدەتتەن كەيىن فورمۋعا جان-جاقتان كەلگەن وكىلدەرگە پىكىر ءبىلدىرۋ مۇمكىندىگى بەرىل­دى. اۋەلگى ءسوزدىڭ تىزگىنى تيگەن بۇۇ-نىڭ تۇراقتى كوور­ديناتورلىق مىندەتىن اتقا­رۋشى ياكۋپ بەريش حانىم، ەتنو­مادەني قۇندىلىقتاردى العا سالا وتىرىپ، الەمدىك ءتۋ­ريزمنىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسىن قالىپتاستىرۋعا زور مۇمكىندىك بار دەسە، موڭعوليانىڭ قازاق­ستانداعى ەلشىسى لۋۆسانگين باتتۋلگا، ءبىز كوشپەندىلەر ۇرپاعى بولعاندىقتان موڭعول جانە قازاق حالقىنىڭ ەتنومادەنيەتى وتە ۇقساس، الدا­عى ۋاقىتتا اتالعان سالانى ىلگەرىلەتۋ ماق­ساتىندا ەلارالىق كەلىسىمدەر جاسالىپ جاتقانىن جەتكىزدى. سونىمەن قاتار الەمگە تانىمال شۆەيتساريالىق «Indy Guide» ۆەب-پورتالىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى اتا­حان توسىن، نەمىس-اۋستريالىق «Studiosus» كوم­پانياسىنىڭ باسشىسى الەكساندر كرومباچ، ازەربايجاندىق ديپلومات دجەي­حۋن شاحۆەرديەۆتەر ءوز كەزەگىندە ۇسىنىس­تارىن ايتتى.

فورۋم سوڭىندا قازاقستان پرە­زي­دەنتى «Jezkiik» حالىق­ارالىق مۋزى­كالىق فەستيۆالدىڭ كون­تسەرتتىك باعدار­لا­ماسىن تاماشالادى. «Nomad stunts» اتتى-كاسكادەرلەر شوۋى، «حاسساك» ەتنو توبى، «توقىراۋىن تول­قىن­­دارى» فولك­لورلىق ءان-بي ءانسامبلى، «Alatau serileri» توبى، «اققۋ» فولكلورلىق-حورەو­گرافيا­لىق ءانسامبلى، تات­تىمبەت اتىنداعى قازاق حالىق اسپاپتارى اكادەميالىق وركەس­ترى، ق.بايجانوۆ اتىنداعى كونتسەرت بىرلەستىگى، سونداي-اق جەكە ونەرپازدار: ءانشى سەرجان مۇسايىن، داۋرەنبەك اركەنوۆ، گۇلميرا تاپاي، الماتىلىق سوپرانو ءجاميلا باس­پاقوۆا، كۇيشىلەر – ايگۇل ۇلكەنباەۆا، جانعالي ءجۇزباي، سەكەن تۇرىسبەك، تۇرار الىپباەۆ، ت.ب. تۇلعالار جۇرتتى ونەرى­مەن سۋسىنداتتى. تۇستەن كەيىن اقىندار امانجول التاەۆ پەن سارا توقتامىسوۆا ءسوز سايىستىرسا، كەشكىسىن «ارلان» ۇلتتىق داس­تۇرلەر تەاترى، «دوس-مۇقاسان»، « ۇلى­تاۋ»، «Alatau Serileri»، «التىن باتىر» توپ­تا­رىنىڭ قاتىسۋىمەن گالا-كونتسەرت ۇيىمداستىرىلدى.

* * *

ءسوز باسىندا ايتىپ وتكە­نىمىزدەي، مەم­لەكەت باسشىسى «Kazakhmys Smelting» مىس بالقىتۋ زاۋىتىندا بولىپ، ونداعى جۇمىس­شىلاردىڭ جاي-كۇيىمەن جانە الەمدىك سۇرانىسقا يە ءونىم ءوندىرىپ وتىرعان كاسىپ­ورىننىڭ ءوندىرىس تسەحتارىمەن تانىسقان بولاتىن. بۇل زا­ۋىت زامان اعىمىنان قالىس­پاي حالىقارالىق ستاندارتقا ساي ءونىم ءوندىرىپ وتىرعان ەلى­مىزدەگى ءىرى قۇرىلىم. وتكەن جىلدىڭ اياعىندا كاسىپورىننىڭ ءونىم دايىنداۋ قۋاتىن اتتىرۋ ماقساتىندا جىلىنا 100 مىڭ توننا مىس وندىرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن تاعى ءبىر كەنقىزدىرۋ پەشى ىسكە قوسىلعان بولاتىن.

قاراپايىم ەڭبەك ادامدارىمەن جۇز­دەس­كەن پرەزيدەنت ولارعا ەلىمىزدىڭ بولا­شاق يگى­لىگى ءۇشىن اتقارىپ جۇرگەن ەسەلى ەڭبەك­تەرىنە ريزاشىلىعىن بىل­دىرۋمەن قاتار، الداعى كۇندەرى ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ تۇر­مىس-تىرشىلىگىن جاقسارتۋ جولىندا مەم­لەكەت تاراپىنان ناتيجەلى ىستەر اتقارى­لا­تىنىن جەتكىزدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەل بىرىنشىلىگى باستالدى

بوكس • بۇگىن، 07:42

دۋبايدا دايىندالادى

تەننيس • بۇگىن، 07:40

«بارىس» تاعى جەڭىلدى

حوككەي • بۇگىن، 07:39

كىشكەنتاي قۇتقارۋشى

قوعام • بۇگىن، 07:38

جاساندى جۇرەك تە ءومىردى ۇزارتادى

مەديتسينا • بۇگىن، 07:37

كارديولوگتەر ەنگىزگەن تەحنولوگيا

مەديتسينا • بۇگىن، 07:35

جىلۋ قۇبىرىنداعى اپات

ايماقتار • بۇگىن، 07:32

مۇز قۇرسانعان ەكىباستۇز

ايماقتار • كەشە

ءۇمىت ساۋلەسى

ساياسات • كەشە

ساڭلاقتىڭ سوڭعى سامعاۋى

قازاقستان • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار