– قۇرالبەك دوسجان ۇلى, فۋتبولعا قالاي تاپ بولدىڭىز ءھام اياق دوبىنا دەگەن قۇشتارلىق بالا كەزىڭىزدەن پايدا بولدى ما؟
– مەن 1949 جىلى 6 تامىز كۇنى تۋىپپىن. ءۇيىمىز شىمكەنت قالاسىنىڭ شەتىندە تۇردى. ءبىر وتباسىندا ەكى قىز, ءتورت ۇل بولدىق. كەشكە ورىستەن مال قايتاتىن كەزدە كوشەنىڭ بالالارى جينالىپ الىپ, فۋتبول وينايمىز. ءار كوشەنىڭ ءوز كومانداسى بار. كيىمدەرىمىزدى شەشىپ, ەكى بولەك ءۇيىپ, جەرقاقپا جاسايمىز دا, دوپ تەبەمىز. قاسىمىزدا «قوشقار اتا» وزەنى اعىپ جاتادى. ويىنشىلاردىڭ كوبى مەنەن ۇلكەن ەرەسەك بالالار-تىن. ولار وزدەرى جۇگىرىپ, تەر شىعارۋ ءۇشىن كىشكەنتاي مەنى قاقپاعا تۇرعىزادى. الدا-جالدا قاقپاعا دوپ جىبەرىپ السام, اعالارىم جازالايدى. ولاردان قورقىپ قاقپاعا دوپ جىبەرمەۋ ءۇشىن جانىمدى سالامىن. مەنىڭ بولاشاق قاقپاشىلىق كاسىبىم وسىلاي باستالدى. ول كەزدە 12 جاستاعى بالا ەدىم...
مال اياعى اۋىل شەتىنە ىلىككەندە دوپتى تاستاي سالىپ, سيىرلارعا جۇگىرەمىز. كەيدە دوپتىڭ قىزىعىنا باتىپ, قارا تەرگە ءتۇسىپ جۇرگەندە ءبىزدىڭ ءۇيدىڭ سيىرلارى مەنى كۇتپەي وزدەرى ۇيگە موڭىرەپ بارىپ قالادى. ونداي كەزدە اكەيدەن ۇرىس ەستىپ, سوگىس الامىن. اكەي جارىقتىق «دوپ ويناعان توزادى, اسىق ويناعان ازادى» دەپ مەنىڭ دوپ تەپكەنىمدى قالامادى. مەنى دوپ ويناۋدان تيىپ, باقىلاۋعا الۋ ۇلكەن اپاما تاپسىرىلعاندىقتان, ول كىسى تورگى بولمەگە قاماپ, ءوزى ەسىكتىڭ اۋزىندا ۇرشىعىن ءيىرىپ, ءجىپ ەسىپ وتىراتىن. ءبارىبىر سىرتقى تەرەزەنىڭ جاقتاۋىن اشىپ, قاشىپ كەتە بەرۋشى ەدىم...
– العاش رەت كاسىبي فۋتبولعا قالاي قادام باستىڭىز؟
– كوشەنىڭ جابايى فۋتبولىنان قاناتتانعان سوڭ كەشىكپەي مەكتەپىشىلىك جارىستارعا قاتىسا باستادىم. ودان مەكتەپارالىق جارىستارعا شىقتىم. ول زاماندا فۋتبولدان ءارتۇرلى دەڭگەيدەگى جارىستار وتە كوپ ۇيىمداستىرىلاتىن. ءسويتىپ جۇرگەندە 1968 جىلى شىمكەنتتەگى «مەتاللۋرگ» كلۋبى شاقىردى. مەنىڭ كاسىبي فۋتبولعا بەت بۇرۋىم وسى كەزدەن باستالدى. وداق چەمپيوناتىنىڭ «ب» كلاسىندا ونەر كورسەتەتىن «مەتاللۋرگ» كلۋبى كورشىلەس وزبەكستان, تاجىكستان رەسپۋبليكالارى جانە ءوزىمىزدىڭ جامبىل, قىزىلوردا وبلىستارىنىڭ كوماندالارىمەن ءوزارا بىرىنشىلىك ۇيىمداستىراتىن.
«مەتاللۋرگ» سپورت كلۋبىنىڭ جاتتىقتىرۋشىسى ۆيكتور پلياتسۋنوۆ دەيتىن ادام ەدى. وسى كىسى بىردەن «سەنىڭ قاقپاشى بولۋعا يكەمىڭ بار» دەپ باعىت سىلتەدى. وسى باپكەردىڭ كومەگiمەن قاقپاشى بولۋ ءۇشىن تۇپ-تۋرا ءبىر جىلىمدى سارپ ەتتىم. ناتيجە جامان بولعان جوق. ەكى جىلدىڭ ىشىندە اجەپتاۋىر قاقپاشى بولىپ قالىپتاستىم. 1970 جىلدىڭ قاراشا ايىندا مەنى تاشكەنتتىڭ «پاحتاكور» فۋتبول كلۋبى نەگىزگى قۇرامىنا شاقىردى. شىنىمدى ايتسام, «پاحتاكورعا» بارعىم كەلدى. ويتكەنى تاشكەنت ەلگە جاقىن, بارىپ-كەلىپ تۇرۋعا قولايلى.
كەشىكپەي الماتىنىڭ «قايرات» فۋتبول كلۋبىنان دا شاقىرتۋ كەلدى. ءتىپتى سول كەزدەگى قازاق سپورتىنىڭ قايراتكەر-باسشىسى قاركەن احمەتوۆ اعامىزدىڭ ءوزى ىزدەپ ۇيگە كەلدى ءبىر كۇنى. بىراق مەن وزبەكستانعا بۇيرەگىم بۇرىپ تۇرعانىن ايتتىم. ءسويتىپ ناقتى تورەلىك ايتۋ اكەيگە جۇكتەلدى. اكەي: «قازاق بالاسى وزبەك نامىسىن قورعامايدى» دەپ شورت كەستى. اقىرى, 1971 جىلى الماتىلىق داڭقتى كوماندانىڭ ساپىنان تابىلدىم.
– ءسىز «قايراتتىڭ» قۇرامىنا قابىلدانعان 1971 جىلى اتالمىش كلۋب ءوز تاريحىندا تۇڭعىش رەت حالىقارالىق «تەمىرجولشىلار كۋبوگىن» جەڭىپ الدى. وسى جارىستىڭ باسى-قاسىندا بولدىڭىز. ەندەشە كۋبوك يەگەرى اتانعان ساتتەگى ويىن ورنەكتەرىن تاعى ءبىر ەسكە ءتۇسىرىپ, اڭگىمەلەپ بەرسەڭىز؟
– ءوزىڭىز اتاپ وتكەندەي «قايرات» فۋتبول كومانداسىنىڭ ەڭ جوعارى جەتىستىگى 1971 جىلى حالىقارالىق «تەمىرجولشىلار كۋبوگىن» جەڭىپ العانى. بۇل كلۋب تاريحىنداعى ەڭ جوعارعى جەتىستىك. ءبىز العاشقى ويىندا چەحوسلوۆاكيانىڭ «لوكوموتيۆ» كومانداسىن ءوز الاڭىمىزدا 4:1, سىرتتا 1:0 ەسەبىمەن جەڭدىك. ەكى ويىندا دا مەنىڭ ارىپتەسىم ۆيكتور شۆەدكوۆ «قايراتتىڭ» قاقپاسىن كۇزەتتى. كەلەسى اينالىمدا بولگاريانىڭ «سلاۆيا» كومانداسىنان 1:3 ەسەبىمەن جەڭىلىس تاپتىق. وسى وقيعادان كەيىن باپكەرلەر قارىمتا كەزدەسۋدە قاقپاعا مەنى قويۋدى شەشىپتى. مەنىڭ ۇلكەن فۋتبولداعى كارەرام وسىدان باستالدى. قارىمتا كەزدەسۋدە بولگارلاردى 3:0 ەسەبىمەن جەڭدىك. فۋتبولشىلار: ەۆگەني پيۋنوۆسكي, يۋري سەۆيدوۆ, ۆلاديسلاۆ ماركين ءبىر-ءبىر گولدان سوقتى.
فينالدىق كەزدەسۋ ءتىپتى قيىنعا ءتۇستى. قارسىلاسىمىز اناۋ-مىناۋ ەمەس, رۋمىنيانىڭ ازۋلى «راپيد» كومانداسى. ويىن باستالماي جاتىپ, كوپتەگەن فۋتبول ماماندارى جەڭىستى الدىن الا رۋمىندىقتاردىڭ قولىنا ۇستاتىپ قويدى. ول دا مۇمكىن ەدى, ويتكەنى «قايرات» اتتى كوماندانىڭ بار-جوعىن ەشكىم بىلمەيتىن. الايدا ءبىز نامىسقا تىرىسىپ, سىرتتا 1:1 ەسەبىمەن تەڭ ويناپ, الماتىدا 1:0 ەسەبىمەن باسىم ءتۇسىپ, كۋبوكتى جەڭىپ الدىق. وسى تاريحي جەڭىستەن كەيىن, ءبىزدىڭ بارىمىزگە «كسرو سپورت شەبەرى» دەگەن اتاق بەردى.
– قۇرالبەك اعا, ءسىز 1973 جىلى ءبىر ماۋسىمدا قاتارىنان 16 پەنالتيدىڭ دوبىن قايتارىپ, كسرو چەمپيوناتىندا «پەنالتي قايتارۋدىڭ حاس شەبەرى» اتانعان ەكەنسىز. وسى وقيعا جايلى ايتىپ كورسەڭىز؟
– 1973 جىلى كسرو فۋتبول تاريحىندا «تەڭ ويىن بولدىرماۋ» تۋرالى ەرەجە قابىلداندى دا, جەڭىستى 11 مەترلىك پەنالتي ارقىلى شەشۋدى ەنگىزدى. وسى جىلى مەن تەڭ ويىن بولعان ساتتەردەن 11 مەترلىك پەنالتيدەن 16 دوپتى قايتاردىم. اسىرەسە ەسىمدە قالعانى: وسى جىلى 11 تامىز كۇنى ماسكەۋدە جەرگىلىكتى «دينوما» كومانداسىمەن وينادىق. وسى كوماندا قۇرامىندا تانىمال فۋتبولشى كەيىن كسرو قۇراماسى ساپىندا ويناعان الەكساندر ميناەۆ دەيتىن ويىنشى بار-تىن. سول كۇنى الەكساندردىڭ تۋعان كۇنى ەكەن. تاعى دا ويىن ناتيجەسى تەڭەسكەندىكتەن, 11 مەترلىك پەنالتي تەبىلەتىن بولدى. ماسكەۋلىكتەر تۋعان كۇنىنىڭ قۇرمەتىنە وعان العاشقى دوپتىڭ كەزەگىن ۇسىندى. ماسكەۋلىك ويىنشى 11 مەتردە تۇرعان دوپتى شىرەنە تەپتى. مەن ونى سارت ەتكىزىپ ۇستاپ قالدىم. وسى ءبىر دوپتىڭ ارقاسىندا ءبىز جەڭدىك. مەنىڭ «قاقپاشى قۇرالبەك» دەگەن اتاعىم اسپانداپ كەتتى.
– فۋتبول ويىنىندا قاقپاشىنىڭ باسقا ويىنشىلاردان قانداي ايىرماشىلىعى بار؟
– قاقپاشىنىڭ باسقا فۋتبولشىلاردان ايىرماشىلىعى وتە كوپ. ويتكەنى قاقپاشى دوپتى ۇستاماسا, ول دوپتى ارتىڭدا تۇرعان قاقپا ۇستايدى. ونداي جاعدايدا قاقپاشىعا ۇياتتىڭ جۇگى ارتىلادى. دوپتىڭ جىلدامدىعى 130-180 شاقىرىم/ساعاتقا دەيىن بارادى. ەندى وسىنداي كوز كورمەيتىن جىلدامدىقپەن ۇشىپ كەلە جاتقان دوپتى ۇستاۋ ءۇشىن شەبەرلىكتىڭ ءوزى ازدىق ەتەدى. سەزىم, ولشەم, ماتەماتيكالىق ەسەپ, جىلدامدىق, ت.ب. وتە كوپ تاكتيكالىق ويلامدار قاجەت. الىستان ۇرىلعان دوپتىڭ ۇشىپ كەلە جاتقان جىلدامدىعىن تەز ەسەپتەپ ۇلگەرۋىڭ كەرەك, سوعان ساي جىلدامدىقتى سايكەستەندىرىپ قۇلاۋىڭ قاجەت. قازىر تەك قاقپاشىلاردى باپتايتىن جەكە باپكەرلەر بار. ءبىزدىڭ كەزدە ونداي جوق ەدى.
– قازىرگى ۇلتتىق قۇراما ساپىندا ويناپ جۇرگەن قاقپاشىلارعا كوڭىلىڭىز تولا ما؟
– وكىنىشكە قاراي ءتول چەمپيوناتىمىزدا ونەر كورسەتەتىن قاقپاشىلارعا كوڭىلىم تولا قويمايدى. قاقپاشى ارتىنداعى قاقپانى سەزە ءبىلۋى كەرەك. ال بىزدەگى قاقپاشىلار قاقپادان ءسال ۇزاپ شىعىپ كەتسە, الاقتاپ قاقپانى ىزدەي باستايدى. ويىننىڭ ودان ءارى وربۋىنە قاراۋ جايىنا قالادى. ال قاقپاشى دەگەن قاقپانى سەزە ءبىلۋى كەرەك, قورعانىستاعى ارىپتەستەرىن ۇيلەستىرە ءبىلۋى كەرەك. ويىندى وقىپ تۇرۋى كەرەك. اينالاسىنداعى قورعاۋشىلارىنا نۇسقاۋ بەرىپ, قاۋىپتىڭ الدىن الۋى كەرەك. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ستراتەگ بولۋى قاجەت...
– قازىرگى فۋتبول مەن سىزدەردىڭ كەزدەگى فۋتبولدىڭ قانداي ايىرماشىلىعى بار؟
– ءبىزدىڭ كەزدەگى فۋتبول دەگەنىمىز – جەتپىسىنشى جىلداردىڭ ويىندارى بولىپ ەسەپتەلەدى. ول زاماندا فۋتبولشىلار جانە ولاردىڭ باپكەرلەرى, سونداي-اق فۋتبولدىڭ ماڭىندا جۇرگەن باسشى-قوسشىلاردىڭ بارلىعى ءبىلىم مەن عىلىمعا, ودان قالدى جاڭاشىلدىققا وتە-موتە ءمان بەرۋشى ەدى. سوندىقتان دا بولار, كۇندەلىكتى گازەت-جۋرنالداردى ۇزبەي وقيتىن ەدىك, فۋتبول الەمىندەگى ۇزدىك ۇلگىلەردى ەستىپ-ءبىلىپ, ءسىڭىرىپ الۋعا تىرىساتىنبىز.
وسى ورايدا ءسىزدىڭ قويعان سۇراعىڭىزعا قاتىستى ايتارىم, ءبىزدىڭ كەزدەگى فۋتبولدىڭ قازىرگىدەن ءبىرىنشى ەرەكشەلىگى: جەتپىسىنشى جىلدارى الماتى قالاسىنداعى ورتالىق ستاديوندا «قايرات» ويناعان كەزدە كورەرمەندەر لىق تولىپ وتىراتىن. وتىز مىڭ ادامدىق الىپ ستاديوندا بوس ورىن بولمايتىن. ولار ءوز كومانداسىنا شىنايى جاناشىرلىق تانىتىپ, ىقىلىس بىلدىرەتىن. ويىنشىلار جانكۇيەرلەردىڭ وسىنداي ىقىلاسىنان كۇش-قۋات الاتىن. سونىڭ سەبەبى شىعار «قايرات» ءوز الاڭىندا وتە سيرەك ۇتىلاتىن.
ەكىنشى ەرەكشەلىك: ءبىزدىڭ كەزدە نامىسشىلدىق دەيتىن ۇعىم جوعارى بولدى. كەڭەس زامانىن قانشا جامان دەسەك تە, ونىڭ يدەولوگيالىق جۇمىسىنان ۇيرەنەتىن دۇنيە كوپ. ءبىزدىڭ ويىنعا پارتيا, كومسومول جاستار ۇيىمى قاتتى ءمان بەرەتىن. ءاربىر ويىندى كەلىپ كورىپ, وعان باعا بەرەتىن. فۋتبولشىلارعا ويىن الدىندا ەلگە بەدەلدى پارتيا قىزمەتكەرلەرى كەلىپ, اقىل ايتىپ, جىگەر سىيلايتىن.
ءۇشىنشى ەرەكشەلىك: ءبىزدىڭ كەزدە فۋتبولشىلار مەن جانكۇيەرلەر اراسىندا كەزدەسۋلەر ءوتىپ تۇراتىن. وسىنداي قاۋىشۋلار ۇستىندە ەسكەرتۋلەر ايتىلاتىن, ءبىز سىن-ەسكەرتپەلەردەن قورىتىندى شىعارۋعا تىرىساتىنبىز.
– كىممەن كەزدەسۋشى ەدىڭىزدەر؟
– الماتىدا جۇمىس ىستەپ تۇرعان زاۋىت-فابريكالار, جەڭىل ونەركاسىپ كومبيناتتارى كوپ بولاتىن. وسى ءوندىرىس ورىندارىنىڭ جۇمىسشى قاۋىمىمەن جۇزدەسەتىنبىز. كەزدەسۋدەن سوڭ ولار تۇگەلدەي كەلىپ, ءبىزدىڭ ويىندى تاماشالاپ, قىزۋ قولداۋ كورسەتەتىن. ودان كەيىن اپتاسىنا ءبىر رەت مىندەتتى تۇردە تەاترعا بارۋشى ەدىك. كونتسەرت نەمەسە سپەكتاكل كورەتىنبىز. قازىر وسىلاردىڭ بىردە-ءبىرى جوق. بولعان كۇننىڭ وزىندە باياندى ەمەس...
– سونىمەن, قىسقاسى ءبىزدىڭ قازىرگى فۋتبولعا ناقتى نە جەتپەيدى؟
– الەم فۋتبولىنىڭ شەبەرلىك دەڭگەيى كۇن ساناپ ەمەس, ءسات ساناپ ءوسىپ بارادى. ولار «قازاقستاننىڭ فۋتبولى قالىپ قويعان ەكەن, كۇتە تۇرايىق» دەمەيدى. ءبىزدىڭ فۋتبولعا نە جەتىسپەيدى دەگەنگە ءوز باسىم نامىس جەتىسپەيدى دەگەن بولار ەدىم. قازىرگى فۋتبولشىلار ءۇشىن ەلدىك, ۇلتتىق ۇعىمنان گورى اقشا ءبىرىنشى ورىندا. ءبىزدىڭ كەزدە ونداي ۇعىم بولعان جوق. العان ازىن-اۋلاق جالاقىمىز كۇنكورىسىمىزگە جەتەتىن. قازىرگى جىگىتتەر اقشا ءۇشىن ءوزىن وسىرگەن-جەتىلدىرگەن كومانداسىن تاستاپ جۇرە بەرەدى. ءبىر جەردە تۇراقتاپ, ەڭبەك ەتىپ, شەبەرلىگىن شىڭدامايدى, «قايدا اقشا كوپ» دەپ الاڭداپ تۇرادى. سوندىقتان دا ولاردىڭ شەبەرلىگى تۇراقسىز.
ودان سوڭ سىرتتان شاقىرىلعان باپكەرلەر ۆاحتالىق ادىسپەن اقشا تابۋ ءۇشىن كەلەدى. كاسىبي فۋتبولدا ءتىل ماسەلەسى دەگەن ۇعىم بار. ال باپكەرلەر اۋدارماشى ارقىلى جۇمىس ىستەيدى. ول مۇلدەم قاتە. فۋتبولعا جاندى ءتىل كەرەك. باپكەر بىرەۋدى الداۋى كەرەك, بىرەۋگە ۇرىسقان ۇنايدى, ەكىنشى بىرەۋدىڭ جاندى جەرىنە سوزبەن اسەر ەتۋ كەرەك. وسىنداي نازىك دۇنيەلەردى ءتىل بىلمەيتىن باپكەر قالاي ىسكە اسىرماق. باپكەر دەگەن ءدىلمار-شەشەن, پسيحولوگ-ۇستاز بولۋى كەرەك. مىسالى ءوز باسىم قازاقستانداعى بارلىق فۋتبولشىلاردى, باپكەرلەردى جاتقا بىلەمىن. كىمنىڭ دەڭگەيى قانداي, جۇمىس ساپاسى نەندەي – كوكەيىمدە سايراپ تۇر. ۇنەمى اناليز جاساپ وتىرامىن.
– تۇسىنىكتى... قازىرگى فۋتبولدى دامىتۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك سوندا؟
– فۋتبولدى دامىتۋ ءۇشىن ىشكى چەمپيوناتتىڭ دەڭگەيىن كوتەرۋ كەرەك. ول ءۇشىن لەگيونەرلەرگە شەكتەۋ قويماساق, جەرگىلىكتى ويىنشىلار وسپەيدى. ءبىزدىڭ پرەمەر ليگادا ونشاقتى كوماندا وينايدى. ونىڭ جەكە-جەكە باپكەرلەرى بار. جامان بولسىن, جاقسى بولسىن, وسىلاردىڭ باسىن قوسىپ, سەمينار-كەڭەس وتكىزىپ تۇرۋ قاجەت. ولاردى تىڭداۋىمىز كەرەك, ويلارىن ءبىلۋىمىز كەرەك. وسىنىڭ ءبارىن جيناقتاپ ۇلتتىق قۇرامانىڭ باپكەرى باعدارلاما جاساپ, عىلىمي نەگىزدە جۇمىستى جۇيەلەسىن.
قازىر اركىم ءار جەردە شاشىراپ ءجۇر. قىسقاسى, بىزدە فۋتبولدى ۇيىمداستىرۋ شاراسى ءالى تولىق جۇيەلەنبەگەن. تاعى ءبىر وعاش دۇنيە, قازىر فۋتبول الاڭىندا دوپ تەۋىپ جۇرگەن قازاق جىگىتتەرى ءسال جەتىستىككە جەتسە, ماستانىپ, كەۋدە كوتەرىپ شىعا كەلەتىن اۋرۋى تاعى بار. كەزىندە ءبىزدى دە ماقتادى. بىراق جۇلدىز دەرتىنە شالدىققان جوقپىز.
– قۇرەكە, ءبىزدىڭ فۋتبول توقسانىنشى جىلدارى ازيا قۇرلىعىندا ونەر كورسەتتى, ارتىنان ەۋروپا ليگاسىنا ءوتتى. وسى وقيعا جايلى نەندەي وي ايتاسىز؟
– مەن قازاقستان فۋتبول فەدەراتسياسىنا باسشى بولىپ جۇرگەن جىلدارى ءبىزدىڭ قۇراما ازيا قۇرلىعىندا وينايتىن ەدى جانە كوپتەگەن جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى. اتاپ ايتقاندا, 1998 جىلى ەلىمىزدىڭ فۋتبولدان جاستار قۇراماسى ازيادا ۇزدىك شىعىپ, الەم چەمپيوناتىنا قاتىستى. ال 2000 جىلى ءبىزدىڭ فۋتزال قۇراماسى گۆاتەمالادا وتكەن الەم بىرىنشىلىگىنە قاتىستى. فۋتبولدان قىزدار قۇراماسى ازيادا العاشقى بەستىككە كىرىپ ۇلگەردى. قىسقاسى, ەپتەگەن ناتيجە بار ەدى. بىراق قازىرگى فەدەراتسياداعىلار وسىنىڭ ءبىرىن دە ەسكەرگىسى كەلمەيدى. مەن ولاردى دا تۇسىنەمىن. بىراق تاريحتى سىزىپ تاستاي المايسىز, سولاي ەمەس پە؟!
بىراق ءوز باسىم قازاق فۋتبولىنىڭ بولاشاعىنان ۇلكەن ءۇمىت كۇتەمىن. ەۋروپادان ۇيرەنەتىن نارسە وتە كوپ. باسقاسىن ايتپاعاندا, باپكەرلەرىمىزدى اتاقتى كلۋبتارعا تاجىريبە الماسۋ ءۇشىن جىبەرىپ, وقىتىپ الساق, ۇتىلماس ەدىك.
– ءبىز بولاشاق فۋتبولشىلاردى برازيليادا وقىتقان جوقپىز با؟
– ول دا دۇرىس شىعار. بىراق مىنانى بىلگەن ءجون. ءبىزدىڭ بالالار برازيليادا وقىعانىمەن «برازيلەتس» بولىپ وزگەرمەيدى. مەن بىلەتىن ەكى توپ وقىپ كەلدى. وسىلاردان جارق ەتىپ شىققان ءبىر ويىنشىنى بايقامادىم. مەنىڭ ويىمشا, برازيلياعا كەتكەن اقشاعا ودان دا ايماقتاردا مەكتەپ اشىپ, فۋتبول-ينتەرناتىن سالۋ كەرەك ەدى. ءاربىر ايماققا فۋتبول بازاسىن سالمايىنشا, فۋتبول ەشقاشان وركەندەمەيدى.
اڭگىمەلەسكەن
بەكەن قايرات ۇلى,
«Egemen Qazaqstan»
