پروكۋرور نارازىلىق بىلدىرە مە؟
شىنىن ايتۋ كەرەك, سوتتىڭ بۇل ۇكىمىنىڭ جاڭعىرىعى زورلاۋ دەرەگىنىڭ شۋىنان دا كەم بولعان جوق. ونىڭ سەبەبى دە بار. قوعامدىق پىكىردىڭ قاق جارىلۋىنا جولسەرىكتەرگە باستاپقىدا الدىن الا كەلىسىپ, توپتاسقان زورلاۋ دەرەگى بويىنشا ايىپ تاعىلۋى دا سەبەپ بولدى. پروكۋرور ولاردىڭ ارقايسىسىنا 6 جىل 6 اي مەرزىمگە باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسىن سۇراعان بولاتىن.
بىراق ءىستى قاراعان قوستاناي قالالىق №2 سوتىنىڭ سۋدياسى ساتىبالدى ورازباي كىنالى ادامداردى قىلمىستىق كودەكستىڭ 120-بابىنىڭ 1-بولىگىنە ساي كەلەتىن ارەكەت جاسادى دەپ تانىپ, توپتاسىپ زورلاۋدىڭ بولماعانىنا كوز جەتكىزگەنىن كورسەتتى. سۋديا الدىن الا ءسوز بايلاسۋ ارقىلى توپتاسىپ زورلاۋدا زورلىقشىلاردىڭ ءبىرى ادەتتە جابىرلەنۋشىنىڭ اياق-قولىن ۇستاپ, اۋزىن الاقانىمەن باسادى نەمەسە قورقىتۋ امالدارىن جاساسا, كەلەسىسى جىمىسقى ارەكەتىن جۇزەگە اسىراتىنىن, ال بۇل جولى ونداي جاعداي بولماعانىن ايتتى. س.ورازباي قىلمىستىڭ جاي عانا زورلاۋ بابىنا اۋىستىرىلعانىن وسىلايشا ءتۇسىندىردى.
سونىمەن قاتار جولسەرىكتەردىڭ بۇرىن سوتتالماعانى, تۇرعىلىقتى مەكەندەرى بويىنشا جاقسى مىنەزدەمە بەرىلگەنى جانە بىرەۋىنىڭ ەكى كىشكەنتاي بالاسىنىڭ بولۋى دا ۇكىمنىڭ جۇمساعىراق بولۋىنا اسەر ەتكەن. سونىڭ وزىندە جولسەرىكتەر كىنالى دەپ تانىلعان باپ بويىنشا جوعارعى جازا – بەس جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ەدى.
ال اۋەلگى ءىس قوزعالعان توپتاسىپ زورلاۋ تارماعى قىلمىسكەرلەردى 10 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە باس بوستاندىعىنان ايىرۋدى كوزدەيتىن.
س.ورازباي بۇل ىستەن جازانى قاتاڭداتۋعا نەگىز بولارلىق سەبەپ تە كورمەگەن. بىراق سۋديانىڭ ءۋاجى نەگە كۇمان تۋدىرىپ وتىر؟ ونىڭ سەبەبى مىنادا سياقتى – ءتۇن ورتاسىنداعى قىلمىسكەرلەردىڭ شوشىنعان جابىرلەنۋشىنىڭ قارسىلاسپاق تۇگىلى, داۋىس شىعارۋعا دا دارمەنى بولمايتىنى انىق. ال ونىڭ قارسىلىق كورسەتپەۋى ونىڭ اياق-قولىن ۇستاپ تۇرۋعا, اۋىزىن باسۋ قاجەتتىلىگىن سىلىپ تاستايدى ەمەس پە...
ەسەسىنە, بۇل ىسكە بايلانىستى كىنالى دەپ تانىلعان ادامداردىڭ جازاسى جەڭىل دەپ سانايتىن قوعام وكىلدەرى الەۋمەتتىك جەلىلەردە سوت شەشىمىن قىزۋ تالقىلاپ جاتىر. ماسەلەن, بەلگىلى زاڭگەر, الماتى قالالىق ادۆوكاتتار القاسىنىڭ ادۆوكاتى دجوحار وتەبەكوۆ Facebook جەلىسىندە سۋديانىڭ شەشىمىن سىنعا الدى.
«ارىپتەستەر جۇمىس ورنىندا ءبىر-بىرىمەن بايلانىسى جوق ەكى رەت زورلىق كورسەتەدى. ءىس جۇزىندە مەن مۇنى تۇسىنىڭكىرەمەيمىن. ەسەسىنە, سۋديانىڭ توپتاسىپ زورلاۋ بابىن دۇرىس باعالامايتىنىنا كوز جەتكىزىپ وتىرمىن. توپتاسىپ زورلاۋدى بىرەۋى جابىرلەنۋشىنى ۇستاپ تۇرىپ, ەكىنشىسى زورلادى دەپ ءتۇسىنۋ قاتە. ەگەر قىلمىسكەرلەر كەزەكتەسىپ زورلاعان بولسا دا, بۇل توپتاسىپ زورلاۋ دەگەندى بىلدىرەدى. جوعارعى سوتتىڭ زورلاۋعا بايلانىستى قاۋلىسىندا مۇنداي جاعدايدىڭ انىق-قانىعى اشىق جازىلعان», دەپ ءۇن قاتتى ادۆوكات.
سوت وتىرىسىنان كەيىن جابىرلەنۋشى تاراپ تا سوت ۇكىمىمەن كەلىسپەيتىندىكتەرىن ءبىلدىرىپ, سوتتىڭ جوعارى ساتىلارىنا ارىزداناتىنىن مالىمدەدى.
البەتتە, سوتتىڭ قوعامدىق پىكىردىڭ ىعىندا كەتپەگەنى ءجون. بىراق سوتتىڭ ۇكىمى سۋديانىڭ بىلىكتىلىگى مەن سوت جۇيەسىنىڭ جۇمىسىنا كۇمان تۋدىرماۋى دا ءتيىس.
ال ەلىمىزدىڭ باس كولىك پروكۋرورى ەرنات سىبانقۇلوۆ Facebook الەۋمەتتىك جەلىسىندەگى پاراقشاسىندا: «باس كولىك پروكۋراتۋراسى «نۇرلى جول – اقتوبە» باعىتىنداعى №98 پويىز ۆاگونىندا بولعان جولاۋشىنى زورلاۋ دەرەگى بويىنشا قىلمىستىق ىسكە قاتىستى سوت ءجارىسسوزى بارىسىندا پروكۋرور ايىپتاۋدى تولىق كولەمدە قولداپ, كىنالى ادامداردى 6 جىل 6 ايعا باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسىن سۇراعانىن حابارلايدى. سوت وزگە شەشىم قابىلدادى. قازىرگى كەزدە سوت ۇكىمىنىڭ زاڭدىلىعى مەن نەگىزدىلىگى زەردەلەنۋدە», دەپ جازدى. دەمەك, بۇل ىسكە نۇكتە قويىلدى دەپ ەسەپتەۋگە ءالى ەرتە.
زورلاۋ – اقتاۋعا جاتپايدى
بۇل داۋلى ءىس «نەمولچيKZ» قوعامدىق قورىنىڭ باسشىسى دينا سمايلوۆانىڭ Facebook پاراقشاسىنداعى جازباسى ارقىلى جۇرتشىلىققا جەتىپ, ءىستىڭ قوستاناي مەن اقتوبەنىڭ سوتتارىندا جابىق جاعدايدا قارالۋ مەرزىمى ۇزاققا سوزىلدى.
«26 قىركۇيەك كۇنى كەشكى ساعات 10-دار شاماسىندا بويجەتكەن «تالگو» پويىزىنىڭ كۋپەسىنە وتىرادى. كۋپە ىشىندە وتىرعان ەر ادامدى كورەدى. زاتتارىن قويىپ, پويىز مەيرامحاناسىنان تاماقتانىپ كەلەدى. ۆاگونىنا ورالعاندا كۋپە ىشىندە قىزمەتتىك فورماسىن جەڭىل كيىمگە اۋىستىرىپ كيگەن جولسەرىك وتىرادى. ول اۋەلگى كىرگەن ەر ادامدى باسقا كۋپەگە اۋىستىرىپ جىبەرگەنىن ايتادى. قىز ۇيقىسى كەلگەنىن ءتۇسىندىرىپ, جولسەرىكتەن كۋپەدەن شىعۋىن وتىنەدى. سىرا ءىشىپ وتىرعان جولسەرىك تەك جارتى ساعاتتان سوڭ شىعىپ كەتكەن. الايدا, تاڭعى ساعات 04:00 شاماسىندا جولسەرىك بويجەتكەن جاتقان كۋپەگە ءوز كىلتى ارقىلى اشىپ كىرەدى. مۇنان سوڭ جولسەرىك جىمىسقى ءىس-ارەكەتىن جۇزەگە اسىرادى. ىزىنشە ەكىنشى جولسەرىك تە كەلىپ, بويجەتكەندى زورلاعان», دەپ جازدى دينا سمايلوۆا.
قىلمىستىق ءىستىڭ ەكى قالادا قارالۋىنا قىزدىڭ قوستاناي وبلىسىنىڭ اۋماعىندا زورلانۋى سەبەپ بولعان. ىسكە بايلانىستى بارلىق ساراپتامالار زورلاۋدىڭ بولعانىن دالەلدەپ بەرگەن.
ارينە, سوتتا كىنالى دەپ تانىلعان «تالگو» پويىزى جولسەرىكتەرىنىڭ جاقىندارى سوتتالۋشىلارعا شاڭ جۋىتپاي, اقتالىپ شىعۋىنا بارىنشا سەندى جانە بۇل ماسەلەگە بايلانىستى قوعامدىق پىكىرگە ءوز كوزقاراستارىن سىڭىرۋگە تىرىستى.
بىراق قاي ۋاقىتتا بولسىن, جابىرلەنۋشىنىڭ جاعدايى, كيىم كيىسى, ءجۇرىس-تۇرىسى, ءتىپتى ەرسى قىلىقتارىنىڭ ءوزى ونى زورلاۋعا نەگىز بولماسا كەرەك. مورالدىق تۇرعىدان قاراساق, ول دا بىرەۋدىڭ قىزى, قارىنداسى نەمەسە اپكەسى. ال قۇقىقتىق مەملەكەتتە السىزگە ءزابىر كورسەتۋ – شەكتەن شىققان سوراقى قىلمىس.
اقپارات قۇرالدارىنداعى دەرەكتەرگە قاراعاندا, جابىرلەنۋشى شەتەلدە ءبىلىم العان, ورتاشا كاسىبى, عىلىمي دارەجەسى بار قىز. ەلورداعا عىلىمي كونفەرەنتسياعا قاتىسۋ ءۇشىن بارىپ, كەرى ورالعان ساپارىندا زورلىقشىلارعا تاپ بولعان.
بۇل سۇمدىق وقيعادان سوڭ جابىرلەنۋشى كۇيزەلىسكە ءتۇسىپ, پسيحولوگتاردىڭ كومەگىنە جۇگىنۋگە ءماجبۇر بولعان. ال قىلمىسكەر دەپ تانىلعان جولسەرىكتەردىڭ مەملەكەتتىك ايىپتاۋشى سۇراعان مەرزىمنەن از جازاعا كەسىلۋى تۋرالى حابار تيگەن بويدا جابىرلەنۋشى, ءتىپتى قاپالانىپ, اۋرۋحانا توسەگىنەن ءبىر-اق شىققان.
ءوز كەزەگىندە «نۇر-سۇلتان-نۇرلى جول – اقتوبە» باعىتىنداعى №97/98 جولاۋشىلار پويىزىندا بولعان زورلاۋ وقيعاسى «جولاۋشىلار تاسىمالى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ بەدەلىنە نۇقسان كەلتىرىپ, سەنىمگە سەلكەۋ تۇسىرگەنى انىق. سول سەبەپتى دە ۇلتتىق تاسىمالداۋشى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس, جۇمىس بەرۋشىنىڭ باستاماسى بويىنشا كورسەتىلگەن پويىز جولسەرىكتەرىمەن ەڭبەك قاتىناسى ءۇزىلدى. كومپانيا زورلاۋ فاكتىلەرىنىڭ ورىن الۋىنا جول بەرىلمەۋى تيىستىگىن مالىمدەيدى جانە وسىنداي ارەكەتتەردى ايىپتايدى. سونداي-اق اتالعان وقيعا بولعان ساتتەن باستاپ وسىنداي وقيعالارعا جول بەرىلمەۋ كەرەكتىگى بويىنشا كومپانيانىڭ بارلىق قىزمەتكەرلەرىمەن نۇسقاۋلىقتار وتكىزىلدى. قىزمەتكەرلەردىڭ مەديتسينالىق تەكسەرىستەن وتۋىنە, سونىڭ ىشىندە پسيحولوگتار مەن ناركولوگ-دارىگەرلەردىڭ قورىتىندىلارىن الۋىنا قوسىمشا تەكسەرىستەر جۇرگىزىلدى», دەگەن حابارلاما تاراتتى.
كومپانيانىڭ دەرەكتەرىنە قاراعاندا, 2020 جىلدان باستاپ جولسەرىكتەرگە ارنالعان پسيحولوگ كابينەتتەرى اشىلادى, سونىمەن سەرۆيستىك پەرسونال قىزمەتكەرلەرىن كەزەكتەن تىس اتتەستاتسيالاۋ جوسپارلانعان ەكەن. وسى جوسپارلارعا قاراپ-اق ۇلتتىق تاسىمالداۋشىنىڭ ءوز قىزمەتكەرلەرىنىڭ پسيحولوگيالىق جاعدايىنان سەكەم الىپ, ارەكەتتەنگەنى كورىنىپ تۇر. بىراق ابىرويدى قايتا جيناۋ ۇزاق ۋاقىت الارى ءسوزسىز جانە بارشا جولاۋشى, ونىڭ ىشىندە قىز-كەلىنشەكتەر جولسەرىكتەرگە كۇمانمەن قاراپ, تىنىش ۇيىقتاي الادى دەۋ قيىن.
بۇل كەزەكتى وقيعا قىلمىستىق كودەكستىڭ «زورلاۋ» بابىنىڭ بارىنشا قاتاڭداتىلىپ, كىنالى دەپ تانىلعان زورلىقشىلارعا ەڭ اۋىر جازا تاعايىندالۋعا ىقپال ەتە الا ما؟ ويتكەنى قىل ۇستىندە قىز تاعدىرى, انا تاعدىرى تۇر.
