ارينە, بۇل ماسەلەدە دارىگەرلەر دە عالىمدار دا قول قۋسىرىپ وتىرعان جوق. جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارىنىڭ جولىن كەسىپ, ەمدەۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرىن تابۋعا ۇمتىلىپ وتىر. ويتكەنى, تەپسە تەمىر ۇزەتىن, ەردىڭ جاسى – ەلۋدە جۇرەكتەن كەتىپ جاتقان ەر-ازاماتتار سانى كوبەيىپ كەلەدى.
ەندى قاراپ وتىرساق, ادام اعزاسى قالتارىس-قۇپياسى كوپ, تۇپكىلىكتى زەرتتەلىپ بىتپەگەن شەكسىز الەم. ماسەلەن, ادام بالاسىنىڭ نە ءۇشىن ۇزاق جاسايتىنىن دا وقىمىستىلار ءالى تۇگەل ءبىلىپ بولعان جوق.
دەگەنمەن, وسى كۇندەرى كالگاري ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى بۇرىن بەيمالىم بولىپ كەلگەن, جۇرەكتى ەمدەي الاتىن جانە جۇرەك جاقىن ورنالاسقان جاسۋشانىڭ جاڭا ءتۇرىن تاپقان. ءوز كەزەگىندە بۇل زەرتتەۋلەر ەمدەۋدىڭ جاڭا تاسىلىنە جول اشىپ بەرۋى عاجاپ ەمەس. بۇل جاڭالىق تۋرالى كاناداداعى كالگاري ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ىزدەنۋشىلەرى «Immunity» جۋرنالىندا جاريالاپ وتىر.
عالىمدار جۇرەك قالتاشاسىنداعى پەريكارديالدى سۇيىقتىقتاعى قاندا ناقتى ءبىر جاسۋشالارى بار ەكەنىن انىقتاپ وتىر. ماكروفاگتار دەپ اتالاتىن لەيكوتسيتتەردىڭ كىشى ءتۇرى GATA6 تۇرىمەن بەلگىلى, ناتيجەسىندە GATA6+ دەپ اتالاتىن جەدەل اقۋىزدار بولەدى. بۇلار وزىندىك ءدارىحانانىڭ ءموبيلدى نۇسقاسى سىندى بولىپ كەلمەك. بەيمالىم جاسۋشالار قان اعىسىن قاجەت ەتپەي-اق, زاقىمدانعان جەرگە تەز جەتىپ كەلەدى. ويتكەنى, بۇل جاسۋشالار تۋرا جۇرەكتىڭ سىرتىندا ورنالاسقان.
بۇل جاڭالىق تۋرالى عالىمدار تىشقاندارمەن جۇرگىزگەن جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە تولىققاندى باياندايدى. دەگەنمەن ولار ءدال وسى جاسۋشالاردى جۇرەك دەرتىنە شالدىققان ادامداردان دا تاۋىپ وتىر. قىسقاسى, بۇل زەرتتەۋلەر ميلليونداعان ناۋقاستاردى ەمدەۋگە جول اشادى, دەپ ەسەپتەيدى عالىمدار.
«ءبىز بارلىق كەزدە دە جۇرەك سۇيىقتىققا تولى قالتاشادا ورنالاسقانىن بىلەتىنبىز. ەندىگى جەردە بۇل ەمدىك جاسۋشالارعا باي پەريكارديالدى سۇيىقتىق ەكەندىگىن انىقتادىق. دەمەك, بىزگە دە بۇل جاڭالىقتىڭ مۇمكىندىگىن ودان ءارى كەڭەيتىپ, ەمدەۋدىڭ جاڭا يننوۆاتسيالىق تاسىلدەرىن تابۋعا جول اشىلدى», دەيدى كارديوحيرۋرگ ءارى وسى زەرتتەۋلەردىڭ اۆتورى پولا فەداك.
دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ مالىمەتتەرىنە جۇگىنسەك, جىل سايىن جەر بەتىندە 17 ميلليون ادام جۇرەك اۋرۋلارىنان كوز جۇمادى. ال سوڭعى جىلدارى قازاقستاندا جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارىنا دۋشار بولعاندارعا قويىلاتىن دياگنوز 5-7 ەسەگە كوبەيگەن. ال ءولىم-ءجىتىم جاعىنان ءبىزدىڭ ەل بۇل ماسەلەدە «كوش باستايتىن» ەلدەردىڭ تىزىمىندە.
دەگەنمەن, بۇل جاڭالىق تولىققاندى دالەلدەنىپ, دارىگەرلەر ونى ناقتى ەمدەۋ بارىسىندا پايدالانامىن دەگەنشە, ءار ادام ءوز دەنساۋلىعىن ءوزى كۇيتتەي تۇرعانى ءجون. جۇرەك ءۇشىن ارتىق سالماقتان ارىلىپ, قيمىل-قوزعالىستى كوبەيتۋدىڭ دە كومەگى مول.
جاڭا جاسۋشانىڭ تابىلۋى – جۇرەك اۋرۋلارىنان ارىلۋدا ناۋقاستارعا جاسۋشالىق ەم جۇرگىزۋدىڭ جاڭا ءتاسىلى, سونى كوزقاراس بولىپ وتىر.
الماتى
