رۋحانيات • 25 شىلدە, 2019

قۇلدان شىققان عۇلاما

1270 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

يسلام الەمىندە عىلىم-ءبىلىم جولىنا بار عۇمىرىن ارناعان عۇلامالار كوپ. سونىڭ ءبىرى – اتا راباق. بۇل ادام تىم سۇرىقسىز, قاپ-قارا قاباشيالىق قاتارداعى قۇل ەكەن. مەككەدە ءبىر ايەلدىڭ يەلىگىندە بولىپتى. ءوزى قۇلاقكەستى قۇل بولسا دا اقيقات ىلىمىنە ۇمتىلادى.

قۇلدان شىققان عۇلاما

پايداسىز ىستەن اۋلاق بولۋ ءۇشىن كۇندەلىكتى ءومىرىن ۇشكە بولەدى. ءبىر بولىگىن يەسىنە ارنايدى, ونىڭ تاپسىرماسىن تياناق­تى ورىندايدى. ەكىنشى بولىگىن اللاعا قۇلشىلىق ەتۋگە, ءۇشىنشى بولىگىن ءىلىم ۇيرەنۋگە جۇمسايدى. كوزى ءتىرى ساقابالار دارىسىنە قاتىسىپ, حاديس ىلىمىنە قانىعادى. مەككەلىك ايەل ق ۇلىنىڭ ىلىمگە دەگەن ىنتاسىنا قىزىعىپ, «سەن بۇدان بىلاي ءىلىم ۇيرەنىپ يسلام جولىندا قىزمەت قىل!» دەپ, قۇلدىقتان بوساتىپ جىبەرەدى.

وسى كۇننەن باستاپ اتا ۋاقى­تىن پايداسىز وتكىزۋدەن ساق­تاندى. ونىڭ ۇنەمى اۋزىنان تاس­تاماي ايتاتىن ۋاعىزى «ادامدى جاق­سى­لىققا باستامايتىن ءىستىڭ ءبارى بوس اۋرەشىلىك جانە اۋىزدان شىق­قان ءاربىر ءسوز جازۋلى, دەمەك بوس ءسوز­دەر ءۇشىن اللا قۇزىرىندا ۇيال­عان­نان جامان نارسە جوق» دەيدى ەكەن.

سول كەزدەگى حاليفا ومار قا­جى­لىق ەتۋگە مەدينادان مەك­كە­گە كەلگەندە ودان مۇسىلمان­دار اقىل سۇراي باستايدى. سوندا ومار حاليفا: «ۋا, ءدىن باۋىرلار سەندەرگە مەككەلىك اتا تۇرعاندا مەنىڭ اقىل ايتقانىم بولماس» دەپ, ادامداردى ناعىز ءىلىم يەسىنە بۇرعان دەيدى.

تاعى بىردە اسا وقىمىستى عالىم ادام قاجىلىق ەتۋ ءۇشىن مەك­كەگە كەلەدى. بارلىق پارىزدارىن وتەپ بولىپ, سوڭعى ۇكىم شاشىن الدىرۋعا شاشتارازعا كەلەدى. ورىندىققا وتىرا بەرگەندە شاشتاراز:

 – قۇبىلاعا قاراپ وتىرىڭىز؟ – دەيدى. عالىم ۇيالىپ قالادى دا, ۇندەمەي قۇبىلاعا بۇرىلادى. سودان كەيىن باسىنىڭ سول جاق بولىگىن ىڭعايلاپ ۇسىنادى, شاشتاراز بولسا: «باسىڭىزدىڭ وڭ جا­عىن ىڭعايلاڭىز؟» دەيدى. شاش­تاراز عالىمنىڭ شاشىن الۋعا كىرىسەدى, عالىم ءۇنسىز وتى­را­دى. شاشتاراز ايتادى: «نە­گە ءۇنسىز وتىرسىز, تاكبىر اي­تىپ وتىرىڭىز؟». عالىم ۇيالعاننان تاكبىر ايتا باستايدى. شاشىن الدىرىپ بولىپ كەتپەككە ىڭعايلانادى. شاشتاراز: «الدىمەن ەكى راكاعات ناماز وقى­ڭىز دا, قالاعان جاعىڭىزعا كەتە بەرىڭىز!» دەيدى. ۇلكەن عالىم قاراپايىم شاشتارازدىڭ مىنا ىسىنە قاتتى تاڭدانادى. مۇنداي ادەپتەردى بىلمەگەنىنە وكىنەدى. اقىرى شاشتارازدان سۇرايدى.

– باۋىرىم, ءسىز مۇنداي جاقسى ادەپتەردى قايدان ۇيرەندىڭىز؟

– ۇستازىمىز اتا يبن راباح وسىلاي جاسايدى.

زامانىندا تاقۋالىعىمەن اتى شىققان اتا راباق بايلىق يەلەنۋگە مۇمكىندىگى بولا تۇرا, ومىردەن 5 دەرحام تۇراتىن جالعىز كويلەك كيىپ وتكەن. پاتشالار مەن ءىرى بايلار بۇل ادامدى وزىنە جاقىن تارتىپ, ۇنەمى شاقىرعان. بىراق اتا  بۇلارعا جولاماعان. ويتكەنى بۇلاردىڭ ۇسىنىسىن قابىلداسام, ولار ماعان دۇنيە-مال بەرەدى, ول مەنىڭ دىنىمە زيان دەيدى ەكەن.

جوعارىداعى اتا ابىز تۋرالى حوراساندىق عالىم وسپان ءال-حوراسانيدىڭ ەستەلىگىندە بىلاي دەلىنەدى: «مەنىڭ بالا كەزىم ەدى. اكەم ەكەۋمىز داماسكىگە ساپارلاپ كەلە جاتىپ, جولاي ەسەك مىنگەن جۇپىنى سۇرىقسىز ادامعا جولىقتىق. مەن ونىڭ تۇرىنە قاراپ كۇلە باستادىم. اكەي «بالام, كۇلمە, بۇل كۇللى حيجازعا ءاي­گىلى اتاقتى عۇلاما اتا راباق» دەدى. ەكەۋى قۇشاقتاسىپ امانداس­تى. پاتشا سارايىنىڭ سىرتىنا كە­لىپ, ۇشەۋمىز جايعاسىپ وتىردىق.

ۇلكەن عالىمنىڭ كەلگەنى جايلى سارايعا حابار جەتىپ, ءبىزدى ورداعا الىپ كىردى. پاتشا عالىم­نان «نەندەي بۇيىم­تايىڭىز بار؟» دەپ سۇرادى. عالىم ءۇش ءوتىنىشىن ايتىپ, سوڭىندا: «ۋا, پاتشا, ءسىز مىنانى ەسكەرگەيسىز, قازىر ءسىز قاپتاعان ۋازىرلەردىڭ القاۋىندا وتىرسىز, بارلىعى قولپاشتاۋدا, بىراق قيامەتتە بۇلاردان قايىر بولمايدى, تەك جالعىز ءوزىڭىز جاۋاپ بەرەسىز. وسىنى ۇمىتپا!». بۇل ءسوزدى ەستىگەن پاتشا ەڭكىلدەپ جىلاپتى.

جاقسى ىسىمەن كۇللى جاماعاتقا ۇلگى بولعان اتا ابىز ۇزاق ءومىر ءسۇرىپ, 100 جاسقا جەتىپ, وسى بايان­دى عۇمىرىندا 70 دۇركىن قاجى­لىق جاساپ, ومىردەن وتكەن ەكەن.

سوڭعى جاڭالىقتار